Het waren niet de Palestijnen die in Europa 6 miljoen joden vermoordden: de gruwelijk sadistische koloniale omvolking
Foto dateert van april-mei 2025 dus mag gevoeglijk worden aangenomen dat ook deze kinderen intussen behoren tot de ruim 21.000 Palestijnse kinderen die sinds 2023 tijdens de voortgaande illegale bezetting en smerig sadistische genocide doelbewust door Israel werden vermoord. Children in Khan Younis attending one of 219 temporary learning spaces set up as alternatives to formal schools, currently serving 117,000 learners. Photo by OCHA/Olga Cherevko
Met een enkele schotwond in het hoofd of de borst, zo worden kinderen in Gaza met regelmaat het ziekenhuis binnengebracht. Artsen ter plaatse zien een patroon van gericht schieten op jonge kinderen.
Onderzoeksjournalisten Maud Effting en Willem Feenstra onderzochten honderden foto’s, video’s, röntgenafbeeldingen en dagboeknotities van deze artsen ter plaatse. Voor hun verhaal wonnen Maud en Willem twee journalistieke prijzen: de prijs voor de onderzoeksjournalistiek De Loep en de European Press Prize.
De Israëlische grensblokkade van motorolie en reserveonderdelen bedreigt de gezondheidszorg in Gaza. Daarvoor waarschuwt Artsen Zonder Grenzen woensdag in een persbericht. Door de ontstane tekorten kunnen ziekenhuizen, ambulances en waterpompen volgens Artsen Zonder Grenzen minder goed functioneren.
„Al meer dan twee jaar belemmert Israël de aanvoer van hulpgoederen. Vandaag zijn het motorolie en reserveonderdelen. Morgen zal het iets anders zijn. De goederen veranderen, maar de logica blijft dezelfde: mensen in omstandigheden brengen waarin het leven onhoudbaar wordt.”
Een deel van de hulpvoorziening van Artsen Zonder Grenzen moet noodgedwongen stilgelegd worden, schrijft de organisatie in het persbericht. In Gaza is een groot deel van de elektriciteitsvoorzieningen door de Israëlische autoriteiten afgesloten of vernietigd. Zonne-energiesystemen en vervangende apparatuur ontbreken. Ziekenhuizen en andere diensten zijn daardoor grotendeels afhankelijk van generatoren, die draaien op motorolie. Door de schaarste is motorolie volgens Artsen Zonder Grenzen de afgelopen zes maanden twintig keer duurder geworden.
Teams van Artsen Zonder Grenzen moeten elektriciteit drastisch rantsoeneren. In een veldhospitaal in Deir al-Ballah konden daardoor minder mensen geholpen worden, onder meer de operatiekamer bleef daardoor enkel open voor de meest kritieke patiënten.
„Als generatoren uitvallen, komen ziekenhuizen in gevaar”, schrijft adjunct-projectcoördinator in Palestina Ola Bardawil in het persbericht. „Pasgeboren baby’s in couveuses, mensen die afhankelijk zijn van zuurstofgeneratoren of mensen die een levensreddende operatie nodig hebben, zullen hieronder lijden.”
Ook andere voorzieningen in Gaza lijden onder het tekort aan motorolie. Artsen Zonder Grenzen schrijft dat een waterontziltingscentrum in juni beschadigd raakte door een gebrek aan motorolie en reserveonderdelen, waardoor de drinkwaterproductie sindsdien met bijna de helft verminderd werd. „Dit betekent dat dagelijks ruim 40.000 minder mensen van water kunnen worden voorzien.”
„Wat we in Gaza zien, is geen reeks op zichzelf staande tekorten, maar een bewust beleid van uitputting,” schrijft Filipe Ribeiro, missiehoofd van Artsen Zonder Grenzen in Palestina, in het persbericht. „Al meer dan twee jaar belemmert Israël de aanvoer van hulpgoederen. Vandaag zijn het motorolie en reserveonderdelen. Morgen zal het iets anders zijn. De goederen veranderen, maar de logica blijft dezelfde: mensen in omstandigheden brengen waarin het leven onhoudbaar wordt.”
The Palestinian “Rubble Engineer,” Tayseer Obaid, created a makeshift cooling system for his tent. He’s designed multiple solutions to improve daily life in Gaza’s tent cities. pic.twitter.com/eBn2H9l11r
De bemoeienis van Zvi A. Vapni met het Nederlandse debat is ongewenst en ongepast. Als vertegenwoordiger van een genocide-plegend regime heeft hij geen recht van spreken.
Israël heeft in juli zeker 108 keer Palestijnse journalisten en andere mediaprofessionals aangevallen of gehinderd. Dat blijkt uit onderzoek van de Palestijnse journalistenvakbond, meldde persbureau Wafa zondag.
Het gaat onder meer om het gevangennemen, mishandelen en ondervragen van journalisten. Ook werden journalisten belemmerd in hun werk, werd hun apparatuur in beslag genomen of kapotgemaakt. Verder registreerde de vakbond het gebruik van verdovingsgranaten en traangas, geweld door kolonisten en invallen in woningen en redacties.
In 58 gevallen werden Palestijnse journalisten kort gevangengenomen of gehinderd in hun werk. De vakbond registreerde daarnaast elf incidenten met kolonisten. Daarbij werden Palestijnse journalisten en mediateams aangevallen, geduwd, bedreigd en belemmerd bij hun verslaggeving op de Westelijke Jordaanoever.
Israël tracht in de Gazastrook de sporen van zijn genocide te wissen. Daarbij gaat cruciaal bewijs verloren, worden eigendommen vernietigd, stoffelijke resten verminkt en alle sporen van Palestijns leven uitgewist. Dat als opmaat tot de Israëlische kolonisering van Gaza.
Met een grootschalige operatie is Israël bezig het puin te ruimen van de gebouwen, wijken en steden die het sinds oktober 2023 in de Gazastrook heeft verwoest. Wat resteert zijn kale vlaktes zonder spoor van Palestijnse aanwezigheid die de opmaat vormen voor Israëlische kolonisering. Dat schrijft de ngo Euro-Med Human Rights Monitor in een alarmerend persbericht.
De kunst in Den Haag is om politiek gevoelige beslissingen op de juiste momenten te presenteren. Dat is niet nieuw, maar soms krijg je als nieuwsconsument een interessant inkijkje in hoever bewindspersonen of politieke partijen gaan om hun zorgvuldig opgebouwde imago in stand te houden.
Een andere kwestie waarbij de beeldvorming leidend bleek, is de opvang van vijf zieke Gazaanse kinderen. Op de verschillende ministeries werd telkens afgewogen: wat levert het op voor mijn departement? Dat begon al in 2023, toen voormalig minister Ernst Kuipers (Gezondheidszorg, D66) op X schreef dat Nederland bereid is om zieke kinderen uit Gaza op te vangen.
Eerder een imagokwestie dan ‘humanitaire geste’
De aankondiging was zorgvuldig voorbereid, blijkt uit Woo-documenten waar Trouw afgelopen weekend over publiceerde. Het ging eerder om enkelen dan om tientallen, schreef een ambtenaar van Algemene Zaken. ‘De humanitaire geste’ was vooral bedoeld om de andere Europese lidstaten voor te zijn.
Kwetsbare groepen zijn de dupe
Met in het achterhoofd deze discussie, die uiteindelijk twee jaar in beslag nam, is het veelzeggend dat de huidige minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, Sjoerd Sjoerdsma, niet onmiddellijk besluit om meer Gazaanse kinderen op te vangen. Het draaiboek is tot in de puntjes doorgenomen met de verschillende departementen. Maar Sjoerdsma beoordeelde een motie die opriep meer kinderen te evacueren voor het reces, als ‘ontijdig’.
Geef me wat meer tijd, was zijn oproep aan de Kamerleden. Sinds dit weekend weten we dat er eigenlijk moet staan: heb geduld, we werken nog aan de beeldvorming. Dat ministeries en bewindspersonen het eigen imago de boventoon laten voeren is niet alleen moreel twijfelachtig, het gaat ook ten koste van efficiënte besluitvorming en van kwetsbare groepen in de samenleving: vluchtelingen en arbeidsmigranten. Angst is ook in dit geval een slechte raadgever.
De Palestijnse boer Daoud Nassar gelooft in geweldloos verzet tegen zowel de Israëlische staat als de kolonisten die hem omringen. Vrijwilligers uit de hele wereld, onder wie veel Nederlanders, fungeren als menselijk schild om hem veilig te houden op de bezette Westelijke Jordaanoever.
Hekken zie je wel vaker op de bezette Westelijke Jordaanoever, evenals ijzeren poorten die goed op slot zitten. Maar naast de ingang van de boerderij van de familie Nassar staat een boodschap geschreven die je in dit gebied zelden hoort. ‘We weigeren om vijanden te zijn.’
Houd dat maar eens vol als de hele omgeving probeert om je van je land te verjagen. Maar de Nassars, een christelijke Palestijnse familie, geloven heilig in geweldloos verzet en citeren daarbij graag Gandhi en Martin Luther King, terwijl ze tegelijkertijd proberen om hun boerderij uit handen van kolonisten te houden.
Het verhaal van de Nassars begon in 1916, toen een Palestijnse man iets ongebruikelijks deed. ‘Mijn opa kocht een stuk land en liet dat formeel registreren bij de Ottomaanse autoriteiten, die het gebied indertijd bestuurden’, vertelt Daoud Nassar, een man met een vriendelijk gezicht en dik, krullend haar. ‘Dat deed bijna niemand want als dat eenmaal was gebeurd, moest je ook belasting gaan betalen.’
Het is nog uitzonderlijker dat iemand zijn land telkens als zich een nieuwe machthebber aandiende – en dat gebeurde nogal eens in de vorige eeuw – liet herregistreren. Maar de opa van Daoud deed dat wel: na elke wisseling van de wacht trok hij trouw naar een kantoortje in de stad om zijn eigendom vast te laten leggen bij de nieuwe wetgever: de Britten, de Jordaniërs en na 1967 de Israëlische bezetter.
Vergeelde papierwinkel
Deze vergeelde papierwinkel vormt nu het belangrijkste schild in de juridische strijd van de Nassars. ‘In 1991 verklaarden de Israëlische autoriteiten het hele gebied tot ‘staatsland’, inclusief het land van mijn familie’, zegt Nassar. ‘Maar dat zet de deur open voor kolonisten om onze boerderij in te pikken, dus wij vochten het besluit direct bij de rechter aan.’
