Maak niet-drinken normaal, is het advies, en dus moet alcohol uit beeld
Als minister Hermans van Volksgezondheid het advies van de Gezondheidsraad om alcohol totaal te ontmoedigen wil opvolgen, heeft ze een lange adem nodig. Maar het kan wel. Deze vier maatregelen werken.
Hoe kan een kabinet stap voor stap het nuttigen van alcohol minimaliseren, zoals de Gezondheidsraad adviseert? Hoe ging dat bij het roken? Het eerste rapport van de Gezondheidsraad over de gevaren van roken kwam uit in 1957. Het duurde vervolgens wel dertig jaar voordat de eerste Tabakswet er kwam.
Zo’n pad zou het huidige kabinet ook kunnen volgen als het gaat om alcohol uit beeld te krijgen. Al hopen gezondheidsorganisaties dat het wel iets sneller zal gaan dan bij tabak. Maar het zal zeker niet van de ene op de andere dag lukken. Daarvoor nuttigt een te groot deel van de Nederlanders frequent wijn, bier of andere alcoholische dranken, en vindt dat ook normaal.
‘Alcoholschade is daarmee niet alleen een individueel gezondheidsrisico, maar ook een maatschappelijk vraagstuk.’
Gezondheidswaarschuwingen
De Gezondheidsraad adviseert de overheid om te beginnen met kankerwaarschuwingen op etiketten van alcoholische dranken te plaatsen. Het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid (Stap) is het daar helemaal mee eens. Directeur Wim van Dalen: “De consument zou op flessen en blikjes erop gewezen moeten worden dat drank schadelijk is. Ook één glas.”
De communicatie over de gevaren van alcohol mag inderdaad wel beter, vindt ook het Trimbos Instituut. Zo verhoogt alcohol het risico op verschillende vormen van kanker en op orgaanschade. Alcoholgebruik draagt ook bij aan verkeersongevallen, agressie, geweld, problemen in de thuissituatie, arbeidsongevallen en verzuim, meldt het onafhankelijke kennisinstituut. ‘Alcoholschade is daarmee niet alleen een individueel gezondheidsrisico, maar ook een maatschappelijk vraagstuk.’
Reclameverbod voor alcohol
Naast betere voorlichting raadt de Gezondheidsraad ook aan om de marketing voor alcoholische dranken in te perken. Eerder dit jaar liet minister Sophie Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport weten dat ze een reclameverbod voor alcohol niet uitsluit. Dit kabinet wil immers gaan voor ‘de gezondste generatie ooit’.
Stap is het daar niet mee eens. Volgens Stap hebben reclameverboden in andere landen laten zien dat onder andere het binge-drinken onder jongeren afneemt. In Noorwegen en Litouwen mag op tv, sociale media en in de openbare ruimte geen reclame voor alcohol worden gemaakt. In Frankrijk mag de reclame geen sfeer oproepen en er mogen ook geen mensen in voorkomen. Ook de Wereldgezondheidsorganisatie adviseert een volledig verbod op alcoholreclame.
Stap drie en vier
En daarna? Wat volgt na stap één: waarschuw voor de risico’s, en na stap twee: verbied alcoholreclame? Maak het duurder. Door accijnsverhogingen daalt vooral de consumptie onder jongeren. Er kan ook een minimumprijs worden ingesteld, waardoor prijsstunten met kratten pils en flessen wijn door supermarkten niet meer mogelijk zijn.
Nu het toch over supermarkten gaat: het werkt ook om een product op minder locaties te verkopen. Dus als tankstations en supermarkten geen alcohol meer mogen verkopen, heeft dat effect. Het kabinet kan ook denken aan een alcoholverbod in sportkantines. Volgens Trimbos is het beperken van de beschikbaarheid van alcohol een van de meest effectieve maatregelen om gebruik terug te dringen.