Vers Beton: Een deurbelcamera voelt misschien veilig, maar is niet onschuldig
De twee nieuwe woonblokken in de Mijnkintbuurt hangen helemaal vol met deurbelcamera’s. Daar was, vertelde een van de bewoners me, kort na de oplevering een verkoper langs de deuren gegaan om ze te verkopen. Dat bewoners kunnen zien wie er op hun stoep staat, zal ze vast een veilig gevoel geven, dacht ik.
Deze bewoners zijn niet de enigen die zich een camera op de mouw laten spelden. Ook bestuurders grijpen vaak naar camera’s als middel om de veiligheid op straat te verbeteren. Zo ook voormalig burgemeester Aboutaleb in een recent interview in Volkskrant Magazine. Tijdens talloze bijeenkomsten op Zuid hoorde hij van burgers: “We hebben last van drugsoverlast en onze kinderen kunnen niet buiten spelen, want het pleintje daar wordt in beslag genomen door criminelen.” Meer cameratoezicht en meer politie dus, vond Aboutaleb, maar diverse partijen in de raad waren kritisch.
Aboutaleb trad twee jaar geleden af toen de ‘hybride oorlog’ waarin Europa inmiddels verzeild lijkt te zijn geraakt nog minder evident was. Nu weten we dat de camera’s van de gemeente, maar ook de duizenden deurbelcamera’s in Rotterdam, potentieel onderdeel zijn van het moderne wapenarsenaal. “Het doet er niet toe wie ze heeft opgehangen. Of het nu een burger is, de bakker of de gemeente die de digitale beveiligingscamera’s installeert: ze kunnen allemaal worden gehackt en gebruikt voor militaire aanvallen van buiten”, stelt Maxim Februari in een essay voor Vers Beton. Daarmee vormen camera’s een bedreiging voor onze veiligheid.
Terwijl militaire grootmachten en kwaadwillende hackers gretig camerabeelden kapen, kunnen ze ook andersom werken: in dienst van burgerbelangen. Dat laat Forensic Architecture op fascinerende wijze zien. Het Britse onderzoekscollectief combineert ruimtelijke analyse, digitale modellering, open source-onderzoek en interviewtechnieken om bewijsmateriaal te produceren. In de Volkskrant lichten zij in een interview, ondersteund met kaartbeelden, de aanvalstactiek van het Israëlische leger in Gaza toe.
Want, zo blijkt, ook de genocidale oorlog van Israël is met satellietcamera’s en beelden van ooggetuigen nauwkeurig te reconstrueren. Welk belang zo’n reconstructie kan hebben, toont Forensic Architecture door hun werk te tonen in internationale rechtszalen en publieke fora. Ze bouwen zelfs complete historische omgevingen na in 3D. Door middel van de visuele herkenning lukt het hen om ontheemde burgers een bijdrage te laten leveren aan het opsporen van feiten.
Techniek in de stad om ons heen, in Rotterdam dus, is een thema waar we op Vers Beton misschien wel vaker over moeten schrijven. Want die techniek is verre van feilloos. Zo zitten de gemeentelijke scanauto’s, die parkeerboetes uitdelen, er in 1 op de tien gevallen naast. Het loont dus om bezwaar te maken als je denkt dat iets niet klopt.
Net als dat het loont om de instellingen van je deurbel of van apps (die zonder te vragen toegang hebben tot de camera van je telefoon) eens te checken. Want voor je het weet, wordt jouw deurbel of telefoon straks gehackt en werk je onbedoeld mee aan de volgende cyberaanval.
Tot slot een tip voor iedereen die een keer onbespied de stad wil doorkruisen: de Vlaamse kunstenaar Maarten Inghels stelde een route samen dwars door Rotterdam waarmee je alle camera’s omzeilt. Waarom maakte Inghels de route? Lees het interview met hem daarvoor nog eens terug en bekijk op zijn website hoe je aan zijn kaart kunt komen.