Gratis openbaar vervoer voor minima is het kabinetsplan. Waarvoor is dat precies een oplossing?
Vanaf aankomende januari wordt het openbaar vervoer een stuk duurder – maar mogelijk niet voor iedereen. Voor mensen met een minimuminkomen vanaf 12 jaar komt er de zogenaamde ‘Onderwegpas’. Daarmee krijgen zij tijdens de daluren gratis of in elk geval goedkoper toegang tot het ov: bus, tram, metro én trein, door heel Nederland. Althans, dat is het plan van het kabinet.
Minister Barry Madlener en staatssecretaris Chris Jansen (beiden van de PVV en beiden verantwoordelijk voor Infrastructuur en Waterstaat) schreven over de pas in een Kamerbrief van vrijdag 25 april. Het doel, zo staat in de brief, is om ervoor te zorgen dat „mobiliteit een minder groot aandeel heeft in de noodzakelijke uitgaven van deze huishoudens”.
Mensen die rond het sociaal minimum leven, kunnen met de pas makkelijker naar werk, familie, vrienden, vakantie of bijvoorbeeld de sportclub, is het idee. De Kamerbrief draagt als onderwerp Klimaatmaatregelen mobiliteit voorjaarsbesluitvorming en maakt onderdeel uit van het bredere plan om „te kunnen voldoen aan de doelen uit de Klimaatwet”.
Maar of gratis of goedkoper ov echt gaat helpen om die klimaatdoelen te halen, is nog maar de vraag.
De nieuwe ‘Onderwegpas’ vraagt om een flinke investering: minstens een half miljard euro. Het Rijk zelf trekt voor zeven jaar 310 miljoen euro uit (waarvan de helft uit het Klimaatfonds). Daarnaast zullen ook decentrale overheden en vervoerders via het Nationaal Openbaar Vervoer Beraad (NOVB) moeten bijdragen. De hoop is dat 152,5 miljoen euro uit het Europese Social Climate Fund komt.
Toch zal de pas waarschijnlijk nog niet beschikbaar zijn als de hogere ov-prijzen op Nieuwjaarsdag ingaan. De toekenning van de Europese subsidie wordt namelijk pas eind dit jaar verwacht.