Strijd om de Pauluskerk draait om de vraag: voor wie is er allemaal plek in de snel veranderende stad?
Erfenis van dominee Visser
De Pauluskerk werd in de jaren tachtig en negentig landelijk bekend door de activistische dominee Hans Visser, die de kerk openstelde voor drugsverslaafden en daklozen. Zijn koers leverde internationaal aandacht op, maar het leidde ook tot controverse. De herinnering aan het zogenoemde Perron Nul, waar zich rond Rotterdam Centraal honderden zwaarverslaafden verzamelden, roept bij veel Rotterdammers nog altijd ongemak op.
In 2013 verrees aan de Mauritsweg de huidige Pauluskerk, als een roodkoperen diamant. Veel Rotterdammers prijzen het welzijnswerk van de kerk, dat draait op particuliere donaties. Maar er zijn ook omwonenden die klagen over geweldsincidenten, over intimidatie en rommel op straat. Het veiligheidsgevoel in de wijk kelderde de afgelopen vier jaar met 75 procent, blijkt uit cijfers van de gemeente.
Leefbaar Rotterdam, dat in de peilingen van de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart aan kop gaat, wil de daklozenopvang daarom sluiten. De VVD pleit in haar verkiezingsprogramma voor verplaatsing naar een locatie buiten het centrum – al komt ze daar nu van terug (zie kader). Andere partijen betuigen juist hun solidariteit aan de Pauluskerk. GroenLinks-PvdA in Rotterdam besloot bijvoorbeeld haar verkiezingsprogramma in de Pauluskerk te onthullen; D66 koos de kerk als decor voor de presentatie van zijn kandidatenlijst.
Een gesprek over de toekomst van de Pauluskerk en over de dakloosheid in de stad. Maar ook over de vraag van wie de stad eigenlijk is en wie er zichtbaar deel van de stad mogen uitmaken. Is Rotterdam nog een arbeidersstad? Of is Rotterdam steeds meer een stad voor wie het zich kan veroorloven?
Minder optimisme
De afgelopen kwart eeuw is Rotterdam ingrijpend veranderd. De stad is uitgegroeid uit tot een wereldstad, met luxe woontorens die de lucht doorklieven en een glanzende skyline, die een bron van regionale trots is. Waar de stad vroeger de ‘verkeerde lijstjes’ aanvoerde, wordt zij sinds een jaar of tien ineens door The New York Times, Time Magazine en de BBC getipt als plek om te bezoeken.
Maar het optimisme in de stad lijkt, na jaren van voorspoed, enigszins getemperd te zijn. De toenemende dakloosheid is het zichtbaarste probleem, naar schatting telt Rotterdam ongeveer driehonderd buitenslapers. Tegelijkertijd wachten zo’n 90 duizend Rotterdammers op een woning, staat het gevoel van veiligheid onder druk (onder meer door de vele explosies in de stad) en is het economische toekomstperspectief minder rooskleurig door de problemen in de haven en de industrie.
VVD krabbelt terug
Nadat het gesprek met de Volkskrant had plaatsgevonden, liet VVD Rotterdam weten af te zien van het plan om de Pauluskerk te verplaatsen. Lijsttrekker Tim Versnel voerde de afgelopen tijd gesprekken met predikant-directeur Martijn van Leerdam van de Pauluskerk, nadat er commotie was ontstaan over het VVD-voorstel. De VVD hoopt nog altijd dat de kerk weer meer een buurthuis wordt. De partij wil daarvoor extra investeren in opvang en zorg buiten het stadscentrum: eenmalig 10 miljoen euro, en jaarlijks 5 miljoen euro. De VVD kiest er nu voor om een mildere koers te varen: zo wil de partij dat de huidige winteropvang permanent openblijft en dat het beboeten van buitenslapers moet stoppen.
Reactie predikant-directeur Martijn van Leerdam
Predikant-directeur Martijn van Leerdam noemt het voorstel van Leefbaar Rotterdam om de Pauluskerk te sluiten ‘pure symboolpolitiek’.‘Wij doen niets dat verboden is. Op welke grond zouden ze ons moeten wegsturen? Het is stoerdoenerij in de hoop op electoraal gewin. Bovendien schiet niemand er iets mee op. Als de gemeente de mensen die hier koffie drinken en soep eten de straat opjaagt, verdwijnen ze niet in het luchtledige.’
Van Leerdam is positiever over de koerswijziging van de VVD. ‘We zijn blij dat de VVD tot inkeer is gekomen. Ik denk dat ze zijn geschrokken van de discussie die ontstond, en van het feit dat VVD-prominent en oud-burgemeester van Rotterdam Ivo Opstelten zich publiekelijk achter de Pauluskerk schaarde. Gelukkig hebben we zinnige oplossingen met elkaar bedacht.’