Dutilhhuis

Het tolplan van de Belgen is niet volmaakt, maar zij zetten tenminste het denken niet stil

COMMENTAAR VOLKSKRANT

Nederland verzet zich tegen het Belgische tolvignet voor automobilisten. Zou dat nou echt de slimste reactie zijn?

Het probleem waar de Belgische regering tegenaan loopt bij het voornemen een digitaal wegenvignet in te voeren, zal veel voormalige Nederlandse verkeersministers bekend voorkomen. Ook in België staat het concrete voornemen om de gebruiker direct te laten betalen voor het gebruik van de wegen (zo’n 9 tot 11 euro per dag) tegenover de toch wat abstracte belofte dat automobilisten via verlaging van andere belastingen heus gecompenseerd zullen worden.

Dat laatste deel van het plan beklijft in de publieke opinie altijd minder goed dan het eerste deel, weten alle bewindslieden sinds Neelie Kroes, de VVD-minister die het eerste Nederlandse plan voor rekeningrijden in 1989 lanceerde. Dat is de voornaamste reden dat elk initiatief dat sindsdien werd gelanceerd, uiteindelijk weer sneuvelde.

Vooral Kroes’ eigen VVD, die sinds 1989 deel uitmaakte van elf van de dertien kabinetten, bezwijkt steeds opnieuw voor het frame dat automobilisten niet ‘gepest’ mogen worden. De eerste reactie van VVD-bewindsman Vincent Karremans op het Belgische plan paste vrijdag geheel in die lijn: ‘Erg teleurstellend.’ Ook Nederlandse kiezers zullen immers moeten afrekenen zodra ze de grens passeren.

Toch is Karremans’ reactie zelf minstens zo teleurstellend. De regering-De Wever – toch ook geen links gezelschap – durft tenminste na te denken over de toekomst van mobiliteit. België kampt op de weg met dezelfde vraagstukken als Nederland: grote fileproblemen op de piekmomenten, te weinig geld voor het onderhoud van de infrastructuur en dalende accijnsinkomsten door het snelgroeiende aantal elektrische auto’s. Die rekenen immers niet per liter af bij de pomp.

Het nu voorgestelde Belgische tolvignet blinkt weliswaar uit in eenvoud (digitaal afrekenen per dag, per tien dagen, per maand) en levert extra geld op voor wegenonderhoud, maar is wat te eenzijdig gericht op het zwaarder belasten van doorgaand verkeer uit het buitenland. Bovendien doet het ogenschijnlijk weinig aan een betere spreiding van de drukte.

Technisch is het allang mogelijk om dat te regelen. Ga maar eens in Singapore kijken. Toen D66 en CDA eind vorig jaar nog samen onderhandelden over een kabinet, werden zij het eens over een stelsel waarin automobilisten zouden gaan betalen naar gebruik, plaats en tijd. Nadat de VVD aan tafel verscheen, was het plan opeens spoorloos verdwenen.

Uiteindelijk voert de VVD een achterhoedegevecht. Jaren geleden al peilde I&O Research een meerderheid voor het afschaffen van de wegenbelasting en voor een vorm van rekeningrijden. Zelfs de kilometervreters die door een heffing naar tijd en plaats waarschijnlijk meer gaan betalen, vinden afrekenen per kilometer eerlijker dan het huidige vaste tarief dat nu geldt voor het gebruik van de wegen.

Zij verwachten namelijk dat het helpt tegen de files. Tijd is ook geld, zeker voor bedrijven, en in de spits rijden nu veel mensen rond die geen noodzaak hebben om op dat moment op de weg te zijn.

Een minister die geen automobilisten wil pesten, zou dan ook niet meteen vanuit de heup moeten schieten en verklaren dat de Belgen hem teleurstellen. Hooguit dat hun plan voor verbetering vatbaar is en dat Nederland dat op de eigen wegen zal gaan aantonen.