Het groeide uit tot een van de langste rechtszaken in de geschiedenis van de Westoever en in 2006 oordeelde het Hooggerechtshof dat de familie Nassar inderdaad eigenaar is van het land. Sindsdien is het proces van herregistratie bezig, maar dat is nog altijd niet voltooid: het Israëlisch Burgerlijk Bestuur (het orgaan van het Israëlische ministerie van Defensie dat delen van de Westoever bestuurt) gaat telkens in beroep, wil nog meer documenten en nog meer bewijzen, en ondertussen worden de zittingen hierover maandenlang uitgesteld.
‘Het is een uitputtingsslag’, zegt Nassar, ‘en het einde is nog steeds niet in zicht. Maar het goede nieuws is: we zitten hier nog.’
Dat is een prestatie, want behalve het juridische gevecht tegen het systeem zijn er ook nog de onvriendelijke buren. De boerderij van de Nassars, boven op een heuvel iets ten zuiden van Bethlehem, is ondertussen ingeklemd door vijf nederzettingen, waarvan er eentje vlak buiten het hek is gevestigd. Soms wordt er gescholden, soms vallen kolonisten de boerderij met geweld binnen en bedreigen en intimideren de familie of de vrijwilligers. Zo hebben ze recentelijk enkele wegen op het land aangelegd, en is het voor de familie onveilig om op grote delen van haar land te komen.
Christina (44), verpleegkundige en vrijwilliger bij Palestijnse boer Daoud Nassar, Amsterdam
‘Ik ben al langer bezig met dekolonisatie en ik besef dat we nooit ongedaan kunnen maken wat Nederland in het verleden verkeerd heeft gedaan. Maar we kunnen er wel voor kiezen om nu in elk geval het goede te doen. Helaas draagt ons land ook in Palestina bij aan de onrechtvaardige situatie hier, maar ik probeer op mijn manier te streven naar gerechtigheid. Mijn geloof, ik ben christelijk, speelt daarbij ook een rol.
‘Ik blijf dit keer een maand op de boerderij, maar vorig jaar september was ik hier voor het eerst en toen heb ik geholpen bij de olijfoogst. Het is zwaar werk: we sjouwen veel water en rooien struiken met een pikhouweel, dat is echt wel pittig. Maar het is fijn om terug te zijn en de familie Nassar weer te zien. Onze aanwezigheid geeft hun rust. Als wij een klusje in de buurt van het hek doen, wordt er soms een middelvinger naar ons opgestoken, maar zij zouden daadwerkelijk worden mishandeld.
‘Op deze manier kunnen we ons witte privilege dus op een positieve manier inzetten. Je merkt bovendien hoe belangrijk fysieke solidariteit is: de familie is oprecht blij dat je naar hen toe komt, dat je de situatie in Palestina zo belangrijk vindt, en dat je er al je vakantiedagen voor over hebt om te helpen.’
Hoe help je mensen in Gaza, dat vrijwel afgesloten is van de buitenwereld? Er is gebrek aan alles: voedsel, schoon drinkwater, brandstof en medische zorg. Vanuit Rotterdam probeert het vrijwilligersinitiatief Rotterdam voor Gaza een bescheiden schakel te zijn in hulp aan Gaza. Ze zamelen geld in om een kapotte ambulance te laten ombouwen tot een mobiele kliniek die zorg naar de tentenkampen brengt.
“Medische hulp is broodnodig en iedereen die geholpen wordt, is er eentje”, zeggen de initiatiefnemers Benji de Levie en Anita Risseeuw. Hij heeft een Joodse achtergrond, zij is getrouwd met een Palestijn. Zij strijden al jaren voor een einde van de bezetting, en voor vrede, veiligheid en gerechtigheid voor Palestijnen. Nu draait het om noodhulp. “Het gaat om leven of dood”, zegt Anita.
Na de Hamas-aanval van 7 oktober 2023 begon Israël een grootschalig militair offensief in Gaza. Grote delen van steden en dorpen zijn sindsdien verwoest. Meer dan 70 duizend Palestijnen zijn gedood. Bijna alle ziekenhuizen zijn beschadigd of vernietigd.
Ook het kleine Dar Essalam-ziekenhuis in Khan Younis is gebombardeerd. Alle artsen, verplegers en patiënten overleefden de aanval. Ze waren gewaarschuwd en konden op tijd evacueren.
De Levie onderhoudt al sinds 2008 contact met het ziekenhuis. Vanuit Rotterdam werd in de afgelopen jaren geld ingezameld voor zonnepanelen, apparatuur voor de operatiekamers en een fonds voor arme patiënten. Daar is niets van over.
Voor de meeste Gazanen draait het om overleven, om een maaltijd en een paar liter schoon water. Gezinnen wonen in tenten zonder stromend water of elektriciteit. “Het is daar nu net zo heet als hier, en ze hebben nauwelijks drinkwater, geen koelkast”, vertelt Anita. Kinderen kunnen niet naar school en werk is er nauwelijks nog. Voedsel is door de schaarste extreem duur geworden.
Palestijnen zijn ontzettend inventief. Er zijn metaalwerkplaatsen die van wrakstukken weer iets bruikbaars maken.
Benji de Levie, vrijwilliger bij Rotterdam voor Gaza
Aan puin geen gebrek
In Gaza is aan alles een tekort, maar niet aan puin en kapotte materialen. “Aan puin is geen gebrek. Er ligt genoeg”, zegt De Levie. Zo ontstond het plan om een kapotte ambulance een tweede leven te geven. “Palestijnen zijn ontzettend inventief. Er zijn metaalwerkplaatsen die van wrakstukken weer iets bruikbaars maken.”
Er is 57 duizend euro nodig om van een kapotte ambulance een volledig ingerichte mobiele medische bus te maken. Rotterdam voor Gaza heeft voor deze actie de samenwerking opgezocht met Wilde Ganzen, omdat deze organisatie ondanks alle beperkingen nog hulp in Gaza kan krijgen. Bovendien verdubbelt Wilde Ganzen de Rotterdamse opbrengst. Dus als Rotterdammers 28 duizend euro doneren, is het doelbedrag binnen.
“We zijn er bijna”, zeggen Anita en Benji. Ze hebben hun contactpersoon Maisa al laten weten dat het doelbedrag bijna binnen is. Ze doen alles vanuit hun huiskamer en gaan met vrijwilligers de straat op om te collecteren. “Alles gaat naar Gaza”, benadrukt Anita. Het Rotterdamse initiatief heeft geen kantoor en draait volledig op vrijwilligers. Alleen kosten, zoals promotiemateriaal en de bankrekening, worden betaald.
Met de mobiele kliniek is de actie niet voorbij. Rotterdam voor Gaza gaat verder met geld inzamelen voor medicijnen, verband, hulpmiddelen en infusen. “Dat gewone mensen aan hen denken en moeite doen, geeft hoop en het gevoel dat ze niet vergeten worden”, zegt Anita.
Gaza Op satellietbeelden is goed te zien dat Israël in Gaza een aarden wal om de Palestijnse bevolking heen bouwt. Dat is in strijd met de bestandsafspraken over geleidelijke terugtrekking van het Israëlische leger uit Gaza, en met het internationaal recht.
Een kilometerslange aarden wal van meer dan tien meter hoog is de afgelopen maanden verrezen in Gaza, boven op verwoeste Palestijnse gemeenschappen. Het Israëlische leger is bezig een fysieke afscheiding te creëren waarmee het de Palestijnse bevolking omsluit en controleert. Dat blijkt uit een NRC-analyse van recente satellietbeelden van Gaza. Het bestaan van de wal werd onlangs onthuld door persbureau AP.
Volgens het door de Amerikaanse president Donald Trump bemiddelde bestand tussen Israël en Hamas uit oktober 2025 – het „twintigpuntenplan” – zou Israël zich terugtrekken tot aan de „gele lijn” waarmee Gazastrook in tweeën werd gedeeld, van noord naar zuid. Die terugtrekking zou de opmaat vormen naar verdere militaire terugtrekking uit Gaza. Alleen in een „bufferzone” langs de grens zou het Israëlische leger nog aanwezig blijven.
In de praktijk gebeurt het tegenovergestelde, zo liet een eerdere analyse van NRC zien: Israël schuift de gele lijn – die deels wordt gemarkeerd met gele betonblokken – steeds verder westwaarts op en heeft in het ingenomen gebied tientallen militaire basis aangelegd, vaak omringd door aarden wallen.
Op beelden van het Israëlische leger, afgelopen december gedeeld door de Israëlische nieuwszender Kan, is te zien hoe een dergelijke fortificatie eruitziet: sluipschutters liggen op een aarden wal bij een militaire basis die is aangelegd naast het beschadigde Indonesië-ziekenhuis in het verwoeste Beit Lahia in Noord-Gaza.
Yehuda Shaul, onderzoeker bij de Israëlische denktank Ofek, is allerminst verrast door de aanleg van de gigantische aarden wal. „In Gaza en op de Westelijke Jordaanoever is het doel is altijd geweest: aaneengesloten Israëlisch grondgebied, versnippering van Palestina”, zegt hij telefonisch vanuit Jeruzalem.
De Israëlische luchtaanval waarbij de Libanese journalist Amal Khalil werd gedood, lijkt een oorlogsmisdaad te zijn geweest, stelt Human Rights Watch (HRW). Ook Amnesty International vindt dat haar dood moet worden onderzocht als oorlogsmisdaad.
De mensenrechtenorganisaties concluderen in losse onderzoeken dat Israël wist, of had moeten weten, dat er twee journalisten aanwezig waren in het gebouw dat ze aanvielen op 22 april van dit jaar. Khalil was toen samen met een collega op reportage in het zuiden van Libanon toen de auto voor hen werd aangevallen. Ze ontvluchtten hun eigen auto en hielden zich schuil in een gebouw. Volgens HRW deed het Rode Kruis daarna via de VN-missie UNIFIL een verzoek bij de Israëlische krijgsmacht (IDF) om het getroffen gebied te betreden en de journalisten weg te halen. De IDF ging daar niet op in.
Pas enkele tientallen minuten na dat verzoek volgde een tweede aanval, dit keer op de auto van Khalil zelf. De derde aanval, weer een klein uur later, trof het gebouw waarin de journalisten zich schuilhielden. Het Rode Kruis probeerde de twee alsnog te redden en wist de collega weg te halen, maar Khalil niet. De hulpverleners werden gehinderd bij hun reddingswerk doordat de IDF onder meer een flitsgranaat gooide en schoot op de ambulance.
Staakt-het-vuren
De ziekenhuismedewerkers die het lichaam van Khalil uiteindelijk konden onderzoeken, concludeerden dat ze pas uren na de laatste aanval was overleden.
