Amerikaanse sanctiebeleid jaagt Europese internetsector angst aan
Internetdienstverleners zijn bang geworden voor Amerikaans ingrijpen. De VS gebruiken sinds kort terrorismesancties als middel om websites uit de lucht te halen.
Dat de Verenigde Staten een Italiaanse internetaanbieder op verdenking van terrorisme op een sanctielijst hebben gezet, heeft een sneeuwbaleffect. De angst in de sector is groot nu de kleine linkse internethost zich genoodzaakt ziet te stoppen. Andere internetbedrijven vrezen het volgende slachtoffer te worden.
„Ik heb het Internationaal Strafhof in Den Haag laten weten dat we zo niet voor ze kunnen blijven werken”, zegt Koen de Jonge, directeur van ProcoliX, een ideële Nederlandse onlinedienstverlener. „We zijn te kwetsbaar.” Ook het Strafhof is doelwit van de Amerikaanse overheid.
Op 26 augustus zette de Amerikaanse regering het Italiaanse Autistici/Inventati (A/I) op haar terreurlijst. Dat betekent dat Amerikanen er onder geen beding zaken mee mogen doen, wat het bedrijf de facto vleugellam maakt. A/I is een vrijwilligerscollectief dat sinds 2001 webhosting en e-mailservers aanbiedt. Wereldwijd maken er zo’n 20.000 groepen gebruik van. Het gaat veelal om antifascistische en anarchistische weblogs. Volgens de Amerikaanse regering faciliteert A/I zo extreemlinkse terreur.
Infrastructuur neutraal
Met de plaatsing van A/I op de sanctielijst heeft de Amerikaanse regering naar een ongebruikelijk grof middel gegrepen. Voor het offline halen van websites of accounts met schadelijke inhoud, zoals aanzetten tot geweld of beelden verspreiden van kindermisbruik, bestaan procedures. Van oudsher wordt onderliggende digitale infrastructuur als neutraal beschouwd, ongeacht de informatie die erover vervoerd wordt. De snelweg is als het ware niet verantwoordelijk voor welke vrachtwagens erop rijden. Met de sanctie tegen de Italianen is die scheiding plots doorbroken.
Die ‘neutraliteitsregel’ vormt de basis waarop alle internetserviceproviders werken, zegt Ruud Alaerds. Hij is directeur van de Dutch Cloud Community, een grotere branchevereniging van internetbedrijven in Nederland. „Het is ook de basis onder het vrije open internet – en deze sanctie doet dat teniet. Opeens bestempelt de Amerikaanse overheid iets als terroristische content en legt eenzijdig sancties op. De Amerikanen leggen aan niemand verantwoording af, maar ze vegen wel zo’n bedrijf van de aardbodem.”
Dat A/I geen commercieel bedrijf maar een vereniging zonder winstoogmerk is, doet aan dat principe niets af, benadrukt Alaerds. „Op welke vereniging, organisatie of bedrijf richten de Amerikanen zich hierna? Het effect hiervan is dat iedereen nu zit te kijken of ‘Amerika het wel goed vindt wat ik zeg’.” Dat schaadt de vrijheid van meningsuiting, vindt hij.
Diverse betrokkenen bevestigen de angst voor Amerikaanse interventie in de sector. En dat ze niet allemaal geciteerd durven worden, onderstreept dit. „Je hebt niets of niemand om je op te vangen”, zegt een bestuurder van een Europese organisatie voor digitale weerbaarheid (naam bekend bij de redactie). „Iedereen is bang de volgende te zijn. En ja, dat is precies het effect dat ze willen.”
Iedereen is bang de volgende te zijn. En ja, dat is precies het effect dat ze willen
Anonieme bestuurder bij Europese organisatie voor digitale weerbaarheid
Europese autoriteiten zwijgen
Als je op de terrorismelijst van de VS staat, betekent dit concreet dat Amerikaanse burgers en bedrijven die je líjken te helpen of anderszins nog contact met je hebben, zélf vervolgd kunnen worden. Hierdoor verloor A/I bijvoorbeeld direct het PayPal-account waarop het donaties ontving. Ook werd zijn .org-domeinnnaam geschrapt. De beheerder ervan zit, net als PayPal, in de VS. Enkele dagen later blokkeerde de ideële Italiaanse bank waarbij A/I een betaalrekening had de dienstverlening, uit angst anders uit het Amerikaanse Visa-betaalnetwerk te worden gezet.
Binnen de IT-sector, die in Europa uit duizenden bedrijven bestaat, valt vooral de reactie van de Italiaanse bank op. Een domeinnaam is te vervangen, een bankrekening een stuk moeilijker. Ook opmerkelijk: er zijn geen prominente Europese politici die zich tegen de Amerikaanse maatregel hebben uitgesproken.
De Europese autoriteiten zwijgen, zegt ook Alaerds. „Amerika wordt niet ter verantwoording geroepen. Het is opvallend stil, net als rondom de Amerikaanse aanvallen op het Internationaal Strafhof. We willen geen ruzie.”
Autistici/Inventati Wikipedia
Autistici/Inventati (A/I) was an Italian hacktivist group that provided Internet communication services for left-wing activists.[1] It was founded in 2001 by members of the anti-globalisation movement and supported Indymedia Italy in reporting on the 27th G8 summit in Genoa that year.[1][2] The collective’s email, messaging, videoconferencing and web hosting services were available to users who opposed fascism, militarism, racism, sexism, homophobia and transphobia.[3] A/I also operated the online publishing platform NoBlogs.[4]