Dutilhhuis

SOMO: Tata-deal zal jaarlijks honderden miljoenen meer kosten dan de overheid beweert

Twee miljard euro. Dat is wat de overheid zegt(opens in new window) 
 maximaal te investeren in Tata Steel. Het is ook wat de meeste krantenkoppen melden. Maar wie de intentieverklaring(opens in new window)  doorneemt, ontdekt een ander verhaal. Vandaag publiceren(opens in new window)  we in economenvakblad ESB een analyse waaruit blijkt dat de werkelijke kosten hoger liggen. Mocht het tot een definitieve overeenkomst komen, dan vereisen de huidige gestelde voorwaarden jaarlijks nog eens €375 tot €580 miljoen aan extra publieke middelen, tot minstens 2040.

In het kort:

• Uit de intentieverklaring tussen de Nederlandse overheid en Tata Steel, blijkt dat er tot ten minste 2040 jaarlijks €375 tot €580 miljoen aan extra subsidies moet worden verstrekt, naast de bevestigde eenmalige subsidie ​​van €2 miljard.
• Zodra miljarden publiek geld zijn geïnvesteerd, wordt stoppen met doorinvesteren politiek onmogelijk. Dat is een klassieke subsidiefuik.
• Tata Steel krijgt ontbindingsrechten en subsidies terwijl de overheid alle risico’s draagt. Het resultaat is dat winsten privaat blijven en kosten worden gesocialiseerd.

Nederland wil in 2030 zijn klimaatdoelen halen, en de basisindustrie is daarin de lastigste sector. Daarom maakt de overheid een-op-een afspraken met grote gevestigde uitstoters om ze met subsidies sneller te laten verduurzamen – sneller dan waartoe het Europese Emissiehandelssysteem (ETS) ze dwingt. Die subsidies heten “maatwerksubsidies”.

Daarbij is het goed te vermelden dat de intentieverklaring nog geen definitieve overeenkomst is. Maar dit zijn wel voorwaarden waar, zoals Tata Steel zelf aangeeft in een reactie aan SOMO, er “(zicht op) een oplossing moet zijn” om tot een maatwerkovereenkomst te komen. Als deze voorwaarden terugkomen in de definitieve overeenkomst, creëren ze stilzwijgende garanties die jaarlijks honderden miljoenen kosten.

Hierbij is het belangrijk om te beseffen dat de geschatte jaarlijkse kosten van €375 tot €580 miljoen niet op zichzelf staan. Het is geld dat niet naar een duurzame economie gaat. Niet naar volkshuisvesting. Niet naar zorg of onderwijs.

Tata Steel is de grootste uitstoter in Nederland, verantwoordelijk voor 7,6 procent van de nationale CO₂-uitstoot. Zonder verduurzaming van het bedrijf moet de rest van Nederland compenseren met onevenredig zware maatregelen. Die positie geeft Tata Steel macht boven de overheid aan de onderhandelingstafel.

Vanuit die nadelige positie tekende minister van Klimaat en Groene Groei, Sophie Hermans, afgelopen september een intentieverklaring met Tata Steel. De boodschap was helder: de overheid maximeert haar bijdrage op €2 miljard. Het probleem hiermee is dat die voorstelling niet klopt, vanwege de voorwaarden die door Tata zijn uitonderhandeld.