Vijf dagen voor de aanval was een staakt-het-vuren ingegaan tussen Israël en Libanon, maar de Israëlische krijgsmacht had Libanese burgers bevolen om niet terug te keren naar een bezet gebied in Zuid-Libanon. Maar dat de twee journalisten dat toch deden, zorgt er niet voor dat zij hun beschermde status als burgers verloren, benadrukken Amnesty en HRW.
Burgers
“Uit het bewijsmateriaal blijkt duidelijk dat het Israëlische leger wist of had moeten weten dat Faraj en Khalil burgers waren, maar hen toch heeft aangevallen en vervolgens urenlang heeft verhinderd dat ambulancepersoneel hen te hulp schoot”, aldus Ramzi Kaiss van HRW. Volgens hem toont het voortdurend doden van journalisten dat Israëlische militairen bereid zijn om “gruwelijkheden te plegen, zonder angst voor consequenties”.
< Het genocidale leger vermoordt toch geen journalisten … Jawel, in Gaza waren het er maar een paar honderd. Niet met opzet, hoor. >
Diverse recensenten waren blijkbaar teleurgesteld dat Zomergast Nasrah Habiballah zich niet liet dwingen tot het geven van haar mening. Dat lijkt me nu toch een goede, zelfs onmisbare, eigenschap voor een journalist.
En dat ze niets persoonlijks losliet, is niet waar. Ze sprak met liefde over haar man, die alles voor haar over heeft. Over hun kind, dat zij tweetalig opvoeden, en over haar Palestijnse vader, die de oorlog bij zijn kinderen vandaan wilde houden.
Jo Horn is publicist, jurist en socioloog, oud-lid Tweede Kamer voor de PvdA
Rob Oudkerk was in een opiniestuk fel op de petitie die ruim achthonderd Nederlandse zorgverleners ondertekenden over de Israeli Medical Association. Ten onrechte, betoogt oud-PvdA-fractiegenoot Jo Horn.
Ooit zat ik korte tijd met Rob Oudkerk in dezelfde PvdA-fractie in de Tweede Kamer. Ik was toen een man van de feiten en ben dat gebleven. Daarom heb ik zijn opiniestuk ‘Een arts die groepsdenken omarmt, brengt levens in gevaar’ naast de tekst gelegd waar hij tegen tekeerging: de petitie die ruim achthonderd Nederlandse zorgverleners ondertekenden over de Israeli Medical Association (IMA). Wie beide teksten leest, ziet dat Oudkerk opnieuw de waarheid naar zijn hand zet.
Oudkerk schrijft dat de ondertekenaars hun Israëlische collega’s medeverantwoordelijk houden voor het beleid van de regering van Israël. Dat staat niet in de petitie. De petitie verwijt de IMA haar eigen gedrag: het zwijgen van de vereniging over de verwoesting van het Palestijnse zorgstelsel en over het geweld tegen zorgverleners, getoetst aan de verklaringen van Genève en Tokio die de World Medical Association zelf heeft opgesteld.
The Lancet, dat de petitie in juni publiceerde, deed bovendien een eigen vaststelling: het tijdschrift vond geen enkele verklaring waarin de IMA de aanvallen op het zorgstelsel in Gaza publiekelijk veroordeelde of tot een staakt-het-vuren opriep. De Nederlandse ondertekenaars staan daarin niet alleen. De British Medical Association verbrak in juni 2025 de banden met de IMA; de South African Medical Association volgde in oktober en vroeg om schorsing van de IMA uit de World Medical Association (WMA).
Opheldering vragen
De IMA wijst de verwijten af en verwijst naar brieven die zij in 2025 aan de regering en het leger stuurde. Daarin vroeg zij om opheldering over burgerslachtoffers en geblokkeerde hulpgoederen. Om opheldering vragen is de zwakste vorm van je uitspreken die bestaat. En daarna? Afgelopen zaterdag, drie dagen voordat Oudkerks stuk verscheen, vernietigde een Israëlische luchtaanval de medicijnmagazijnen van het Al-Aqsa-ziekenhuis in Deir al-Balah. Een reactie van de IMA is er niet. Opvallender nog is haar verweer bij The Lancet: de ondertekenaars zouden een regering verwarren met haar artsenorganisatie. Ook de IMA beantwoordt liever het verwijt dat niemand maakte.
Want een vereniging aanspreken op verenigingsgedrag is geen collectieve schuld. Het is het tegendeel. Niemand houdt de individuele arts in Beersheba verantwoordelijk. De vraag is wat hun beroepsorganisatie deed toen 40 kilometer verderop het zorgstelsel werd vernietigd.
Over die vernietiging schrijft Oudkerk niet. Hij schrijft over Soroka en Barzilai, waar Joodse en Arabische artsen zij aan zij werken en patiënten zonder onderscheid behandelen. Dat zal zo zijn. Het staat ook niet ter discussie. Ter discussie staat Gaza. De Wereldgezondheidsorganisatie registreerde sinds oktober 2023 meer dan 930 aanvallen op de gezondheidszorg. Alle 36 ziekenhuizen in de Gazastrook raakten beschadigd. In Noord-Gaza functioneert volgens de WHO sinds januari geen enkel ziekenhuis meer.
Oudkerk vraagt zich af of zijn Nederlandse collega’s wel weten hoe de Israëlische zorg werkt. De omgekeerde vraag stelt hij niet. Gaza komt in zijn stuk één keer voor, als bewijs van Israëlische barmhartigheid van vóór 7 oktober. Wie achthonderd collega’s gebrek aan kennis verwijt, kan zelf niet volstaan met een selectief geheugen.
Kijk naar iets anders
En dan de retoriek. Waar bleef de oproep tegen de Iraanse artsenorganisatie, vraagt Oudkerk. En waarom windt de Nederlandse medische stand zich niet eerst op over meisjesbesnijdenis. Twee keer dezelfde truc. Kijk niet naar de feiten, kijk naar iets anders.
Het Iran-punt bewijst bovendien niet dat de petitie te ver gaat. Laat Oudkerk, immers al 35 jaar huisarts, de World Medical Association dan tot actie bewegen. De jaarvergadering is in oktober in Rotterdam.
Op 27 juli zei Oudkerk bij WNL over Frans Timmermans: ‘Hij vergelijkt Joden met nazi’s. Dan ga je een morele grens over.’ Maar Timmermans maakte die vergelijking niet. Hij sprak in De Morgen over extreemrechts in Israël, over ministers als Ben-Gvir en Smotrich, niet over de Joden. Nu schrijft Oudkerk achthonderd artsen een standpunt toe dat niet in de petitie staat. Beide keren volgt op de verdraaiing een morele les. Controleer het zelf: het interview, de petitie en zijn eigen teksten. Meer vraag ik niet.
Oudkerk eindigt met de arts die de woorden van zijn eed heeft onthouden maar de betekenis niet begreep. Het beeld is goed gekozen. Wie een petitie bestrijdt zonder weer te geven wat erin staat, heeft de woorden gelezen. Begrepen heeft hij ze misschien wel. Maar hij misbruikte ze.
Odah Muhammad Khalil Hadhalin, a peace and Indigenous rights activist from Umm al-Khayr, with his son Watan — both victims of settler violence in Palestine. By Hadhalin – Masafir Yatta Municipal Council, CC BY-SA 2.5,
Justitie in Israël heeft een kolonist aangeklaagd voor het doden van de Palestijnse activist en journalist Awdah Hathaleen vorig jaar op de bezette Westelijke Jordaanoever. Het gaat om Yinon Levi, een prominent gezicht in de kolonistenbeweging. Het is volgens de Israëlische mensenrechtenorganisatie B’Tselem zeldzaam dat een Israëlische kolonist vervolgd wordt voor de dood van een Palestijn: sinds het begin van de Gaza-oorlog zou dat niet meer zijn gebeurd.
De dood van Hathaleen maakte veel los, mede omdat hij meewerkte aan de met een Oscar bekroonde No Other Land. De documentaire gaat over de aanvallen die Palestijnen op de Westoever te verduren krijgen.
Volgens het plan moet Israël zich uit de Palestijnse kuststrook terugtrekken zodra Hamas zich in overleg heeft ontwapend. Trump heeft afgelopen week trots gemeld dat er vaart zit in de uitvoering en dat Hamas gaat ontwapenen.
Wie antisemitisme wil bestrijden, moet juist de Israëlische regering bekritiseren, stelt David J.A. Scherder.
Er ligt een lichaam op het asfalt, klein, gewikkeld in een witte doek, en het haalt het journaal van acht uur niet. Dat is de uitkomst van een onuitgesproken overeenkomst tussen fatsoenlijke lieden: zolang wij de woorden bewaken, hoeft niemand naar het lichaam te kijken. Vorige week reageerden Ronit van Tijn Palache (column, 30 juli) en Naftalie Hershler (opinie, 1 augustus) op uitspraken van Pro-prominent Frans Timmermans. De een schreef over een ontspoord debat, de ander over de inflatie van het kwaad. Zij citeerden Orwell en Levi, ze bouwden een kathedraal van eruditie rond één eenvoudige boodschap: pas op met uw woorden. Want daarmee begint antisemitisme.
Het is geen makkelijke waarheid, maar wie antisemitisme serieus wil bestrijden, dient zijn pijlen te richten op de Israëlische regering. Niet omdat Israël het Jodendom is, maar omdat Israël het Jodendom níét is. Omdat Netanyahu en zijn coalitie onophoudelijk doen alsof dat wél het geval is, de veiligheid van een staat gelijkstellen aan de veiligheid van een wereldwijd volk en elke kritiek op die staat bestempelen als haat jegens dat volk. Dat is geen verdediging van Joden, maar een politieke strategie, en die werkt voor hen. Want zolang het debat draait om de vraag of je het wel mág zeggen, draait het niet om de vraag of zij wel mogen doen wat zij doen.
Geen onderscheid tussen leger en volk
Daarom, columnisten, opiniemakers, ‘hoeders van het fatsoen’: richt u op de regering die Joodse identiteit inzet als schild voor oorlogsmisdaden. Richt u op de premier die beweert dat hij alle Joden vertegenwoordigt, terwijl Joodse demonstranten wereldwijd het tegendeel bewijzen. Richt u op de retoriek die geen onderscheid meer duldt tussen een politiek project en een religie, tussen een staat en een diaspora, tussen een leger en een volk. Want dáár wordt antisemitisme aangewakkerd. Niet in de vergelijking met de Holocaust, maar in de bewering dat wie Israël bekritiseert, de Joden haat.
