Met een begrotingsgat van 17,5 miljard euro heeft Eelco Heinen zich gediskwalificeerd als schatkistbewaarder
“Hij rekent zich arm met ambtelijke projecties over oplopende tekorten ná 2028, terwijl zijn eigen rekenmeesters er maar niet in slagen om één jaar goed vooruit te ramen.”
Bij Focus Den Haag, auteur Ulko Jonker, Financieele Dagblad 5 oktober 2024 © Mirjam Vissers Artwork
Vermogensbelasting – Commentaar NRC
Waar was minister van Financiën Eelco Heinen? Die vraag hing maandag boven het Kamerdebat over de door het kabinet voorgestelde wijziging van box 3, waarin vermogens worden belast. De minister, die er in februari eigenstandig voor zorgde dat een lopend parlementair proces van de rails werd gereden door de wet vlak voor behandeling in de Eerste Kamer „terug naar de tekentafel” te verwijzen, kon er niet bij zijn. Hij zat in Brussel, misschien later deze week, was het antwoord van Financiën. Staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën, D66) stond er dus alleen voor.
De rekening voor het box 3-debacle, omgerekend 1.000 euro per Nederlander, komt bij toekomstige generaties te liggen, net als het hypotheekrente-probleem.
Het zou allemaal de moeite van het melden niet waard zijn, als Heinen verder zou doen waar hij voor is aangenomen: een goede minister van Financiën zijn. Maar dat is hij niet, en dat is een groeiend probleem voor Nederland.
Feit dat de Kamer hem wilde spreken, heeft namelijk te maken met een gat van 17,5 miljard euro dat Heinen willens en wetens creëert in de overheidsfinanciën om zijn zelfgecreëerde box 3-probleem ‘op te lossen’. Dat is 1.750 keer de 10 miljoen die Heinen van de Sint vroeg. Het gat ontstond toen Heinen een plan voor een belasting op nog niet-gerealiseerde winsten naar de prullenbak verwees om dat in te ruilen voor een vermogenswinstbelasting. Die levert tot 2040 ruim 20 miljard minder op.
De vermeende ‘rust in de portemonnee’ waar de VVD’er koste wat kost aan vasthoudt, is op deze manier een farce.
In plaats van de lastenverlichting voor box 3-belastingplichtigen netjes te dekken met lastenverhogingen elders in het vermogensdomein, zoals de begrotingsregels voorschrijven, dicht Heinen maar een deel van die 20 miljard. De rest laat hij als een ongedekte cheque achter voor zijn opvolgers en hij verslechtert daarmee actief de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, ten gunste van vermogende Nederlanders. En dat voor een minister wiens partij zich graag laat voorstaan op goed financieel bestuur.
Deze minister van Financiën verslechtert actief de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, ten gunste van vermogende Nederlanders.
De politieke powerplay van de coalitie rondom box 3 is om meer redenen dan alleen de boekhoudkundige fratsen van Heinen bedroevend. Vorige week hekelde de Raad van State ook het parlementaire proces, waarin het kabinet bewust de ogen sluit voor uitvoeringsproblemen bij de Belastingdienst en een ordentelijk wetgevingstraject frustreert. Dankzij steun van BBB, SGP en JA21 lijkt de coalitie van D66, VVD en CDA ermee weg te komen, althans in de Tweede Kamer. Onder zeer hoge druk moet de Kamer nu in een paar dagen tijd hom of kuit geven over de nieuwe vermogensbelasting. Wensen van de oppositie om nog experts te horen over de plannen, een gebruikelijke route in het parlement, werden geblokkeerd.
Heinen toont zich daarbij een recidivist: al eerder schoof hij een besluit over de aanpassing van de hypotheekrenteaftrek, die voor miljoenen huizenbezitters in 2031 afloopt en waar geen oplossing voor is, vooruit tot na deze kabinetsperiode. Ook dat uitstel kost de overheid jaarlijks 1 tot 2 miljard euro. Daarnaast boekt Heinen boterzachte bezuinigingen in op onder meer het ambtenarenapparaat, waarvan experts ook zeggen dat die niet gehaald zullen worden.
Ministers van Financiën zijn vaak de populairste ministers van het kabinet, ongeacht hun politieke kleur en ongeacht hun beleid. De premisse bij de bevolking is dat er op Financiën goed op de schatkist gelet wordt, en dat wordt in zijn algemeenheid gewaardeerd. Zuinig op de centjes. Eelco Heinen toont echter keer op keer aan dat hij de stand van de rijksfinanciën ondergeschikt maakt aan politieke belangen. Daarmee heeft hij zichzelf gediskwalificeerd als schatkistbewaarder.
De vermeende ‘rust in de portemonnee’ waar de VVD’er koste wat kost aan vasthoudt, is op deze manier een farce. De rekening voor het box 3-debacle, omgerekend 1.000 euro per Nederlander, komt bij toekomstige generaties te liggen, net als het hypotheekrente-probleem. Dat de coalitiegenoten van Heinen hem hiermee laten wegkomen is alleen te begrijpen uit het gegeven dat een kabinetscrisis ze nog meer angst inboezemt dan een tekortschietende minister van Financiën.