‘De verdediging van onze beschaving’

Het wordt tijd dat Jetten het azc-geweld zonder mitsen en maren veroordeelt – Trouw 31JUL2026

De scherpste observatie kwam deze week van een van de inwoners van het Brabantse dorp Engelen. Zijn huis was beklad omdat hij een poster met ‘Samen leven’ voor de ramen had hangen. Hij zei tegen een verslaggever van deze krant dat tegenstanders van azc’s die zeggen niet gehoord te worden eigenlijk iets anders bedoelen, namelijk: we krijgen onze zin niet. Die tegenstanders, zei de inwoner, worden wel gehoord, maar ze gaan niet over de besluitvorming.

Het is de spijker op zijn kop. De anti-azc-protesten verlopen volgens een vast draaiboek. De tegenstanders verzamelen zich. Ze hangen spandoeken op en demonstreren tegen de komst van een (tijdelijke) opvang voor asielzoekers. Fractievoorzitters van radicaalrechtse partijen steken hun een hart onder de riem door af te reizen naar de gemeente. PVV-leider Geert Wilders was in mei nog in Engelen om de boel op te jutten.

De tegenstanders voelen zich gesterkt en vroeg of laat lopen de protesten uit de hand. In Loosdrecht werd naast de geplande opvanglocatie een boom in de fik gestoken en in Engelen werden huizen van burgers beklad met scheldwoorden die gericht waren tegen vrouwen. Ook werd de auto van een van de inwoners die een ‘Samen leven’-poster voor het raam had hangen, in het water teruggevonden.

De reactie van premier Rob Jetten (D66) op de vernielingen en de intimidatie verloopt inmiddels ook volgens een vast stramien. Na een paar dagen worden die veroordeeld. De premier benoemt ook altijd ‘de zorgen van de burger’.

In het geval van Engelen schreef de premier in een verklaring dat er sprake is van ‘lelijk vandalisme’, terwijl je je kunt afvragen of die veroordeling recht doet aan alles wat er in het Brabantse dorp is gebeurd. Ook benadrukte hij ‘dat verschillende meningen mogen bestaan, daarover gaan we met elkaar in gesprek’.

Asielmigratie blijft een onderwerp waar steeds de aandacht op gevestigd wordt en waar radicaalrechtse partijen punten mee willen scoren. ‘De zorgen van de burgers’ en ‘de slechte communicatie’ vanuit gemeenten over de komst van een nieuw azc zijn terugkerende opmerkingen van deze partijen.

Dat diezelfde radicaalrechtse partijen, zoals PVV en BBB, tijdens de vorige kabinetsperiode de spreidingswet weigerden uit te voeren, waardoor nu op stel en sprong noodopvanglocaties worden ingericht, wordt nooit vermeld. Dat zorgt er ook voor dat er niet in alle gevallen tijd is voor inspraakavonden.

Voor Jetten is het balanceren. Hij moet zich verhouden tot een partij, de VVD, die de radicaalrechtse partijen als belangrijkste kiezersconcurrent ziet. VVD-partijleider Dilan Yesilgöz reageerde helemaal niet op de gebeurtenissen in Engelen.

Toch zou het de premier sieren om met wat minder meel in de mond te praten en de opmerking van de inwoner van Engelen serieus te nemen. Bestuurders nemen besluiten, niet de inwoners van gemeenten. Het kabinet moet die (lokale) bestuurders steunen, keer op keer benadrukken dat de spreidingswet moet worden uitgevoerd, en geweld en intimidatie zonder mitsen en maren veroordelen.