Dutilhhuis

De vluchten gaan door vanaf Eindhoven en Rotterdam, ook zonder verplichte natuurvergunning

Natuurorganisaties hebben gelijk gekregen van de rechter: ook de luchthavens van Rotterdam en Eindhoven moeten rekening houden met de Natura 2000-gebieden. ‘Vliegveld Eindhoven van een natuurvergunning voorzien wordt heel lastig.’

Toen Eindhoven Airport half april een ronkend jaarverslag publiceerde over 2025, dat een ‘bijzonder succesvol jaar’ en ‘financieel gezien een topjaar’ was geweest, wist de regionale luchthaven nog niet dat de wereld er twee dagen later anders uit zou zien.

Maar liefst 6.956.486 vertrekkende en aankomende passagiers had Eindhoven Airport verwelkomd, een record. Het nettoresultaat bedroeg 25 miljoen euro bij een omzet van 100 miljoen euro, ook een record. En daarbij blijft het niet: een nieuwe terminal is in aanbouw vanwege de verwachte groei.

Tóch rekening houden met natuur

Maar twee dagen later kwam Rechtbank Gelderland met een ingrijpende uitspraak: de luchthaven heeft toch een natuurvergunning nodig. Die was al aangevraagd in 2020, onder druk van milieuorganisaties, maar in 2024 besloot de minister dat die bij nader inzien niet nodig was. Dit besluit heeft de rechter nu vernietigd. Hetzelfde geldt voor luchthaven Rotterdam-Den Haag, ook die kan niet langer zonder natuurvergunning.

Het is een belangrijke uitspraak, zegt de Brabantse Milieufederatie. “Het laat zien dat óók luchthavens rekening moeten houden met de natuur. Voordat de vliegvelden een nieuwe vergunning krijgen, moet eerst getoetst worden wat de gevolgen zijn voor de natuur en hoeveel stikstofruimte er nodig is voor de luchthavens. Er moet dan onder andere onderbouwd worden waarom de vergunde stikstofruimte niet nodig is voor natuurherstel.”

Voor Eindhoven Airport gaat het bijvoorbeeld om overbelaste Natura 2000-gebieden zoals Leenderbos, Groote Heide & De Plateaux, Deurnsche Peel & Mariapeel en Strabrechtse Heide & Beuven.

Illegaal

Zo zijn na Schiphol nog twee vliegvelden in de problemen gekomen omdat ze zonder natuurvergunning opereren. “De drie grootste vliegvelden van Nederland zijn nu dus illegaal in werking”, concludeert Mobilisation for the Environment (MOB), de natuurorganisatie van Johan Vollenbroek.

Minister Jaimi van Essen (Natuur) schrijft het zo aan de Tweede Kamer: ‘Tot er nieuwe besluiten zijn genomen op de vergunningsaanvragen, worden de luchthavens strikt genomen geëxploiteerd in strijd met de natuurvergunningsplicht uit de Omgevingswet’.

Van de rechter moet hij binnen acht weken nieuwe besluiten nemen. Hoger beroep bij de Raad van State is mogelijk. Al is de vraag of dit meer oplevert dan alleen tijdwinst. Volgens de milieuorganisaties is tijdrekken een strategie van de overheid.

Koninklijke Schiphol Groep is eigenaar en uitbater van Rotterdam-Den Haag en heeft 51 procent van de aandelen van Eindhoven. In een reactie zegt Schiphol grote waarde te hechten aan het uitvoeren van haar activiteiten in lijn met wetten en regels. “Het is aan het ministerie om nieuwe besluiten te nemen. Op dit moment veranderen de uitspraken niets aan de dagelijkse operatie van de luchthavens.”

De vluchten gaan dus gewoon door, met of zonder natuurvergunning. Wat nu? De minister komt met een oplossing voor de lange termijn. “De uitspraken bevestigen de noodzaak en urgentie om met een overtuigende aanpak op natuurherstel te komen. Want alleen dan kunnen we weer natuurvergunningen verlenen.”

Maar de milieuorganisaties willen dat er snel wordt ingegrepen. Al in 2020 vroegen de Brabantse Milieufederatie en andere natuurorganisaties het ministerie om te handhaven. Dat verzoek werd afgewezen, maar de rechter wil dat ook hierover een nieuw besluit wordt genomen.

Dan maar sluiten?

“Voor vliegveld Rotterdam is de oplossing simpel: sluiten”, stelt MOB. Deze luchthaven biedt reizigers volgens Schiphol gemak, maar Rotterdammers kunnen volgens MOB net zo goed via Schiphol of Eindhoven reizen.

Eindhoven is een belangrijke luchthaven voor de Brainport, zegt Schiphol. Ook MOB ziet dat er redenen zijn om Eindhoven open te houden. Het is deels een militair vliegveld en techbedrijf ASML zit in de buurt. “Maar wel beperkt, dus geen groei”, laat Vollenbroek weten. Volgens MOB wordt het wel heel lastig om Eindhoven van een natuurvergunning te voorzien.

De beide regionale luchthavens staan niet boven de wet en moeten dus werken binnen de stikstofgrenzen, zegt de Brabantse Milieufederatie. “Niet meer dan terecht: alle andere activiteiten, van landbouw tot huizenbouw en festivals, moeten dit immers ook.”