Elk woord dat we verkwisten aan de vraag of Frans Timmermans te ver ging, is een woord dat wij niet hoeven te wijden aan de realiteit. En die realiteit wacht wel tot wij zijn uitgepraat. Maar de lichamen stapelen zich op onder onze hoogstaande debatten, als een fundament dat wij niet willen zien. En op een dag zal iemand vragen wat wij deden terwijl dit geschiedde. Dan kunnen wij zeggen: wij bewaakten de taal. Wij schreven columns. Wij citeerden Orwell.
En elders, op datzelfde moment, zal opnieuw een lichaam op het asfalt liggen.
Dat concludeert Mary Robinson, voormalig president van Ierland (1990-1997) en Hoge VN-Commissaris voor de Mensenrechten (1997-2002). Op Instagram doet zij verslag van haar reis naar de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever. Zij maakte de reis als lid van The Elders, de door Nelson Mandela opgerichte groep van voormalige wereldleiders die zich inzetten voor vrede en mensenrechten.
Robinson schrijft dat de situatie op de Westoever sinds haar vorige bezoek in 2023 ernstig is verslechterd. ‘In het volle zicht voltrekt zich een steeds brutaler en agressiever proces van Israëlische annexatie van Palestijns grondgebied’, schrijft zij. Samen met drie mede-Elders had zij hierover een ‘robuuste uitwisseling’ met de Israëlische president Herzog.
The Elders pleiten voor vrijlating van de Palestijnse leider Marwan Barghouti uit Israëlische gevangenschap om zo een politieke oplossing voor het ‘Palestijns-Israëlische conflict’ te bespoedigen. Net als andere gevangenen wordt Barghouti ernstig mishandeld.
Robinson besloot haar reis in Brussel, waar zij verslag uitbracht aan de EU. Ze noemt het ‘ontzettend frustrerend’ dat de EU door een ‘gebrek aan politieke wil’ nog altijd geen verbod heeft ingesteld op de Europese handel met Israëls illegale nederzettingen in bezet Palestijns gebied.
De culturele boycot van Israël is sinds tien maanden van kracht en werd vorige week door TivoliVredenburg voor het eerst in de praktijk gebracht. ‘Het besluit viel ons zwaar’, vertelt directeur Jeroen Bartelse. ‘Maar als je een ondergrens stelt, moet je je daar ook aan houden.’
De Utrechtse concertzaal zou vrijdag de finale hosten van de European Universities Debating Championship (EUDC), een internationaal debattoernooi voor studenten dat dit jaar in Utrecht werd gehouden. Maar op donderdag trok TivoliVredenburg zich terug: het evenement bleek niet te verenigen met de boycot.
Geen podium
TivoliVredenburg is een van de 762 Belgische en Nederlandse culturele instellingen die sinds afgelopen najaar de culturele boycot hebben ondertekend vanwege het genocidale geweld op het Palestijnse volk. Dat betekent dat ze geen podium geven aan artiesten of sprekers die de Israëlische staat vertegenwoordigen of instellingen die aan die staat verbonden zijn. De boycot is gericht op instituten, niet op individuele artiesten of sprekers. […]
De Hind Rajab Foundation (HRF), een organisatie die onderzoek doet naar oorlogsmisdaden van Israëlische militairen, deed op 26 juli aangifte bij de Nederlandse politie tegen een van de Israëlische juryleden van het debattoernooi. De man, verbonden aan de Ben-Gurion-universiteit, zou op zijn sociale media beelden hebben geplaatst van de vernietiging van een school, waarbij hij als militair aanwezig was.
Het Israëlische leger heeft het Libanese luchtruim tussen donderdag en zondag 124 keer geschonden. Dat meldt Unifil, de vredesmacht van de Verenigde Naties in Libanon. Daarnaast plaatste Israël illegale wegversperringen in Libanon en voerde het leger illegale activiteiten uit in de Libanese territoriale wateren.
Unifil heeft ook ‘grootschalige militaire activiteiten op de grond’ waargenomen. Het gaat onder meer om Israëlische troepenverplaatsingen. Ook zijn er Israëlische drones waargenomen boven locaties van Unifil. Het Israëlische leger heeft eerder al militairen van Unifil gedood in Libanon, evenals de Libanese militante organisatie Hezbollah.
Sinds maart, toen Hezbollah als gevolg van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran deelnam aan de oorlog en aanvallen uitvoerde op Israël, zijn er in Libanon al 4.300 mensen gedood en 12.200 mensen gewond geraakt, aldus de VN.
Voortgaande genocide, voortgaand staatsterrorisme
GAZA NOWAnother scene from the preparations for the funeral procession of the bodies of 112 martyrs who were killed during the genocidal war on the Gaza Strip.
In Gaza-stad zijn vandaag 112 Palestijnen begraven. Hun lichamen zijn de afgelopen twee weken geborgen van onder het puin in de wijk Sabra. Het gaat om leden van twee grote families, Hassayna en Abu Sharia.
Ze werden gedood bij een Israëlische bombardement op Sabra in 2023. Bij die aanval werden in totaal 308 mensen gedood, onder wie veertig vrouwen en dertig kinderen, meldt Al Jazeera.
De overige lichamen konden niet worden geborgen, vanwege een gebrek aan brandstof en materialen, aldus Burgerbeschermingsdienst van Gaza.
‘Deze begrafenis laat ons zien hoe verwoestend de tol van deze genocide is geweest, terwijl er nog steeds duizenden mensen onder het puin liggen van hun verwoeste gebouwen’, zegt de correspondent van Al Jazeera ter plekke, Tareq Abu Azzoum.
Naar schatting liggen 8000 lichamen van gedode Palestijnen nog onder het puin in de Gazastrook. Bijna 3000 lichamen zijn door de hitte van explosies bij bombardementen volledig verdampt.
In een gezamenlijke verklaring hebben Qatar, Egypte en Turkije het Israëlische geweld in Gaza veroordeeld. De landen wijzen op ‘voortdurende Israëlische schendingen in de Gazastrook, met name het bombarderen van zorginstellingen en infrastructuur, en de burgerslachtoffers, onder wie vrouwen en kinderen’.
Bij hernieuwde aanvallen in Gaza kwamen het afgelopen weekeinde meer dan twintig mensen om het leven. De drie landen noemen de aanvallen een ‘flagrante schending van het internationaal recht en internationaal humanitair recht’. Ze roepen Israël op zich te houden aan ‘de verplichtingen die zijn vastgelegd in de wapenstilstandsovereenkomst’.
Israël ketent bewusteloze tiener aan ziekenhuisbed – The Rights Forum 03AUG2026
Israël heeft een 16-jarige Palestijn een week lang in levensbedreigende toestand aan een ziekenhuisbed in Jeruzalem geketend. Zijn gezondheid was ernstig verslechterd in het Oferdetentiecentrum.
De tiener kreeg daar geen medische zorg, totdat zijn toestand levensbedreigend verslechterde. Zijn ouders mochten hem niet in het ziekenhuis bezoeken, al was hij buiten bewustzijn en lag hij aan de beademing.
De jongen werd in februari door het bezettingsleger uit Bethlehem meegenomen. Eind juli werd hij met schurft overgebracht naar het ziekenhuis. De infectie had zijn vitale organen aangetast.
De Israëlische gevangenisdienst (IPS) weigerde de ouders hun zoon in het ziekenhuis te laten bezoeken, tot het Israëlische Hooggerechtshof daartoe het bevel gaf.
Palestijnse gevangenen in Israël mogen geen familiebezoek ontvangen, en sinds oktober 2023 mag ook het Rode Kruis hen niet meer bezoeken. Onlangs beval het Israëlische Hooggerechtshof het Rode Kruis weer toe te laten, maar de IPS blijft obstakels opwerpen.
Noor Ayman Abdel Salim (22) studeerde af terwijl de wereld rond haar in puin viel. Tussen bommen, vuil water en een diploma dat onbereikbaar blijft, zoekt ze naar een leven dat meer is dan overleven.
Noor Ayman Abdel Salim. ‘Door de dagelijkse stress en angst herken ik mezelf niet meer.’ Privéfoto
“Godzijdank. Ik leef nog. Maar ik voel me ontzettend uitgeput. Ik weet niet meer hoe ik dit nog kan volhouden. Gisteren kregen we een evacuatiebevel, nadat het Israëlische leger ons had opgebeld. Het bevel gold ook voor het vluchtelingenkamp Nuseirat, waar ik woon.
“Meer dan tienduizend mensen sloegen halsoverkop op de vlucht. Samen met mijn familie ben ik ongeveer een halfuur weggeweest. Zodra de bombardementen waren afgelopen, zijn we teruggekeerd naar huis. Maar de explosies waren zo dichtbij. De geluiden en alles eromheen brachten me meteen terug naar het begin van de genocidale oorlog.
“We hebben gelukkig nog het nodige om te overleven, maar ik ben ernstig ziek geworden van het water. Het is niet geschikt om te drinken, alleen hebben we geen andere keuze. Ik heb vooral last van mijn maag en darmen. Maar ook als je je mentaal niet goed voelt, lukt het gewoon niet om te eten. Ik heb geen trek meer.
Media-leugen
“Wat in Gaza een staakt-het-vuren wordt genoemd, is een grote media-leugen. Het geweld is nooit gestopt. Iedere dag zijn er bombardementen, vernielingen en verwoestingen. Je kunt met je familie naar buiten gaan om even iets leuks te doen, en plotseling komt er een bombardement en sterf je. Daarom plannen we onze dagen niet langer. We leven van dag tot dag, van uur tot uur. We zijn gereduceerd tot mensen die alleen nog bezig zijn met overleven en zoeken naar water en voedsel.
Bij Israëlische aanvallen zijn vandaag minstens 18 mensen gedood in Gaza. Dat meldt Al Jazeera op basis van lokale bronnen. Onder de dodelijke slachtoffers vielen ook drie kinderen. Zo werden onder andere een 5-jarige jongen en zijn ouders gedood in het westen van Gaza-stad, aldus medische bronnen. Andere doden vielen in aanvallen op de zuidelijke stad Khan Younis en Deir Al-Balah, in het midden van de Gazastrook.
Gisteren werden er ook al acht mensen gedood bij Israëlische aanvallen.
Volgens Al Jazeera waren de meeste doelen van de aanvallen dit weekend woongebouwen, appartementen of andere civiele doelen.
Deze week werd opnieuw duidelijk hoezeer de situatie in Palestina en Israël ook Nederland raakt.
In Rotterdam ontstond breed protest toen duidelijk werd dat de Israëlische ambassadeur een podium zou krijgen bij een herdenking van vermoorde Joodse kinderen.
In Utrecht annuleerde TivoliVredenburg de finale van een debattoernooi vanwege de geplande deelname van Israëlische universiteiten, en trokken ook Nederlandse universiteiten zich terug.
