Nieuwe digitale bank werkt volgens islamitische principes: geen rente en geen investeringen in alcohol
Nederland heeft sinds maandag een bank die islamitisch bankiert: Insifr. Die rekent geen rente en investeert niet in sectoren als de gok-, porno- of alcoholindustrie. Ook overweegt het halalhypotheken aanbieden.
In een onderzoek uit 2008 meldde De Nederlandsche Bank al dat er in Nederland vraag is naar bankieren volgens islamitische regels. Maar hoewel Nederland zo’n 850 duizend moslims telt, ontbreekt het bij grote Nederlandse banken nog altijd aan islamitische financiële producten. Ook bij kleinere bankinstellingen zijn de mogelijkheden beperkt. Insifr hoopt in dit gat te springen, op termijn ook met leningen voor de aankoop van een woning.
Het meest opvallende verschil met conventioneel bankieren is het verbod op rente rekenen. Geld is volgens islamitische regels louter bedoeld als ruilmiddel. Rente wordt bovendien van tevoren vastgelegd, ook als een investering met geleend geld bijvoorbeeld mislukt. Hierdoor ligt er onevenredig veel risico bij de lenende partij, zo is het idee.
Halalhypotheken
Insifr mag wel gebruikmaken van winstdelingafspraken, waarbij geldschieter en klant van tevoren afspreken hoe ze de winst – of het verlies – van geïnvesteerde bedragen verdelen. Verdienen aan bankrekeningen doet de bank dus ook niet met geld investeren, maar met relatief hoge tarieven: 15 euro per maand voor consumenten, 25 euro voor bedrijven.
Vanaf 2027 overweegt Insifr ook leningen aan te bieden, waaronder zogenoemde halalhypotheken. Bij zulke constructies kopen bank en klant gezamenlijk een woning, en koopt de klant in de loop van de jaren de bank uit. Ondertussen betaalt de klant een soort huur voor het gebruik van het deel dat de bank nog in bezit heeft.
Volgens hypotheekadviesbureau De Hypotheker is er al jaren veel vraag naar halalhypotheken, maar is het binnen Europa tot op heden alleen in het Verenigd Koninkrijk mogelijk er een af te sluiten. Daar opereert Al Rayan Bank UK al sinds 2004 volgens islamitische principes. Een nadeel is volgens De Hypotheker dat de kosten vaak hoger zijn dan bij een conventionele hypotheek.
Geen bankvergunning
Insifr is opgericht door Mohamed Karrouch, die in 2018 ook al eens een islamitische bank probeerde op te richten maar toen financiering ontbeerde. Nu zegt hij ongeveer 1 miljoen euro aan investeringen te hebben opgehaald.
Om te beginnen mikt hij op een beperkte klantenkring van zo’n 1.500 rekeninghouders. Karrouch benadrukt tegenover persbureau ANP dat je geen moslim hoeft te zijn om een spaar- of betaalrekening te openen.
Het platform heeft geen eigen bankvergunning. Daarom werkt het samen met TransactPay, dat deze vergunning wel heeft. Het toezicht ligt dan ook niet in Nederland, maar in Malta, waar TransactPay is gevestigd. Clearbank en Mastercard regelen verder respectievelijk de bankinfrastructuur en het betaalverkeer voor Insifr.
Bijbel bevat ook renteverbod
Dit soort constructies komt geregeld voor onder zogeheten neobanken; digitale financiële platforms zonder fysieke vestigingen en vaak zonder eigen bankvergunning. Insifr valt op dit moment niet onder het depositogarantiestelsel, waarmee bedragen tot 100 duizend euro wettelijk beschermd zijn als het bedrijf failliet gaat.
Ook de Bijbel bevat overigens een verbod op het rekenen van rente. ‘Gij zult van uw broeder geen rente nemen noch van geld noch van levensmiddelen noch van iets, dat men tegen rente lenen kan’, zo valt te lezen in Deuteronomium 23, vers 19 (NBG-vertaling 1951). Na eeuwen van theologische discussie over die woorden gaan de meeste Christenen er tegenwoordig rekkelijk mee om.