Onverwachts hoge rekening bij de tandarts? Dat gaat straks veel vaker gebeuren
Vanaf 2029 schrapt het kabinet de vergoeding van niet-gecontracteerde zorg. In de mondzorg raakt dit vrijwel iedereen: bijna alle tandartsen werken zonder contract, terwijl patiënten daar geen weet van hebben.
Stelt u zich voor: u komt al jaren bij dezelfde tandarts. U vertrouwt hem, hij kent uw gebit. Na een behandeling krijgt u weken later een hoge nota die u onverwachts zelf moet betalen. Uw tandarts blijkt niet gecontracteerd door uw verzekeraar. Niemand had het u vooraf verteld. Vervelend? Zeker. Maar het raakt aan iets groters: wie vooraf niet weet wat zorg kost, stelt een bezoek aan de tandarts soms uit, met grotere klachten en hogere rekeningen tot gevolg.
Want in Den Haag wordt de vrije keuze van zorgverleners ingeperkt. Het kabinet wil de vergoeding voor niet-gecontracteerde zorg afschaffen, staat in de Kamerbrief van 1 juni. Verzekeraars krijgen meer ruimte om te bepalen welke zorgverleners nog in aanmerking komen voor vergoeding. De mondzorg wordt in die plannen nog niet met zoveel woorden genoemd, maar juist daar zou het een gevoelige snaar raken. Bijna alle tandartsen werken zonder contract met een verzekeraar. Dat ging tot nu toe goed, omdat u een deel van de rekening vergoed kreeg.
Verdwijnt die vergoeding, dan kunt u in theorie nog naar elke tandarts, maar wordt vrije keuze een luxe die veel mensen zich niet kunnen veroorloven. Voor volwassenen zit de tandarts sowieso niet in de basisverzekering; wie een aanvullende verzekering heeft, krijgt nu vaak nog een deel terug, maar ook dat hangt straks af van de vraag of uw praktijk een contract heeft. Een keuze die u jarenlang vanzelfsprekend vond, wordt afhankelijk van afspraken waar u geen zicht op heeft.
Volgens Nivel Consumentenpanel Gezondheidszorg uit 2024 ziet 11 procent van de mensen die de tandarts nodig hebben, daarvan af vanwege de kosten.
Over de auteur: Jacqueline Aarts is directeur van Infomedics.
Keuzevrijheid is een gok
Keuzevrijheid klinkt mooi, maar het is een schijnkeuze zolang u vooraf niet kunt overzien wat een behandeling kost en wat wel en niet wordt vergoed. Stel dat u mag kiezen tussen twee tandartsen, de ene gecontracteerd, de andere niet. Wat betekent dat voor uw portemonnee? Voor de meeste mensen is dat onmogelijk te overzien: de regels verschillen per verzekeraar en de vergoedingen zijn ondoorgrondelijk. Een keuze maken zonder te weten wat het kost, is geen keuze. Het is een gok.
Als alleen wie het kan betalen nog vrij kan kiezen, ontstaat een tweedeling.
Die onzekerheid heeft gevolgen. Bij Infomedics, waar dagelijks grote aantallen zorgnota’s worden verwerkt, is onduidelijkheid over vergoedingen een van de grootste bronnen van vragen en stress. En onzekerheid over kosten kan ertoe leiden dat mensen zorg uitstellen. Volgens onderzoek van het Nivel Consumentenpanel Gezondheidszorg uit 2024 ziet 11 procent van de mensen die de tandarts nodig hebben, daarvan af vanwege de kosten. En dat is risicovol.
Een gaatje dat te laat wordt ontdekt, leidt uiteindelijk tot een wortelkanaalbehandeling. Uitstellen is per definitie duurder en pijnlijker, en dat raakt mensen met een kleinere beurs het hardst. Als alleen wie het kan betalen nog vrij kan kiezen, ontstaat een tweedeling. De een gaat naar de vertrouwde tandarts en legt het verschil zelf bij; de ander moet van praktijk veranderen of zorg uitstellen.
Eerst duidelijkheid, dan pas sturing. Niet andersom.
Eerst duidelijkheid
Hier ligt een waarschuwing voor verzekeraars en beleidsmakers. Als de contractering wordt aangescherpt zonder dat de transparantie over kosten toeneemt, wordt de rekening letterlijk en figuurlijk bij de patiënt gelegd. Voorstanders hebben een punt: selectieve contractering kan de zorg betaalbaar en op kwaliteit gericht houden, en dat is een legitiem doel. Maar dat mag niet ten koste gaan van mensen die niet weten waar ze aan toe zijn.
Vrije keuze in de zorg gaat niet alleen over de vraag naar welke tandarts u mag gaan. Het gaat net zo goed over de vraag of u vooraf begrijpt wat die keuze voor uw portemonnee betekent. Zolang dat inzicht ontbreekt, is het beperken van vergoedingen geen hervorming van de zorg, maar een verschuiving van het risico, en wel naar u als patiënt. Beperk de vrije artsenkeuze dus niet voordat het inzicht in de kosten op orde is.
Eerst duidelijkheid, dan pas sturing. Niet andersom.