Dutilhhuis

Hoewel de krapte op de arbeidsmarkt iets is afgenomen, hebben werkgevers nog altijd moeite om mensen te vinden. Voor gemiddeld 45 procent van de vacatures lukte het eind vorig jaar niet om mensen te vinden. In de twee jaar daarvoor was dat nog 53 procent. Dat meldt het UWV vandaag op basis van onderzoek onder 3.550 werkgevers.

De problemen zijn volgens het UWV het grootst in de bouw, de zorg en in de industrie. Werkgevers zeggen dat er te weinig sollicitanten reageren op vacatures en dat de mensen die zich wel melden, vaak niet aan alle eisen voldoen.

Ruim de helft van de werkgevers neemt daardoor vaker mensen aan die nog opgeleid moeten worden. „Scholing is dus een goede oplossing als sollicitanten niet helemaal voldoen aan de functie-eisen”, zegt arbeidsmarktadviseur Erica Maurits van het UWV. „Ook werkzoekenden staan daar voor open.”

Plots veegt de nieuwe minister plan voor arbeidsmigranten van tafel. Voorganger Van Hijum insinueert invloed lobby – NRC 02NOV2025

Arbeidsmigranten Een nauwkeurig voorbereid plan dat uitzendbureaus zou verbieden arbeidsmigranten onder het minimumloon te betalen in ruil voor woonruimte, werd plots van tafel geveegd.

Een dag na het volledig verdwijnen van NSC bij de Tweede Kamerverkiezingen wachtte lijsttrekker Eddy van Hijum nog een onplezierige verrassing. Het plan dat hij begin dit jaar als minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid lanceerde met de bedoeling om uitbuiting van arbeidsmigranten tegen te gaan, werd door zijn opvolger, demissionair minister Mariëlle Paul (VVD), afgelopen donderdag van tafel geveegd.

Hierdoor mogen werkgevers ook na 1 januari 2026 bij arbeidsmigranten een kwart van hun minimumloon blijven inhouden voor de kosten van huisvesting. Volgens het eerdere voorstel van Van Hijum kan die regeling „een verdienmodel in de hand werken waarbij arbeidsmigranten worden uitgebuit”.

Van Hijum wist niet wat hij las. „Ik viel nog net niet van mijn stoel”, zegt hij per telefoon tegen NRC over het intrekken van de plannen door zijn opvolger. „De timing hiervan verbaast mij enorm. We hebben het in de verkiezingscampagne wekenlang over arbeidsmigratie gehad, en een dag na de verkiezingen ligt deze brief in de bus. Heel merkwaardig.” 

Op sociale netwerksite Linkedin ging de voormalige minister en vicepremier nog een stap verder: „De uitzendlobby @work”, schreef hij in een reactie, waarmee hij suggereerde dat zijn opvolger zich liet beïnvloeden door de uitzendbureaus die arbeidsmigranten in Nederland tewerkstellen én huisvesten.

„De minister heeft uiteraard gesprekken gevoerd met diverse partijen, waaronder met ons”, zegt de woordvoerder van de ABU, de grootste belangenorganisatie in de uitzendbranche, desgevraagd aan de telefoon.

In haar openbare agenda is te zien dat minister Paul op 1 oktober een gesprek voerde met vertegenwoordigers van de ABU. Het ministerie bevestigt dat het wetsvoorstel daarbij aan bod kwam. Op dezelfde dag sprak Paul ook over het onderwerp met SER-voorzitter Kim Putters, vakbonden FNV en CNV en ondersteuningsorganisatie voor arbeidsmigranten FairWork, bevestigt haar ministerie.

Nederland zet steeds meer dakloze arbeidsmigranten het land uit. ‘Ja, dit is wel een bekende overlastgever’ – Trouw 16NOV2025

Twee Poolse mannen in de hoek van Rotterdam Centraal slapen nog. Het schemert licht, de lucht is koud en iemand snurkt. “Goedemorgen”, zegt een handhaver. “U moet even wakker worden.” Gegrom. De linker man ontwaakt, gaat met zijn rug tegen de pilaar zitten en wrijft in zijn gezicht. De handhaver vraagt om papieren.

Het duurt even voordat de Poolse man de situatie overziet. Dan trekt hij een grijs-zwart dekentje van zich af en gaat zonder sokken zijn schoenen in. Zwarte Nikes zijn het, met een goud randje rond het logo. Daarboven twee gebutste scheenbenen vol wonden en een aantal grote tatoeages. De man frommelt papieren uit zijn zak, met daarop het blauwe logo van de Rijksoverheid.

