Voor LHBTIQ+-migranten is het azc niet altijd veilig, maar ‘op deze plek kunnen ze zichzelf zijn’
COC Rotterdam organiseert elke tweede zaterdag van de maand Cocktail for Migrants. Dit is een veilige ontmoetingsplek voor LHBTIQ+-vluchtelingen en asielzoekers. “Dat is hard nodig”, zegt coördinator Oliver Meskawi, “want mensen uit onze gemeenschap voelen zich vaak onveilig in asielzoekerscentra.”
Wanneer de deur opengaat van het pand van COC Rotterdam, schiet Oliver Meskawi meteen in actie om bezoekers vriendelijk te ontvangen. Bekenden krijgen een knuffel en aan nieuwe bezoekers stelt hij zich met een stevige handdruk voor. Hij is samen met de Indiase Nik vandaag een van de vijf aanwezige vrijwilligers die samen elke maand Cocktail for Migrants organiseren.
De eerste aanwezig zijn Maya, Ivan (35) en Boris (35)*. De drie kennen elkaar uit een asielzoekerscentrum in de regio, maar Maya is verhuisd naar Amsterdam. Daar werkt ze in een restaurant. Ze is voor het eerst bij Cocktail for Migrants om vrienden uit haar oude verblijfplaats te ontmoeten. Een aantal vrouwen maakt de vriendengroep iets later compleet.
Russische vluchtelingen
Terwijl de bar van COC langzaam volstroomt, vertellen de Russische Ivan en Boris dat ze een relatie hebben en ongeveer twee jaar geleden via Servië naar Nederland zijn gevlucht. “Homoseksualiteit was maatschappelijk nooit volledig geaccepteerd in Rusland, maar de wetten werden steeds strenger, waardoor we ons ook steeds minder veilig voelden”, zegt Ivan.
Volgens hen worden groepsapps met queer mensen gezien als homopropaganda en dat is in Rusland strafbaar. “Vanaf 2022 werden deze wetten strenger en zagen we hoe onze gemeenschap steeds minder ruimte durfde in te nemen. De nachtclubs waar we vroeger naartoe gingen, zijn inmiddels allemaal gesloten”, zegt Boris.
Cocktail for Migrants
COC is een belangenorganisatie van LHBTIQ+-personen. Sinds tien jaar organiseert de Rotterdamse locatie Cocktail for Migrants. Vrijwilliger Oliver benadrukt dat het puur een ontmoetingsplek is waar mensen een sociaal vangnet kunnen opbouwen. “We zijn geen juridische experts en kunnen zulke hulp ook niet aanbieden. Mocht iemand een expert nodig hebben, kunnen we vanuit ons netwerk wel vaak iemand aanraden.”
Maar eenmaal in Nederland voelen ze zich nog altijd niet veilig. “In het asielzoekerscentrum waar we wonen, verblijven veel mannen met conservatieve denkbeelden die homoseksualiteit niet accepteren. Niemand mag daar weten dat we een stel zijn”, zegt Ivan.
Goede opkomst
Om drie uur zijn alle stoelen in bar bezet en vraagt Oliver de aandacht van de 35 aanwezigen. Hij vertelt in het Engels dat ze zich gaan verplaatsen naar de Westersingel om te picknicken. “Bij de deur staan een aantal tassen met kleedjes en spelletjes. Het is fijn als een paar vrijwilligers die meenemen.”
In een stoet loopt de groep achter Oliver aan. Nieuwkomers proberen praatjes aan te knopen door te vragen waar mensen vandaan komen en in welk asielzoekerscentrum ze verblijven. De voertaal is Engels, maar er klinkt hier en daar ook Farsi en Russisch.
De opkomst is vrij goed vandaag, zegt Oliver tevreden. “Het is altijd de vraag hoeveel mensen er komen. We willen het zo toegankelijk mogelijk houden en niet met aanmeldingen werken. De ene keer komen er 15 mensen opdagen, de andere keer 50. Sommigen verblijven in een asielzoekerscentrum aan de andere kant van het land en hebben niet altijd genoeg geld om te reizen.”
Gevangenisstraf vanwege geaardheid
Iemand die vandaag ver heeft gereisd is de Oegandese Grace (42). Nadat ze uit Oeganda naar Nederland was gevlucht, kwam ze bij Humanitas in Rotterdam terecht. Sinds kort woont ze in een asielzoekerscentrum in Den Helder. “In Oeganda heb ik in de gevangenis gezeten vanwege mijn geaardheid. Nadat ik vrijkwam, vreesde ik voor mijn leven en ben ik gevlucht.”
Bij Cocktail for Migrants heeft Grace een nieuwe familie gevonden, zegt ze. “Mijn broers en zussen vinden mij een schande voor de familie. Het moeilijkste is dat ik mijn dochter heb achtergelaten. Ze verblijft nu bij een vriend en ik bel veel met haar. Mijn familie probeert mij tegenover haar zwart te maken, maar tegelijkertijd wilden ze haar niet in huis nemen”, zegt ze.
In tegenstelling tot veel andere aanwezigen, voelt Grace zich helemaal niet onveilig in het asielzoekerscentrum. “Iedereen mag daar weten dat ik op vrouwen val. Onlangs is er ook een praatgroep opgericht voor queer mensen, waar ik een van de vrijwilligers ben. Hier zijn zowel mannen als vrouwen welkom.”
Spelletjes spelen
Aan de Westersingel neemt de groep plaats onder de schaduw van een grote boom. Terwijl Oliver zakjes chips en glaasjes cola zero uitdeelt, pakken deelnemers verschillende spelletjes om met elkaar te spelen. Hoewel de meeste aanwezigen dagelijks veel stress en verveling ervaren, is de sfeer louter positief. Er wordt veel gelachen en weinig gesproken over traumatische ervaringen.
Op een picknickkleedje spelen de Iraanse Shirin (35) en Navid (37) vier-op-een-rij. Ze verblijven allebei in een asielzoekerscentrum in het noordoosten van het land. Op een dag zei Shirin uit het niets tegen Navid: “Jij bent homo. Ik zie het aan je.” Navid schrok zich rot, zegt hij. “Ik dacht dat ik betrapt was, maar ze bleek zelf ook lesbisch.” Sindsdien delen ze elkaars geheim.
‘In Iran voelde ik me veiliger’
Volgens Navid was het soms makkelijker om homo te zijn in Iran dan in een asielzoekerscentrum. “Veel medebewoners zijn tegen mijn geaardheid. In Iran had ik thuis een veilige plek, maar in het asielzoekerscentrum moet ik vierentwintig uur per dag op mijn hoede zijn.”
Hij probeert dan ook regelmatig op pad te gaan. “Ik ben dierkundige en werk als vrijwilliger bij een dierentuin. Daarnaast probeer ik een paar keer per maand te helpen bij een pride-evenement.” Het is voor Navid de eerste keer bij Cocktail for Migrants. “Het is heel fijn om even uit de verveling en stress te zijn die ik dagelijks ervaar en op een plek te zijn waar je jezelf kan zijn. Ik kom zeker terug”, besluit hij.
* Alle namen zijn gefingeerd en bij de redactie bekend.