En in onze rubriek Kort Nieuws volgden we de spoedklacht tegen een Israëlische reservist die zich in Nederland bevond.
Het zijn uiteenlopende gebeurtenissen, maar ze hebben één centrale vraag gemeen: hoe gaan Nederlandse instellingen om met vertegenwoordigers van een staat en een leger die worden beschuldigd van genocide, apartheid en oorlogsmisdaden?
Die vraag speelt niet alleen in de internationale politiek. Zij raakt aan onze herdenkingen, universiteiten, rechtsstaat, media en publieke instellingen.
Terwijl Israël in Gaza, op de Westelijke Jordaanoever en in Oost-Jeruzalem doorgaat met geweld, bezetting en kolonisering, wordt in Nederland nog altijd te vaak gedaan alsof vertegenwoordigers van die staat, zijn leger en zijn bondgenoten gewoon onderdeel kunnen zijn van herdenkingen, debatten en publieke instellingen.
Maar wie het devies ‘nooit meer’ serieus neemt, kan niet zwijgen over genocide. Wie veilig wil debatteren, kan oorlogsmisdaden niet normaliseren.
En wie zegt op te komen voor internationaal recht, mag niet wegkijken wanneer verdachten van internationale misdrijven in Nederland gewoon kunnen rondlopen.
Rechts, Israëlgezind Nederland buitelt over elkaar om schande te spreken van de woorden van Frans Timmermans in een interview met schrijver Ilja Leonard Pfeiffer in de Vlaamse krant De Morgen.
‘Antisemitisme!’ is de voorspelbare beschuldiging.
Tijd om te kijken wat Timmermans precies heeft gezegd en waar hij zijn stellingen op baseert.
Timmermans:
‘In het Midden-Oosten wordt momenteel een heel volk uitgeroeid. We kijken ernaar en we zwijgen, terwijl de Palestijnen letterlijk in zee worden gedreven – en erger. De redenering van rechts en extreemrechts in Israël is: wij Joden kunnen alleen maar overleven als de Palestijnen weg zijn. Dat is exact dezelfde redenering als die van de nazi’s destijds: wij – het Duitse volk, het Arische ras – kunnen alleen maar overleven als de Joden weg zijn. Dat vind ik ronduit verbijsterend. Hun grootouders en overgrootouders is in de nazitijd iets verschrikkelijks overkomen: de Holocaust, waarbij ze werden vernietigd, en nu doen zij precies hetzelfde met een ander volk.’
Zo liet een peiling van het Pew Research Center in mei 2024 zien dat een derde van de respondenten vond dat Israëls militaire acties in Gaza niet ver genoeg gingen. Een vijfde vond dat Israël te ver ging, en dat waren grotendeels Palestijnse Israëli’s.
Uit een peiling van de Israëlische krant Haaretz een jaar later, in mei 2025, kwam naar voren dat meer dan 80 procent van de Israëlische Joden voorstander is van de verdrijving van alle Palestijnen uit de Gazastrook. Een meerderheid is ook voorstander van het verdrijven van Palestijnen met Israëlische staatsburgerschap, wat er op neer komt dat er inderdaad geen Palestijnen meer zouden zijn tussen de rivier en de zee. Bijna de helft van de respondenten is het eens met de stelling dat wanneer het Israëlische leger een stad verovert, het alle inwoners van die stad moet doden.
Een peiling in maart 2025 liet zien dat slechts een vijfde van de Israëli’s gelooft dat het mogelijk is dat een Palestijnse staat en Joodse staat naast elkaar in vrede kunnen bestaan. Het percentage onder Joodse Israëli’s (16%) was lager dan onder Palestijnse Israëli’s (40%).
1. Een heel volk wordt uitgeroeid.
2. Palestijnen worden letterlijk in zee gedreven.
3. ‘Wij Joden kunnen alleen overleven als de Palestijnen weg zijn’
Vervolgen en dwingen tot migratie
Dergelijke ideeën zitten stevig verankerd in de Israëlische politiek en media. Minister Itamar Ben-Gvir (Veiligheid) heeft herhaaldelijk opgeroepen tot de totale vernietiging van de Gazastrook, om daar geen enkele hulp toe te laten, en de bevolking tot migratie te dwingen. En ook voor hem blijft het niet bij de Palestijnen in de Gazastrook. ‘Vervolgen, paspoort intrekken en gedwongen immigratie aanmoedigen’ schreef Ben-Gvir vorig jaar in een bericht op X, met daarbij een foto van Palestijns-Israëlische Knessetleden. Elke Palestijn tussen de rivier en de zee, in de Gazastrook, op de Westelijke Jordaanoever of als inwoner van Israël, is er voor Ben-Gvir één te veel.
Een andere minister, Amichai Elihayu (Erfgoed), zei in november 2023 dat het gooien van een atoombom op de Gazastrook ‘een optie’ was. In 2025 zei hij dat Israël heel Gaza ‘aan het uitroeien’ was om het volledig Joods te maken. Een Palestijns-Israëlisch parlementslid zei toen al dat dit precies was hoe er in Duitsland tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gesproken.
In de denkwereld van de nazi’s was geen plaats voor Joden in hun midden, in de denkwereld van veel Israëli’s – zeker die, zoals Timmermans zegt, op de rechterflank – is geen ruimte voor Palestijnen in hun midden.
Israël heeft geen gaskamers voor Palestijnen zoals de nazi’s die hadden in de vernietigingskampen. Tot 1941 had nazi-Duitsland die ook niet, maar werden de Joden al wel gesegregeerd en geconcentreerd, zoals dit nu met Palestijnen in de Gazastrook en op de Westoever gebeurt. Nazi’s probeerden met geweld en intimidatie Joden te dwingen te vertrekken en dachten na over landen om ze naar te kunnen deporteren.
In 1940 kwam de nazi-regering bijvoorbeeld met een plan om Joden naar Madagascar te deporteren. In Israël is de afgelopen jaren ook herhaaldelijk gesproken over landen waar Palestijnen naar toe zouden moeten. Israël en de VS hebben bij drie Oost-Afrikaanse landen gepeild of ze Palestijnen massaal wilden opnemen. Specifiek werd Somaliland, de afgesplitste regio van Somalië, genoemd als bestemming.
Er zijn Israëlische politici die zelf geen moeite hebben met de nazi-vergelijking. Moshe Feiglin, een voormalig lid van Likud, de partij van Netanyahu, citeerde Hitler in juni 2024. ‘Zoals Hitler zei, ‘ik kan niet leven zolang er één Jood over is’, kunnen wij niet leven zolang er één islamo-nazi over is in Gaza’, doelend op de Palestijnse bevolking van de Gazastrook. Feiglin heeft ook gezegd dat ‘elk kind, elke baby’ in Gaza de vijand is. ‘Er zal geen enkel Gazaans kind overblijven.’
< Het laat zich raden wie hierboven de nazi-beesten zijn en wie de ander ontmenselijkt >
Goed gezelschap
Overigens is Timmermans na de beschuldiging aan zijn adres van antisemitisme in goed gezelschap. Israëlische ministers en functionarissen, inclusief premier Netanyahu, hebben de Algemene Vergadering van de VN, de speciale onderzoekscommissie van de VN voor de Palestijnse gebieden, VN-rapporteur Francesca Albanese, de burgemeester van New York Zohran Mamdani, het Internationaal Strafhof in Den Haag en het Internationaal Gerechtshof allemaal één of meerdere keren antisemitisme in de schoenen geschoven in de afgelopen drie jaar.
De Universiteit Utrecht en poppodium TivoliVredenburg trokken deze week hun handen af van een debattoernooi voor studenten, vlak voor de finale zou beginnen. De deelname van Israëlische studenten leidde tot protesten, iets wat de jonge organisatoren niet zagen aankomen.
Boycot Israëlische universiteiten
Pro-Palestijnse betogers vielen over het feit dat UCU (een onderdeel van de Universiteit Utrecht) de debatten en slaapplekken faciliteert, terwijl de universiteit een boycot hanteert op institutionele samenwerking met Israëlische universiteiten. Die boycot werd vooral ingegeven door vergelijkbare studentenprotesten die sinds het uitbreken van de oorlog in Gaza op Nederlandse universiteiten plaatsvonden. Ook wijzen de betogers erop dat een deel van de Israëlische studenten mogelijk in het Israëlische leger (IDF) heeft gediend.
Escalatie
Donderdagmiddag escaleert de situatie verder. Bekend wordt dat de Hind Rajab Foundation, een organisatie die probeert Israëlische militairen voor het gerecht te krijgen in het buitenland, een aanklacht heeft ingediend bij het Openbaar Ministerie tegen een van de Israëlische juryleden. Die was volgens de organisatie betrokken bij oorlogsmisdaden in Gaza.
Daarbovenop trekken de twee debatlocaties zich donderdagavond terug. TivoliVredenburg, waar vrijdag de finale zou worden gehouden, zegt dat ‘nieuwe informatie’ aantoont dat het debat ‘onverenigbaar is met de culturele boycot van Israël’.
Ook de Universiteit Utrecht zegt de steun op na ‘aanvullende informatie’. De universiteit laat weten dat er toch sprake kan zijn van ‘universitaire vertegenwoordiging’, bijvoorbeeld doordat de deelname van de studenten gesponsord is en zij ‘op het debatpodium als team hun universiteit uitdragen’. Dat gaat in tegen eigen beleid, verklaart de universiteit.
Laten we elkaar niet ontmenselijken, ook Timmermans niet
Ronit van Tijn Palache probeert genuanceerd te lijken door te schrijven dat ze Frans Timmermans ‘niet zonder meer’ beschuldigt van Jodenhaat (column, 30 juli). Dat is een retorische truc, want ondertussen heeft zij dat verband – tussen Frans Timmermans en Jodenhaat – wel drie keer genoemd.
De essentie is de intentie, het tot een groep verklaren van mensen die iets gemeen hebben, die groep met leugens beledigen en belasteren.
Helaas maakt ze dezelfde denkfout die je nu veel tegenkomt: kritiek op Israël verwarren met Jodenhaat. Zoveel verschillen de Nederlandse genocide op de Banda, de Duitse genocide op de Herero en de genocide van de Hutu’s op de Tutsi’s niet van de Duitse genocide op de Europese Joden. De essentie is de intentie, het tot een groep verklaren van mensen die iets gemeen hebben, die groep met leugens beledigen en belasteren. En ze daarna vermoorden, omdat dat met zulke minderwaardige schepsels toegestaan en zelfs noodzakelijk is. Het is dus helemaal niet onjuist om al die massale moordpartijen met elkaar te vergelijken, maar zelfs logisch. De essentie is het ontmenselijken van een groep. Ik stel daarom voor om elkaar niet te ontmenselijken. En dat ook niet te doen met Frans Timmermans.