Ergens op het vodje ontdekken de handhavers een naam. Ze bellen naar het bureau. “Ja, dit is wel een bekende overlastgever”, is de reactie aan de andere kant van de lijn. De woorden komen hard en schel door de portofoon heen. Lichte paniek dan. De vreemdelingenpolitie raadpleegt het systeem. Een rood scherm. Verwijderbaar, prevelt de agent.

Ontslagen arbeidsmigranten krijgen nauwelijks opvang of bescherming en belanden vaak op straat. ‘We doen alsof we ze niet zien’ – NRC 17FEB2026

Onderdak Duizenden arbeidsmigranten leven in Nederland zonder dak boven hun hoofd, vaak nadat ze hun baan en daarmee hun huis hebben verloren. Tijdelijke opvang kan uitkomst bieden, maar ze blijven afhankelijk van uitzendbureaus: „Dat maakt ze enorm kwetsbaar.”

Evenals Maciej belanden veel andere arbeidsmigranten snel tussen wal en schip: als een uitzendbureau de huisvesting regelt, worden ze dakloos als ze hun baan verliezen. Van het ene op het andere moment raken ze hun houvast kwijt. Het aantal dakloze arbeidsmigranten groeit jaarlijks: volgens vakbond CNV en het Leger des Heils telde Nederland begin 2025 bijna tienduizend dakloze arbeidsmigranten.

Om ze te helpen, hebben zes steden sinds 2023 kortdurende opvang – Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag, Eindhoven en Venlo. Deze opvang is speciaal voor de zogeheten niet-rechthebbende dakloze arbeidsmigranten. Die staan niet ingeschreven in een Nederlandse gemeente of werken nog geen vijf jaar in Nederland. Uit een onderzoek van journalistiek platform Pointer uit 2021, bleek dat de helft van de arbeidsmigranten niet staat ingeschreven. Dit maakt ze extra kwetsbaar, omdat ze geen aanspraak kunnen maken op het sociale vangnet mochten ze dakloos worden, zoals bijvoorbeeld de reguliere daklozenopvang.

Het is alsof we de kwetsbaarste groep links laten liggen en hopen dat de problemen vanzelf verdwijnen

Ruben Timmerman Criminoloog die undercover onderzoek deed

Undercover

Afhankelijk van de stad krijgen de niet-rechthebbende arbeidsmigranten een week tot zes maanden opvang, met als doel dat ze weer aan het werk gaan of terugkeren naar hun land van herkomst. Meestal lukt dat: 62 procent vindt weer een baan of keert terug naar het herkomstland, zo blijkt uit onderzoek voor onder meer het ministerie van Sociale Zaken.

Het vorige kabinet wil deze aanpak uitbreiden. In mei 2025 kondigde toenmalig minister Eddy van Hijum van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (NSC) aan dat extra geld beschikbaar zou komen. Er komt boven op de eerdere 7 miljoen euro nog eens 6 miljoen om meer opvangplekken te kunnen realiseren.

Maar dat is niet genoeg om dakloosheid onder arbeidsmigranten te voorkomen. Na de opvang komen veel mensen opnieuw in hetzelfde systeem dat hen zo kwetsbaar maakt. Ze krijgen hetzelfde type werk via een uitzendbureau dat ook de huisvesting regelt. In de praktijk zien hulporganisaties vaak dat mensen weer ontslagen worden en opnieuw op straat terechtkomen.

Criminoloog Ruben Timmerman werkte een jaar undercover in de bouw, logistiek en voedselverwerking om de situatie van arbeidsmigranten te onderzoeken. „De kortdurende opvang is voor 62 procent succesvol, maar dat geldt voor een heel kleine doelgroep. Ze selecteren al aan de voorkant de mensen met de beste slagingskans. In een aantal van de steden gelden voorwaarden, zoals geen drugsgebruik. Het is alsof we de kwetsbaarste groep links laten liggen en hopen dat de problemen vanzelf verdwijnen.”

Albert is nu twee jaar in Nederland en heeft al voor meerdere uitzendbureaus gewerkt. Iedere keer als hij ziek was, werd hij ontslagen, vertelt hij. Maar dit is de eerste keer dat hij dakloos is. Tot drie weken geleden vond hij snel weer werk bij een ander uitzendbureau en daarmee ook onderdak.

„Dit verbaast me niets”, zegt Timmerman. Tijdens zijn onderzoek maakte hij vaker mee dat arbeidsmigranten hun werk verloren nadat ze zich ziek hadden gemeld. „Het uitzendbureau kan makkelijk zeggen dat ze geen werk meer hebben voor een uitzendkracht.” Er bestaan arbeidscontracten in de uitzendwereld, echter, „er staan wel wat dingen op papier, in de realiteit gaat het vaak anders”.