Iedereen heeft recht op een koele woning
Degenen die het meest worden blootgesteld aan hittestress kunnen er momenteel het minst tegen doen. Een recht op een koele woning pakt deze dubbele ongelijkheid aan, met een gezondere woning tot gevolg.
Over de auteurs: Cody Hochstenbach is stadsgeograaf aan de Universiteit van Amsterdam. Jens van ’t Klooster is politiek econoom aan de Universiteit van Amsterdam.
© Groupe d’études géopolitiques
Door de hittegolf in Nederland eind juni stierven naar schatting 480 mensen. Het is een van de gevolgen van hittestress. Hittestress is de toestand waarin het menselijke lichaam warmte niet meer goed kan afgeven en oververhit raakt. Dit heeft allerlei gevolgen voor de gezondheid, zowel fysiek als mentaal, bijvoorbeeld door slechte nachtrust. Ook het werk lijdt door de hitte. Mensen werken slordiger en onveiliger, of moeten overwerken om hun werk af te krijgen.
Miljoenen Nederlandse woningen zijn onvoldoende toegerust op een hittegolf. Met klimaatverandering is dat voor steeds meer mensen een probleem. Uit een grootschalige enquête van WoonOnderzoek Nederland (WoON), waarin deelnemers wordt gevraagd naar hun woonsituatie, blijkt dat een op de drie huishoudens in Nederland het nu al niet lukt de eigen woning aangenaam koel te krijgen. Het is dus geen verrassing dat ook deze zomer weer een run op airco’s en andere verkoelingssystemen is ontstaan.
Maatregelen
Niet iedereen wordt echter in gelijke mate blootgesteld aan snikhete woningen, en niet iedereen is in staat maatregelen te nemen. Het is daarom tijd dat we het recht op een koele woning voor iedereen vastleggen.
De grote scheidslijn loopt ook hier tussen huizenbezitters en huurders. Een kwart van alle huiseigenaren zegt dat zij hun woning niet aangenaam koel kunnen krijgen. Bij huurders is dat bijna de helft. Huurders zijn dus bijna dubbel zo vaak blootgesteld aan hittestress. En ze kunnen er ook nog eens veel minder tegen doen.
Een huiseigenaar kan veel doen tegen hitte, zoals buitenzonwering plaatsen of de woning isoleren. Huurders staan daarentegen vaak machteloos. Zij mogen de woning niet verbouwen en zijn aangewezen op de verhuurder. Maar voor de verhuurder kosten verkoelende maatregelen geld en levert het niet per se veel op. Het kost bovendien onderhoud en gedoe. Ze kunnen daarom huurders tegenhouden zelf maatregelen te nemen.
Afdwingbare eisen
We vinden het belangrijk dat een woning in de winter warm genoeg is. Daarvoor bestaan strenge, afdwingbare eisen. Ook worden energielabels meegewogen bij het berekenen van de maximale huur. Een huurwoning met energielabel A mag meer kosten dan een vergelijkbare woning met label F.
Woningen die vanaf 2021 zijn gebouwd, moeten al voldoen aan strengere eisen voor hittebestendigheid. Voor oudere woningen is dat niet het geval. Vanaf juli dit jaar geldt er wel een ingewikkelde norm, die huurders niet goed beschermt. Huurders kunnen een huurverlaging afdwingen als de woning vaak 6 graden warmer is dan de buitentemperatuur. Het moet dan binnen ten minste 26,5 graden zijn én dit moet 300 uur per jaar zo zijn.
Deze eis stelt weinig voor, want het mag heel warm worden. Een collega vertelde dat ze niet naar huis wilde omdat het bij haar binnen 33 graden was. Die dag was het buiten enkele uren warmer dan 27 graden. Deze situatie valt binnen de gestelde norm. Voor hittestress in de woning maakt het daarnaast alleen uit hoe warm het binnen is, niet hoe warm het buiten is. En zelfs als een woning de ruime norm overschrijdt, dan kost het huurders nog veel tijd en moeite dat te meten en vast te leggen.
Degelijke huisvesting
Het is hoog tijd om het recht op een koele woning onderdeel te maken van degelijke huisvesting. Het zou verhuurders verplichten om verkoelende maatregelen te nemen tegen snikhete woningen. Daarnaast zou de koelte van een woning meegenomen moeten worden bij de berekening van de maximale huur. Zo’n prijsprikkel stimuleert het nemen van maatregelen en compenseert de huurders van te hete woningen via lagere huren.
Degenen die het meest worden blootgesteld aan hittestress kunnen er momenteel het minst tegen doen. Een recht op een koele woning pakt deze dubbele ongelijkheid aan, met een gezondere woning tot gevolg.