R.H., Utrecht
Een andere naam?
Mag ik Ronit van Tijn Palache aanraden de reportage over de Westelijke Jordaanoever eens goed te lezen (Trouw, 30 juli)? ‘Ga weg van óns land’, roepen de kolonisten en vernietigen de huizen, het land en de levens van de daar al eeuwen levende Palestijnen op brute wijze. Hoe zou zij dit willen noemen? De uitroeiingspolitiek van Netanyahu kan niet anders gezien worden dan, laten we het dan anders noemen, genocide.
Zet Rob Oudkerk in een boksring tegenover Frans Timmermans en er valt geen enkele rake klap. De twee PvdA-prominenten – de een wat voormaliger dan de ander – bewegen veel, ze maken heus ook slaande bewegingen, voor de argeloze kijker lijkt het misschien op een gevecht, maar het mist elke precisie. Dat stel ik me althans voor als ik zie hoe Oudkerk deze week in Goedenavond Nederland (WNL)Timmermans aanvalt. Met grote, maar niet met rake woorden.
Steen des aanstoots is een interview van schrijver Ilja Leonard Pfeijffer met Timmermans in de Belgische krant De Morgen. Timmermans stelt daarin dat de redenering van rechts en extreemrechts in Israël dezelfde is als die waarmee de nazi’s de Holocaust verdedigden: „Wij Joden kunnen alleen maar overleven als de Palestijnen weg zijn. Nazi’s zeiden destijds dat het Duitse volk, het Arische ras alleen kon overleven als de Joden weg zijn.” Volgens Oudkerk stelt Timmermans zo de Holocaust gelijk aan „wat er nu in het Midden-Oosten gebeurt”, daarmee zou hij de Holocaust bagatelliseren.
Dat is een harde uithaal in het luchtledige. Timmermans vergelijkt met die woorden de argumentatie van de plegers van genocide, niet de ernst of de omvang van hun misdrijven. Het is dus een beschuldiging van niks. Ook de voorspelbare aangifte wegens groepsbelediging en haatzaaien door een groep nabestaanden van Holocaust-slachtoffers is kansloos. Wie in Timmermans’ woorden iets geringschattends over de Holocaust zegt te lezen, moet beter lezen, of is simpelweg te kwader trouw.
Je hebt de Holocaust helemaal niet nodig om de kwaadaardigheid van de genocide op Palestijnen te omschrijven, maar Timmermans kan het niet laten
Dat gezegd hebbende: Timmermans kent ontzettend veel woorden, maar dat betekent niet dat hij ze zorgvuldig kiest. Oudkerk begon er niet over, maar een paar zinnen later gaat Timmermans een stap verder: „Hun grootouders en overgrootouders is in de nazitijd iets verschrikkelijks overkomen: de Holocaust, waarbij ze werden vernietigd, en nu doen zij precies hetzelfde met een ander volk.” Hij noemt dat ronduit verbijsterend.
Timmermans geeft met de kwalificatie ‘precies hetzelfde’ niet alleen munitie aan zijn tegenstanders, het is ook een nogal slordige redenering. Eerst stelt Timmermans namelijk dat rechtse Israëliërs de genocide op Palestijnen noodzakelijk achten voor hun eigen voortbestaan, maar vervolgens zegt hij hun daden niet te begrijpen omdat Joden in de Tweede Wereldoorlog hetzelfde is aangedaan. Dat is een vreemde gedachtegang; als er iets is wat je een volk dat zo onmiskenbaar existentieel is bedreigd moeilijk kwalijk kunt nemen, is dat het zich existentieel bedreigd voelt.
Het is vooral zo onnodig. Waar het ook over gaat, Timmermans moet en zal het met bloemrijke zinnen in historisch perspectief plaatsen. Je hebt de Holocaust helemaal niet nodig om de kwaadaardigheid van de genocide op Palestijnen te omschrijven, maar Timmermans kan het gewoon niet laten. Als je z’n fiets onder zijn neus vandaan jat, zal hij je er nog aan herinneren dat de Duitsers destijds hetzelfde deden.
Timmermans is een verhalenverteller. Zijn valkuil is dat hij te snel iets zegt dat op het moment zelf goed van pas komt, maar dat achteraf nogal onhandig blijkt. Toevallig zat ik in het publiek toen hij in 2014 zijn beruchte MH17-uitglijder maakte. Omdat Jeroen Pauw een kritische vraag had gesteld over zijn veelgeprezen speech in de VN Veiligheidsraad, liet Timmermans zich ontglippen dat er een slachtoffer was gevonden met een zuurstofmasker op zijn mond. Dat klopte niet en had hij niet moeten zeggen, maar het kwam op dat moment even goed uit voor zijn verhaal.
Tegenover een gelijkgestemde als Pfeiffer permitteert hij zichzelf dan weer te veel rommelig gefilosofeer. Natuurlijk worden zijn woorden vervolgens ook nog eens verdraaid, maar dat heeft hij toch in elk geval een klein beetje aan zichzelf te danken.
Holocaustherdenking Een tiental demonstranten verstoorde een herdenking in Rotterdam waar ook de Israëlische ambassadeur bij aanwezig was. Burgemeester Schouten riep Rotterdammers op naast hun eigen pijn ook ruimte te maken voor de pijn van een ander.
Vooraf was er veel ophef over de herdenking omdat Stichting Loods 24 de Israëlische ambassadeur had uitgenodigd. In een open brief hadden ruim zestig organisaties twee weken geleden de burgemeester opgeroepen niet te gaan vanwege de aanwezigheid van de ambassadeur. In hun ogen is hij een officiële vertegenwoordiger van de Israëlische regering die groot menselijk leed veroorzaakt in Gaza, waarbij Palestijnse kinderen „op grote schaal worden vermoord, verwond, verweesd en getraumatiseerd”.
< “In hun ogen” …? Kennelijk zijn de feiten ook bij NRC nog niet voor iedereen hard genoeg. >
„Israël is die oorlog niet begonnen”
< Jawel hoor, al 80 jaar wordt de hele wereld besodemieterd met leugens en bedrog en met manipulaties en intimidaties. En met omvolking en volkerenmoord. >
Ik voel mij genoodzaakt te reageren op het opiniestuk over de Holocaustherdenking bij Loods 24. Dat ik deze reactie überhaupt moet schrijven, illustreert direct de beklemmende dynamiek van het huidige debat. Joodse organisaties die tegen het heersende narratief ingaan, worden door gevestigde instanties en overheden structureel in een reactieve positie gedwongen.
Aan non- en antizionistische Joden wordt zelden vooraf gevraagd wat een veilige herdenking betekent; zij moeten zich achteraf verdedigen tegen besluiten die lokale overheden en de zogenoemde ‘officiële’ Joodse gemeenschap allang achter gesloten deuren hebben beklonken. Dit kritische geluid is overigens geen lokaal randverschijnsel. Het vertegenwoordigt een grote, aanzienlijk groeiende minderheid binnen de internationale Joodse gemeenschap.
De standaardreactie die de Rotterdamse burgemeester Carola Schouten deze week gaf, is een treffend voorbeeld van dit institutionele blindstaren. In haar verklaring stelt de burgemeester dat de herdenking ‘geen keuze [is] tussen het ene of het andere verdriet’. Ze roept op om ‘ieder mensenleven in gelijke waarde [te] zien’. Een sympathiek geformuleerd sentiment, maar in de praktijk is het krampachtig schipperen. Het protest gaat immers helemaal niet over een hiërarchie van verdriet. Het gaat over de weigering om de diplomatieke vertegenwoordiger van een staat die nu grove, actuele mensenrechtenschendingen begaat, een erepodium te bieden.
Representatiemonopolie
Dit representatiemonopolie is gevaarlijk, vooral wanneer het geopolitieke hypocrisie verbloemt. De auteurs van het eerdere opiniestuk stellen dat het weren van de Israëlische ambassadeur een ontoelaatbare politisering van het verleden is. Dat is een buitengewoon selectief standpunt. Sinds de grootschalige invasie van Oekraïne zijn Russische diplomaten terecht niet meer welkom bij herdenkingen in concentratiekampen als Auschwitz en Buchenwald. De bittere ironie is dat het destijds juist het Rode Leger was dat deze kampen bevrijdde. Toch werd hun uitsluiting mondiaal erkend als een morele noodzaak. Wie stelt dat voor de vertegenwoordiger van Israël een andere, veel soepelere maatstaf moet gelden, beschermt niet de waardigheid van een herdenking. Die faciliteert namelijk een dubbele politieke standaard.
Wie pleit voor deze uitzondering, weigert de brute realiteit onder ogen te zien. De ontmenselijkende retoriek komt niet voort uit een oververhit protest, maar weerklinkt structureel in de hoogste Israëlische politieke regionen. Voormalig Knesset-lid Moshe Feiglin citeerde op nationale televisie letterlijk Adolf Hitler om de vernietiging van Gaza te legitimeren, met de glasheldere toevoeging: ‘Every child, every baby in Gaza is an enemy.’ Wanneer openlijk genocidale taal het staatsbeleid flankeert en uitmondt in oorlogsmisdaden, kan een ambassadeur onmogelijk als een passieve, ceremoniële toeschouwer worden gefaciliteerd.
Voor deze brede groep Joodse inwoners buiten Israël bestaat een helder alternatief voor dit morele vacuüm. Velen van hen baseren zich op de diasporische traditie van doikayt (hierheid). Deze theorie verwerpt de aanname dat Joodse veiligheid afhankelijk is van een exclusieve etnostaat. Ware veiligheid is ondeelbaar. Ze wordt lokaal bevochten in solidariteit met alle minderheden in de democratieën waarin deze groepen wonen.
BDS-beweging
Vanuit dat besef is ook de toenemende Joodse steun voor de BDS-beweging (Boycot, Desinvesteringen en Sancties) een volstrekt logische stap. BDS is geen antisemitisch instrument, zoals critici reflexmatig beweren. Het is een vreedzame campagne onder leiding van de Palestijnse burgermaatschappij (ngo’s, vakbonden, mensenrechtenorganisaties, red.). Volledig gemodelleerd naar de historische boycot die het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime ten val bracht, biedt de beweging individuen en instituties een geweldloos en praktisch mechanisme om een staat ter verantwoording te roepen wanneer westerse overheden falen.
