Deze klimaatzomer kostte Nederland 9 miljard euro. ‘De regering snapt niet waar de kosten van klimaatverandering werkelijk liggen’
Pieter Pauw | universitair hoofddocent TU Eindhoven Na een extreem hete en droge zomer stelt het kabinet extra klimaatbeleid vooralsnog uit. Hoeveel kost die politieke aarzeling? Pauw blikt vooruit naar de VN-klimaattop in Antalya, die volgende week begint. „De EU verliest haar geloofwaardigheid.”
Ook na een zomer vol hitterecords blijft de Tweede Kamer diep verdeeld over klimaat, bleek deze week tijdens de begrotingsbehandeling van het ministerie van Klimaat en Groene Groei. PRO en JA21 lieten hun begrotingssteun afhangen van ofwel méér of minder klimaatambitie van het kabinet. Door geopolitieke onrust, netcongestie en zorgen over het concurrentievermogen van de Nederlandse economie twijfelen partijen openlijk over (het tempo van) de klimaattransitie.
Inmiddels schiet – al drie jaar op rij – het Nederlandse klimaatbeleid weinig op. Die straffe conclusie trok het Planbureau voor de Leefomgeving in september. Het kabinet-Jetten zet met geld voor belangrijke verduurzamingssubsidies een goede stap, maar schiet nog tekort om de eigen klimaatdoelen te halen. Ook dreigt de internationale afspraak uit het Klimaatakkoord van Parijs om de opwarming van de aarde tot 1.5 graad te beperken „buiten bereik” te raken, schreef het Planbureau.
Deze klimaatzomer kostte Nederland 9 miljard euro aan verlaagde arbeidsproductiviteit, want bij hoge temperaturen wordt minder hard gewerkt
Pieter Pauw universitair hoofddocent TU Eindhoven
Maar nieuwe klimaatplannen uit Den Haag laten even op zich wachten. Het kabinet heeft afgesproken in 2027 met mogelijke maatregelen te komen en de minderheidscoalitie ligt recent vooral met zichzelf overhoop. Coalitiepartijen CDA, D66 en VVD kijken bovendien verschillend naar de noodzaak voor extra klimaatplannen.
Nederland staat daar niet alleen in. Ook bij de internationale klimaattop COP31, volgende week in het Turkse Antalya, wordt een patstelling verwacht. Het lijkt erom te gaan spannen of landen het eens kunnen worden over afspraken om het gebruik van fossiele brandstoffen te beperken.
Wat kosten Nederland, en de rest van de wereld, de huidige aarzelingen over de juiste klimaatkoers?
Pieter Pauw, universitair hoofddocent klimaatfinanciering aan de TU Eindhoven en co-auteur van het jaarlijkse VN-rapport over de kosten van klimaatadaptatie, ziet hoe klimaatverandering sneller komt en heviger is dan gedacht. „Het gaat niet om veranderende gemiddelden, maar om extreem weer. Plotselinge droogte én hitte.”, zegt Pauw. Dáárop is het lastig voorbereiden.
Hoe heeft u deze verschroeiende zomer beleefd?
„Ik ben me rot geschrokken. Droogte, bliksemrecords, tienduizenden hitteslachtoffers. De scheepvaart over de Rijn en Maas die door droogte sterk werd gehinderd. Dit is precies waar klimaatwetenschappers altijd al voor waarschuwden op de lange termijn. Maar klimaatverandering gebeurt nu al. De Nederlandse politiek besteedde alleen weinig aandacht aan het extreme weer.”
Hoe verklaart u die stilte?
„Ik weet het niet precies. In de Miljoenennota lees ik dat klimaatschade om een grotere overheid vraagt. Dat laatste willen we niet, dus we moeten klimaatverandering voorkomen. Ik dacht: als de regering dit frame gebruikt, heb je nog niet door waar de kosten van klimaatverandering werkelijk liggen.”
Waar dan?
„Ook bij burgers en bedrijven. Overstromingsrisico bijvoorbeeld heeft een negatieve invloed op de waarde van je huis. Droogte zorgt weer voor funderingsschade. En voor lagere oogsten en voedselprijsinflatie, denk aan koffie en olijfolie. Boeren in Zuid-Duitsland verkochten deze zomer hun koeien; die zagen aankomen dat ze niet genoeg veevoer in de winter zouden hebben. Dit soort ontwikkelingen verstoort de voedselproductie.” […]
Aan welke landen kan Nederland een voorbeeld nemen?
„Nou, Ethiopië bijvoorbeeld. In 2024 kwam Ethiopië met een verbod op de import van fossiele auto’s, omdat al die auto’s en brandstoffen enorm veel geld kosten. De regering besloot over te stappen op elektrische auto’s. Oplaadpunten poppen overal in het land op en mensen stappen over. Ethiopië hoort nu bij de koplopers van elektrisch rijden en heeft in twee jaar tijd een even groot aandeel elektrische auto’s rondrijden als in Nederland.”
En uit welke ontwikkelingen put u hoop?
„Het Verenigd Koninkrijk bijvoorbeeld. Dat land wil over tien jaar minstens 81 procent minder CO2 uitstoten dan in 1990. Van zo’n ambitie sta je met je oren te klapperen. En Duitsland stoot inmiddels evenveel emissies uit als in 1960. Zelfs in de VS gaat 60 procent van de investeringen in energie naar hernieuwbaar. Als de rest van de wereld overstapt en hernieuwbaar steeds goedkoper wordt, geloof ik niet dat een Amerikaanse president dit kan tegenhouden.”