Hoe de tech-industrie Tolkien onteert
Als het aan de Amerikanen ligt, worden slapeloze nachten straks de norm. Precies een week geleden gaven de Amerikaanse autoriteiten namelijk toestemming voor de lancering van een satelliet die het zonlicht moet gaan weerkaatsen om bepaalde plekken ‘s nachts te verlichten. Zeg maar dag tegen de nacht, want de bedenker van deze reflectiesatelliet – het Amerikaanse bedrijf Reflect Orbital – wil er uiteindelijk 50.000 in een baan om de aarde brengen.
Uiteraard stuit het plan van Reflect Orbital op veel weerstand van milieuactivisten. Je hoeft geen raketgeleerde te zijn om te begrijpen dat zulk geknoei met zonlicht de natuurlijke cyclus van mensen, dieren en planten overhoop gaat gooien. Volgens Reflect Orbital hebben de reflectiesatellieten echter allerlei voordelen die dat risico de moeite waard maken. Het bedrijf betoogt dat zij voor meer zonne-energie kunnen zorgen, landbouwopbrengsten kunnen verhogen en steden duurzaam kunnen verlichten.
Een satelliet als half-elf? Laat me niet lachen
Het is het typische denken van techzeloten die ervan uitgaan dat alle problemen op onze planeet per se met technologie opgelost moeten worden. In dat licht bezien koos Reflect Orbital een opmerkelijke naam voor de reflectiesatelliet: Eärendil-1. Liefhebbers zullen opmerken dat de satelliet vernoemd is naar een half-elf uit het werk van Tolkien – de schrijver van The Hobbit en The Lord of the Rings – die de hemel in zijn schip bevaart en daar schijnt met het licht van de helderste ster.
Dat Reflect Orbital zich door deze naam liet verleiden, is niet gek. De klank van het woord Eärendil is prachtig en de symboliek is treffend. Toch zal Tolkien zich in zijn graf omkeren. Een grotere misrepresentatie van zijn werk dan wat Reflect Orbital tentoonstelt is lastig voor te stellen.Quote van .
Dit geknoei met zonlicht gooit de cyclus van mens, dier en plant overhoop
Hoe Tolkien over tech-fanatici dacht, is allesbehalve subtiel. Hij zag hen niet als de elven, die in zijn verhalen mooier dan mensen zijn en die de natuur en de kunsten liefhebben. Tolkien beeldde de aanbidders van machines juist uit als orks: agressieve, lelijke en vieze monsters die de natuur vernietigen met hun machines en die niet in staat zijn om iets moois te produceren. Orks hebben geen enkele waarde in de verhalen van Tolkien en worden steevast zonder pardon afgeslacht.
Dat Tolkien tegen oorlog was, maakt de industrie niets uit
Reflect Orbital is lang niet het enige technologiebedrijf dat met Tolkien flirt en daarbij zijn zienswijze niet snapt. Zo is het Amerikaanse miljardenbedrijf Anduril Industries vernoemd naar een zwaard uit The Lord of the Rings. Hoewel Tolkien – die in de Eerste Wereldoorlog had gevochten – een fel tegenstander van oorlog was, ontwikkelt Anduril Industries autonome AI-wapensystemen voor op het slagveld.
Eén van de investeerders in Anduril Industries is Trump-fluisteraar Peter Thiel. Hij investeert eveneens in het beruchte Palantir Technologies. Dit surveillancebedrijf is ook vernoemd naar een object uit The Lord of the Rings: een palantír is een soort glazen bol waarmee gebeurtenissen gezien kunnen worden die zich ver weg afspelen.Peter Thiel
Mochten wij straks wakker gehouden worden door de satellieten van Reflect Orbital, dan hebben wij de boeken van Tolkien om ons ‘s nachts gezelschap te houden. Mogelijk ontdekken we daarin een manier om de orks van onze wereld te verslaan.
Ilyaz Nasrullah is consulent digitale strategie