De herdenking bij Loods 24 draait om Rotterdamse stadsgenoten die het slachtoffer werden van machinale, geïnstitutionaliseerde ontmenselijking. Het afdwingen van de aanwezigheid van een ambassadeur van wie de regering exact diezelfde ontmenselijking vandaag de dag als geopolitiek instrument inzet, eert dat verleden niet. Het is de dwingende reden dat een groeiende Joodse beweging een dergelijke genodigde resoluut de rug toekeert.
Wij schreven in een brief aan de burgemeester van Rotterdam, Carola Schouten, dat de vertegenwoordiger van een regime dat al drie jaar lang routinematig kinderen vermoordt, niet thuis hoort bij de herdenking van vermoorde Joodse kinderen tijdens de Tweede Wereldoorlog.
De herdenking bij Loods 24 behoort in het teken te staan van de herinnering aan de Joodse Rotterdammers die tijdens de Holocaust werden gedeporteerd en vermoord. Dat is een moment van bezinning, respect en waardigheid. Juist daarom is het van groot belang dat de herdenking niet wordt overschaduwd door de aanwezigheid van een vertegenwoordiger van een Staat waartegen bij het Internationaal Gerechtshof een genocidezaak loopt.
Ons bezwaar beperkt zich niet tot het feit dat de Israëlische ambassadeur bij deze herdenking spreekt. Wij vinden dat de Staat Israël onder de huidige omstandigheden überhaupt niet bij deze herdenking vertegenwoordigd zou moeten zijn.
Het Israëlische leger heeft sinds oktober 2023 meer dan 73.000 Palestijnen gedood, onder wie meer dan 20.000 kinderen. Grote delen van de Gazastrook zijn verwoest. Tegen Israël loopt bij het Internationaal Gerechtshof een genocidezaak. Het Internationaal Strafhof heeft arrestatiebevelen uitgevaardigd tegen premier Netanyahu en voormalig minister van Defensie Gallant wegens vermeende oorlogsmisdaden en misdrijven tegen de menselijkheid.
Eind juni 2026 verschenen drie rapporten over Israëls politiek om specifiek Palestijnse kinderen te treffen om daarmee de demografische ontwikkeling te verstoren. Sinds 2024 staat Israël op de VN-Lijst der Schaamte van actoren die structureel en ernstig inbreuk maken op de rechten van kinderen. Daarnaast heeft het Internationaal Gerechtshof in juli 2024 geoordeeld dat Israëls voortdurende aanwezigheid in de bezette Palestijnse gebieden onrechtmatig is en onverwijld beëindigd dient te worden.
Juist daarom past vertegenwoordiging van de Israëlische staat niet bij de waardigheid en de waarden waarvoor deze herdenking staat. Dat doet afbreuk aan de betekenis van deze herdenking en aan de les die wij uit de Holocaust zeggen te willen trekken: dat ieder mensenleven gelijkwaardig is en dat massaal geweld tegen burgers nooit mag worden genormaliseerd of gelegitimeerd. De les dat de gruwelen van de Holocaust zich nooit meer mogen herhalen. ‘Nooit meer’ is geen historische slogan. ‘Nooit meer’ is nu.
De Israëlische ambassadeur vertegenwoordigt niet alleen de staat Israël, maar verdedigt actief het beleid van de regering-Netanyahu en bestrijdt de internationale kritiek daarop. Zijn aanwezigheid als spreker tast daarom de waardigheid van de herdenking aan.
Dat inmiddels meer dan zestig maatschappelijke organisaties, naast politieke partijen en vele individuele burgers (waaronder diverse Joodse burgers en organisaties), hun zorgen hebben uitgesproken, laat zien dat dit een breed gedeeld gevoel is. […]
Ik doe daarom een dringend beroep op u om ervoor te zorgen dat de Staat Israël onder de huidige omstandigheden niet vertegenwoordigd is bij deze herdenking en dat de Israëlische ambassadeur niet als spreker optreedt.
Ik hoop van harte dat u, als burgemeester van Rotterdam, kiest voor een herdenking die in het teken staat van de slachtoffers van de Holocaust en die de boodschap uitdraagt dat ieder mensenleven gelijkwaardig is en dat massaal geweld tegen burgers nooit mag worden gelegitimeerd, ongeacht wie de slachtoffers zijn of wie de daders zijn.
Het narratief van Israël is allang niet meer geloofwaardig, en dat zou reden moeten zijn voor een veel strengere boycot.
Op de Westelijke Jordaanoever zijn deze week alle remmen losgegooid. Gewapende kolonisten trokken met steun van het Israëlische leger Palestijnse dorpen in waar ze schoten op burgers en auto’s, huizen en landbouwgrond in brand staken en zelfs twee moskeeën in lichterlaaie zetten.
De grootschaligheid van het geweld tegen Palestijnen is ongekend en lijkt bedoeld om een tegenreactie uit te lokken. Die zou de Israëlische regering dan op haar beurt kunnen aangrijpen om onder het mom van ‘veiligheid’ de controle in de illegaal bezette gebieden helemaal over te nemen van de Palestijnse Autoriteit.
Het veiligheidsargument waarmee Israël na de terreuraanval van Hamas op 7 oktober 2023 Gaza volledig in puin bombardeerde en de militaire operaties in de Westelijke Jordaanoever opvoerde om vermeende terroristen uit te schakelen, is een vals narratief geworden. De geweldsexplosie van deze week valt op geen enkele manier te rechtvaardigen als reactie op het incident van vorige week bij Nablus, waarbij een Palestijn een Israëlische kolonist doodschoot met het wapen dat hij hem afhandig had gemaakt toen een groep kolonisten zijn dorp binnenkwam.
De extremistische regering van Benjamin Netanyahu maakt er allang geen geheim meer van dat ze het liefst alle Palestijnen zien vertrekken om hun grondgebied in te kunnen nemen. De etnische zuivering die al decennia feitelijk gaande is door de bouw van illegale nederzettingen en de toenemende controle over de bewegingsvrijheid van Palestijnen is na 7 oktober in een stroomversnelling gekomen.
Terwijl het Israëlische leger een genocidale oorlog voerde in Gaza, konden kolonisten – vaak ook zelf (ex-)militairen – op de Westelijke Jordaanoever straffeloos tekeergaan in Palestijnse dorpen, met de bedoeling burgers dusdanig te intimideren dat ze zouden vertrekken.
Eerder deze maand gaf de ultrarechtse minister Smotrich toestemming voor de bouw van 763 nieuwe woningen nabij – hoe toevallig – Nablus. Ook komen er meer militaire posten om de illegale nederzettingen te beschermen. Het heeft er alle schijn van dat Netanyahu denkt dat hij de verkiezingen in oktober alleen nog kan winnen door achter de annexatiedrift van gewelddadige kolonisten te blijven staan.
Het Israëlische narratief dat het buitensporige geweld nodig is om vermeende vijanden van de staat te verslaan, is allang niet meer geloofwaardig.
Enigszins hoopgevend is het dan ook dat het geweld zelfs hooggeplaatste militairen in Israël te ver gaat. Zij schreven deze week een brandbrief aan de Amerikaanse president Trump om Netanyahu bij zinnen te brengen tijdens diens bezoek aan Washington. Wat er achter gesloten deuren is besproken is onbekend, maar Trump heeft eerder gezegd dat annexatie van de Westelijke Jordaanoever uit den boze is.
Bovendien zal hij met het oog op de tussentijdse verkiezingen in de VS in november rekening moeten houden met het groeiende verzet van Amerikanen tegen de Israëlische agressie. Steeds meer Amerikanen willen dat de VS de wapensteun aan Israël stopzetten, waarmee die staat zijn belangrijkste bondgenoot zou verliezen.
Het Israëlische narratief dat het buitensporige geweld nodig is om vermeende vijanden van de staat te verslaan, is allang niet meer geloofwaardig. Verdrijving en annexatie zijn het doel. De Nederlandse boycot van Israëlische handelswaar uit de bezette gebieden is de eerste concrete, maar weinig naleefbare maatregel om het Israëlische optreden te veroordelen. Om de etnische zuivering te stoppen is veel meer nodig.
Maar zolang landen bang blijven dat kritiek op de Israëlische regering gelijk wordt gesteld aan antisemitisme, kan het nog lang duren voordat de druk wordt opgevoerd.
Twee Palestijnse dorpen op de bezette Westelijke Jordaanoever werden vrijdag aangevallen. Daarbij kwamen vier Palestijnen en twee Israëliërs om. Het Israëlische leger sloot dorpen af en pakte tientallen Palestijnen op. In de omgeving verrezen nieuwe kolonistenvoorposten.
Een zwaarbewapende zionistische extremist die een razzia houdt, wordt betiteld tot ‘martelaar’ en ongewapende Palestijnse dorpsbewoners die zichzelf verdedigen tot ‘terroristen’. Hoe Israëlische hasbara (propaganda) de taal op zijn kop zet.
Na de schietpartij in het Palestijnse dorp Tell afgelopen vrijdag sprak Israël direct van een ‘terroristische aanslag’ en hield een klopjacht op ‘betrokken Palestijnen’. Het leger doorzocht tientallen woningen in Tell en is ook andere dorpen en steden binnengevallen. Het heeft nóg meer wegblokkades opgeworpen en tientallen Palestijnen in detentiecentra opgesloten.
Volgens de definitie van de Van Dale is een terrorist iemand die ‘angst en geweld aanjaagt bij de bevolking met een politiek of ideologisch doel’. Dat past op de kolonist Benayahu Mellet, die zwaarbewapend Tell binnen trok om daar met zijn medemilitieleden terreur te zaaien en gewelddadig huis te houden. En níet op de ongewapende inwoner van Tell die zo goed als mogelijk onder alle Israëlische restricties zijn leven leidde, zijn belager uit zelfverdediging doodschoot en dat met de dood moest bekopen.
Blinde vlek
Dat laatstgenoemde door Israël tot terrorist is bestempeld, geeft aan hoe groot de blinde vlek bij de Israëli’s is voor Palestijnen. Als die zich verbaal tegen de bezetting keren, zijn ze ‘antisemieten’ en als ze zich gewelddadig verzetten, ‘terroristen’. Zolang er geen Israëlische doden vallen in de bezette Westelijke Jordaanoever of Oost-Jeruzalem, bestaan de Palestijnen niet.
Rotterdamse ambtenaren hebben vanmiddag een verklaring gepubliceerd, waarin zij stellen dat de ambassadeur van Israël ‘niets te zoeken heeft bij de herdenking van joodse slachtoffers van deportaties en moord’. Diens voorgenomen aanwezigheid bij de herdenking op 30 juni in Rotterdam heeft tot ophef geleid.
