Een groen dak brengt verkoeling, houdt vocht vast en is ‘goed voor de mens’. Waarom heeft dan van elke 200 panden maar één pand een groen dak?
Groen in de stad Groene daken zorgen voor verkoeling, waterregulering en meer natuur. Toch zijn bijna alle daken in Nederland grijs, blijkt uit de eerste landelijke cijfers. De kosten voor aanleg zijn relatief hoog en collectief eigendom van huizen werkt ook niet mee. Subsidies en verplichtend beleid kunnen helpen.
Weinig groene daken
Ondanks de voordelen zijn in Nederland weinig groene daken te vinden, zo blijkt uit recent onderzoek van Natuur & Milieu en de stichting Rooftop Revolution. Uit deze eerste landelijke meting blijkt dat het aantal groene daken de afgelopen tien jaar weliswaar met 13 procent is gegroeid, maar dat het percentage met 0,5 procent op het totaal nog altijd gering is: van elke tweehonderd panden in Nederland heeft er één een groen dak.
Als je niet idealistisch bent aangelegd, is investeren in een groen dak simpelweg niet heel interessant
Mendel Giezen universitair hoofddocent stedelijke vergroening (UvA)
Het onderzoek toont daarnaast aan dat een heel groot deel van de potentie in de steden niet wordt benut, blijkt uit een nadere analyse van groene daken in Eindhoven, Heerlen en Amsterdam. Zo kan 54 procent van het Eindhovense dakoppervlak worden vergroend, maar blijft het percentage groene daken steken op 0,75 procent; in Heerlen is dat 41 procent om 0,44 procent. Ook in Amsterdam, dat de mond vol heeft van groen in de stad en ‘koploper’ groene daken is, is van de 60 procent geschikte daken maar 4,17 procent groen. Dat komt neer op vijfentwintig keer het Vondelpark aan onbenut potentieel.
Voor Jan Henk Tigelaar, directeur van Rooftop Revolution, een stichting die als missie heeft „zoveel mogelijk daken groen te maken”, zijn de uitkomsten een bevestiging dat hun „revolutie nog aan het begin staat”. En dat is ronduit zonde, vindt hij. Groene daken hebben volgens Tigelaar naast biodiversiteit, isolatie en een „sponswerking” namelijk nog een ander belangrijk en „heel erg actueel” voordeel: een verkoelende werking voor buurten en steden. „Want in begroeiing zit vocht, en beplanting waar vocht in zit, werkt door de verdamping als een natuurlijke airconditioning – dat kan echt flink wat graden schelen.”
Bovendien is het groen „heel goed” te combineren met zonnepanelen, stelt Tigelaar. De combinatie is volgens hem een goed voorbeeld van „multifunctioneel ruimtegebruik”, waarbij woningbezitters zowel voordelen kunnen hebben van een groen dak als van zonnepanelen, die op een verhoging op het groene dak worden geïnstalleerd.
Kwestie van momentum
Maar wat is, alle voordelen ten spijt, dan de reden dat zo weinig daken groen zijn? Mendel Giezen, universitair hoofddocent aan de Universiteit van Amsterdam en gespecialiseerd in stedelijke vergroening, kan het wel verklaren. „Als je niet idealistisch bent aangelegd, is investeren in een groen dak simpelweg niet heel interessant”, zegt hij. „Aan groene daken verdien je weinig, maar de kosten zijn al snel een stuk hoger dan van bijvoorbeeld een airconditioning.” Of, zegt Giezen, voor huizen in collectief eigendom zoals VvE’s, hebben „alleen de mensen op de bovenste verdieping voordeel van een groen dak”, of de mensen die erop uitkijken.
Door dit soort zaken stellen mensen de beslissing voor een groen dak uit, of schieten ze het af, aldus Giezen. Maar ja, zegt hij, „dat is wat er gebeurt als je het overlaat aan individuele verantwoordelijkheid”. Er kan volgens hem „pas echt een grote slag worden gemaakt” als gemeenten voor verplichtend beleid zouden kiezen, door huizenbezitters waar mogelijk te verplichten voor een groen dak te kiezen, en dat te subsidiëren. „Of, als je groene daken als gemeente van maatschappelijk belang vindt, toestemming te vragen en het zelf aan te leggen.”
In steden als Amersfoort, Deventer, Rotterdam en Eindhoven wordt subsidie verleend voor het aanleggen van groene daken, afhankelijk van de grootte van het dak en het soort begroeiing. Ook in Amsterdam wordt daar al langer op ingezet, al ligt het initiatief dan nog steeds vooral bij de woningbezitter. Daardoor, ziet Rooftop Revolution-directeur Tigelaar, is het een kwestie van „momentum”: gemeenten en organisaties moeten inspringen op het moment dat mensen met het idee van een groen dak rondlopen, zoals bij dakreparaties.