De rituele verbazing van de stoere rechtse man
Extremisme Mensen op uiterst rechts tonen zich verbaasd als voor hen onaanvaardbare grenzen overschreden worden, ziet Dave Schut. Maar daar zijn ze zelf debet aan.
Het staat niet op hun voorhoofd hè, zegt Arnold Karskens. Hij was recent te gast in De GeenStijl Podcast en blijft dit zinnetje herhalen. Een jaar eerder werd Karskens ontslagen bij Ongehoord Nederland (ON), de omroep die hij zelf mede had opgericht, omdat hij een angstcultuur zou hebben geschapen. Onzin, zegt Karskens, een lastercampagne.
Wat de interviewers van GeenStijl duidelijk het meest intrigeert aan dit verhaal, is dat het gedrag van zijn oud-collega’s voor Karskens zo onverwacht kwam. Karskens is niet alleen onaangenaam verrast door de vermeende laster, maar ook door hun journalistieke tekortkomingen, het complotdenken, het racisme — en dáár zijn de interviewers dan weer verbaasd over.
Want nee, het staat niet op hun voorhoofd, maar het scheelt verdomd weinig. Dat ze solliciteerden bij ON had al een waarschuwing moeten zijn. De grondbeginselen van de omroep sluiten perfect aan op wat Karskens hen nu kwalijk neemt. ON is geboren uit een mix van klimaatontkenning, Zwarte Piet-obsessie, algehele vreemdelingenhaat en agressief wantrouwen jegens relatief betrouwbare instituties zoals de NOS. Holocaustontkenning kon maar net buiten de deur worden gehouden. En toch werd Karskens op een dag wakker en dacht: verdorie, dit zíjn helemaal geen integere, beschaafde mensen.
Ze gedragen zich lichtzinnig
Zet de televisie aan, of sla een krant open, en je ziet het gebeuren. Jort Kelder had ‘op een bepaalde manier’ wel zin in de tweede termijn van Trump. Johan Derksen vergiste zich in vrijwel iedere rechtse politicus van de afgelopen tien jaar — wat tot een schitterende compilatie bij Lubach leidde. De lijst van rechtse mannen die vielen voor de charmes van Thierry Baudet is te lang om hier uit te schrijven.
Een recent geval is Wierd Duk, die eerst applaudisseerde voor de aanval op Venezuela door de Verenigde Staten, en twee dagen later zei: „Heel eng dat Trump ineens begint te speculeren over Groenland.” Wat voor anderen een voorspelbare volgende stap is in het afbreken van de internationale rechtsorde, is voor Duk een curiositeit, een anomalie. Huh, Groenland? Waar komt dít ineens vandaan?
Er is een parallel met de Verenigde Staten, die al wat dieper in dit moeras zijn weggezakt.
Het riool gaat niet meer dicht
Dit deed me denken aan een citaat van Arnon Grunberg. In 2020 verzorgde Grunberg de 4 mei-lezing. Rechtse mannen waren woedend omdat Grunberg het waagde om in de context van de herdenking deze zin uit te spreken: „Voor mij was het van begin af aan duidelijk: als ze het over Marokkanen hebben, dan hebben ze het over mij.”
Grunberg is joods, dus zijn critici verstonden: Marokkanen zijn de nieuwe joden. Maar dat bedoelde hij niet. Als ik hem goed begrijp, bedoelde Grunberg dit: wat bij de Marokkanen begint, zal uiteindelijk ook de joden treffen, omdat je een riool opentrekt dat je niet meer dicht krijgt. Zie Fuentes, zie Baudet. Dat de aanval op Marokkaanse Nederlanders op zichzelf al kwalijk genoeg is, geldt in die contreien inmiddels niet meer als argument.
Na de breuk met Baudet zei Johan Derksen: „Het is een heel aardige jongen en ik ben op uitnodiging een keer in de RAI geweest. Daar trof ik drieduizend hele nette, goed ontwikkelde mensen. Helemaal geen ordinair volk, geen tokkies, keurige mensen.”
Fatsoenlijk rechts, willen ze graag. Maar ze bedoelen: fatsoenlijk radicaal-rechts. En dat bestaat niet.