Adviesraad: welvarend en verdrogend Nederland gebruikt te veel drinkwater, tekorten dreigen
De groeiende vraag naar drinkwater in Nederland dreigt op termijn te leiden tot tekorten. Het toenemend aantal privézwembaden, de populariteit van regendouches en de groei van het aantal beregeningsinstallaties voor tuinen hebben de vraag opgestuwd.
De overheid zal moeten ingrijpen om de watervoorziening op nationaal niveau op peil te houden. Dat is het dringende advies dat de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) donderdag doet aan het kabinet. De Raad stelt vast dat Nederlanders in internationaal perspectief veel drinkwater gebruiken en daar relatief weinig voor betalen.
Het besef dat drinkwater een schaars goed is, lijkt bovendien te zijn weggeëbd. Er is veel sprake van ‘slordig gebruik’. Na jaren van dalend watergebruik in huishoudens – vooral dankzij efficiënter verbruik van huishoudelijke apparaten en installaties – is de trend sinds 2018 gekeerd en stijgt het gebruik juist.
Gecombineerd met de groei van de bevolking, de problemen met waterverontreiniging en het toenemend aantal periodes van droogte, voorziet de Raad problemen op de lange termijn. ‘De operationele reserves die drinkwaterbedrijven aanhouden voldoen niet aan de toekomstige opgave om langdurige periodes van droogte of innamestops te overbruggen.’
Bovendien zijn er groeiende problemen met de winning van drinkwater, vooral vanwege verontreiniging. ‘Grond- en oppervlaktewater raken steeds verder vervuild door onder andere industriële stoffen, meststoffen, gewasbeschermingsmiddelen en medicijnresten.’
In de kustprovincies zorgt de combinatie van bodemdaling en stijging van de zeespiegel intussen voor verzilting van de drinkwaterreservoirs. In het binnenland voorziet de Raad een daling van de grondwaterspiegel als gevolg van de toenemende droogte en, in het droge seizoen, een sterk afnemende aanvoer van water door de grote rivieren. Dat is ook een probleem voor de drinkwaterzuivering, omdat bij lagere waterstanden de concentraties van vervuilende stoffen hoger worden.
Duurder water
De Raad adviseert het kabinet een aanpak langs drie routes: vervuiling aanpakken, water langer vasthouden en het verbruik terugdringen. Dat laatste advies richt zich vooral op huishoudens, die twee derde van de watervoorraden gebruiken.
Stijging van de drinkwatertarieven is onvermijdelijk, waarschuwt de Raad, ook om excessief watergebruik tegen te gaan. ‘Nederlandse burgers zijn zich op dit moment onvoldoende bewust van de waarde en de prijs van drinkwater’, aldus het advies. ‘Dit leidt tot ‘slordig’ gebruik. Een gerichte aanpak is hier op zijn plaats.’
De Raad adviseert het principe van ‘de gebruiker betaalt’ meer gewicht te geven in de waterprijzen. Nu bestaat een deel van de kosten voor huishoudens uit een vast tarief. Dat deel zou moeten worden afgeschaft en volledig moeten worden vervangen door een variabel tarief, zodat voor consumenten duidelijker wordt dat water een prijs heeft. Daarbovenop suggereert de Raad een extra hoog tarief voor ‘excessief gebruik’.