De ambtenaren wijzen erop dat de ambassadeur het Israëlische regime vertegenwoordigt ‘dat zich schuldig maakt aan genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid’. ‘Zijn aanwezigheid zal een negatieve impact hebben op de waardigheid van de herdenking en de geloofwaardigheid van de intenties bij de organisatoren en de gasten’, stellen zij vast.
Ook protesteren de ambtenaren tegen de voorgenomen aanwezigheid van burgemeester Carola Schouten (ChristenUnie) bij de herdenking indien die wordt bijgewoond door de ambassadeur. Daarmee zou Schouten het signaal afgeven dat Rotterdam ‘het Israëlische regime en haar onbegrensde criminele daden’ legitimeert. Ook noemen zij het ‘ongepast ten aanzien van de vele moslim- en Palestijnse medeburgers’ in de stad.
De ambtenaren zien hun krachtige verklaring als vervulling van hun ‘ambtseed op de Grondwet’ en hun integriteit. Zij wijzen op de rol van Rotterdamse ambtenaren die tijdens de Tweede Wereldoorlog meewerkten aan de vervolging van Joodse burgers, in plaats van zich daartegen te verzetten. ‘”Nooit meer” is en blijft een moreel anker’, schrijven zij tot besluit: ‘Nie wieder is jetzt’.
Bij de jaarlijkse herdenking van Loods 24 in Rotterdam vindt donderdag een stil protest plaats. Demonstranten verzetten zich zo tegen de aanwezigheid en de toespraak van de Israëlische ambassadeur.
Het doel van de demonstratie is nadrukkelijk niet om de herdenking zelf te verstoren, zegt een woordvoerder van de Rotterdam Palestina Coalitie (RPC). „We zijn niet tegen de herdenking. Daarom houden we een stil protest. Het gaat ons specifiek om de aanwezigheid van de ambassadeur. Wanneer hij spreekt, draaien wij ons om.”
Onder een door Israël gebombardeerd gebouw in de Gazastrook zijn de resten van 99 Palestijnen aangetroffen. Dat schrijft het Palestijnse persbureau Wafa.
De doden waren diverse generaties van twee families en lagen onder het puin wat vroeger de wijk Sabra was, ten zuiden van Gaza-stad. Israël heeft het gebouw waaronder de lichamen lagen sinds oktober 2023 diverse keren gebombardeerd, de laatste keer op 7 juni 2025.
De lichamen van zo’n 8.000 Palestijnen liggen nog altijd onder het puin van door Israël gebombardeerde panden. Reddingspogingen zijn praktisch onmogelijk, omdat Israël onder andere geen graafmachines tot de Gazastrook toelaat. Ook zijn veel beoogde locaties ontoegankelijk voor de Palestijnen.
Een brief van drie Joodse instanties uit Rotterdam die namens ‘de Joodse gemeenschap’ de geplande toespraak van de Israëlische ambassadeur bij een Holocaustherdenking in de stad verdedigt, is bij delen van de Joodse bevolking in Nederland slecht gevallen.
Juist vanuit de Joodse traditie is de aanwezigheid van een vertegenwoordiger van een staat die genocide pleegt onverdedigbaar – ‘heiligschennis’ –, zo oordeelt de Joods-Nederlandse activist Yuval Gal, die oorspronkelijk uit Israël komt. En de claim dat deze instanties ‘de Joodse gemeenschap’ vertegenwoordigen is dubieus, zegt theatermaker en activist Simcha Zijlstra.
SIMCHA ZIJLSTRA @simchazijlstra.bsky.social
Zijlstra wijst erop dat ongeveer een kwart van de Joodse bevolking in Nederland is aangesloten bij Joodse organisaties en dat er niets bekend is over hoe Joodse Nederlanders over Israël denken. In de VS wordt daar wel onderzoek naar gedaan, waaruit blijkt dat de ooit bestaande solidariteit met Israël in toenemende mate plaats maakt voor afkeuring en vervreemding.
Herdenking
In Rotterdam wordt ieder jaar op 30 juli herdacht dat op die datum in 1942 de eerste Joodse inwoners zich bij Loods 24 moesten melden voor deportatie. Slechts een klein deel van de zevenduizend weggevoerde personen overleefde de oorlog. Bij de loods staat nu onder meer een monument voor de 686 kinderen die gedeporteerd en later vermoord werden.
De uitnodiging van de Israëlische ambassadeur komt van de organisatie van deze herdenking, die aanstaande donderdag gepland staat. De stichting Loods 24 en Joods kindermonument stelt dat de aanwezigheid van de ambassadeur los moet worden gezien van de genocidale Israëlische aanval op Gaza, waarbij intussen meer dan 21.000 kinderen werden vermoord.
Protesten
Vanuit de Rotterdamse samenleving is er veel protest tegen de aanwezigheid van Vapni. Meerdere wijkraden lieten weten niet bij de herdenking aanwezig te willen zijn als de uitnodiging blijft staan. Tientallen organisaties – waaronder de Joods-Nederlandse groepen Erev Rav, Een Ander Joods Geluid en Gate ’48 (platform van kritische Israëliërs) – verzochten burgemeester Schouten de herdenking te mijden als de Israëlische ambassadeur daar welkom blijft. De lokale fracties van DENK, de Partij voor de Dieren en PRO deden datzelfde verzoek in de gemeenteraad.
De Joodse Gemeente, de liberale Joodse gemeente en de Joodse studentenvereniging in Rotterdam schreven daarop een brief aan burgemeester Carola Schouten. Hierin stellen ze dat de komst van de ambassadeur de wens van ‘de Joodse gemeenschap’ is. Volgens de organisaties is Israël mede ontstaan uit ‘de as van de Holocaust’ en is de aanwezigheid van een Israëlische vertegenwoordiger belangrijk voor Joodse Nederlanders.
Zijlstra zegt er moedeloos van te worden, en ook een beetje droevig: ‘Dit is het hele probleem in een notendop. Israël en het Jodendom zijn bij deze mensen helemaal verstrengeld, en ook delen van de gemeenschap zien zelf het verschil niet, en dat draagt bij aan het schadelijke frame, dat het allemaal hetzelfde is.’
‘Manipulatie’
Volgens een vorig jaar verschenen onderzoek van het Joods Maatschappelijk Werk zijn er in Nederland 65.000 Joodse Nederlanders. Vijftien procent daarvan is aangesloten bij orthodox-religieuze gemeenschappen zoals de Joodse Gemeente in Rotterdam en acht procent bij een liberaal-religieuze geloofsgemeenschap. De overige 77 procent is niet aangesloten bij een religieuze gemeenschap.
Ik zou willen dat er aandacht was voor waar we als Nederlandse Joden geworteld zijn.
Simcha Zijlstra, theatermaker en activist
Zijlstra: ‘Er wordt een consensus gecreëerd, een sfeer waarin het lijkt dat alle joden in Nederland hetzelfde vinden omdat de ‘leiders’ de gelederen sluiten.’ Yuval Gal noemt het manipulatie: ‘Ze schrijven dat de protesten de kwestie politiek maken en suggereren dus dat zij neutraal zijn.’
De liberale en orthodoxe geloofsgemeenschappen zijn volgens Gal allesbehalve neutraal: ‘Het zijn zionistische organisaties, ook de liberalen. Die hebben op bepaalde vlakken misschien tolerantere opvattingen en het is er gezellig, zolang je maar voor Israël bent.’
Zijlstra: ‘Alles lijkt platgeslagen te worden tot Israël. Golda Meir geldt als voorbeeld, Aletta Jacobs is nauwelijks bekend. Ik zou willen dat er aandacht was voor waar we als Nederlandse Joden geworteld zijn.’
‘Het land was niet leeg zoals verteld was‘
Dan de Vries, kind van twee Nederlands Joodse holocaust-overlevenden
Mail aan Schouten
De stelling dat Israël – gesticht in 1948 – als staat de slachtoffers van de Holocaust zou vertegenwoordigen viel ook bij Dan de Vries verkeerd. De Vries werd vlak na de oorlog geboren ais kind van twee Nederlands Joodse holocaust-overlevenden. Hij mailde Schouten over de ervaring van zijn ouders, die vlak na de oorlog naar Israël wilden emigreren.
De vader van De Vries veranderde van inzicht toen hij in Israël aankwam, daar rondreisde en veel gesprekken voerde. ‘Het land was niet leeg zoals verteld was’, schrijft De Vries in zijn e-mail aan Schouten. ‘En hij hoorde van het geweld dat tegen Palestijnen werd gebruikt door Israëliërs.’
‘Israël blijft genocide en andere gruweldaden begaan door zich doelbewust te richten op Palestijnse kinderen.’
Dan de Vries, kind van twee Nederlands Joodse holocaust-overlevenden
‘Mijn ouders kwamen tot de conclusie dat ze niet naar Israël konden omdat Palestijnen geen gelijke rechten hadden, werden gediscrimineerd en er veel geweld was van Joodse Israëliërs. Het was in het bijzonder door de ervaringen van mijn ouders in het door Nazi-Duitsland bezette Nederland, dat zij daar heel stellig in waren.’
De waardigheid van de herdenking en de aanwezigheid van de burgemeester zijn belangrijk voor De Vries. Hij hoopt dat de ambassadeur toch wegblijft, maar zo niet vraagt hij van burgemeester Schouten in ieder geval te benoemen ‘dat Israël genocide en andere gruweldaden blijft begaan door zich doelbewust te richten op Palestijnse kinderen.’
Twee weken geleden kondigde de VS aan dat het landen onder druk zou gaan zetten om uit het Internationaal Strafhof te stappen. Twee landen hebben deze stap sindsdien gezet: Venezuela en Tsjaad.
Beide landen geven vermeende ‘vooringenomenheid’ van het Hof als reden eruit te stappen, maar er wordt breed aangenomen dat Amerikaanse druk de doorslag gaf.
Vorige week drong minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio in een telefoongesprek met zijn Tsjadische collega erop aan dat Tsjaad zijn lidmaatschap zou heroverwegen. Sinds de ontvoering van de voormalig Venezolaanse president Maduro begin dit jaar heeft de VS vergaande invloed op Venezuela.
De VS prees de president van Venezuela voor haar deelname aan ‘de door Amerika geleide inspanningen om het corrupte en waardeloze [Strafhof] te ontmantelen’ en riep andere landen op hetzelfde te doen.
De bezette Westelijke Jordaanoever staat op springen, maar Palestijnen, doodsbang voor de overmacht, durven niet in opstand te komen. Kolonisten en rechtse Israëlische politici hopen met geweld escalatie uit te lokken.
Geweld op de bezette Westoever is niets nieuws, maar als gepensioneerde Israëlische generaals Donald Trump vragen druk uit te oefenen op premier Netanyahu omdat het geweld van kolonisten uit de hand loopt, dan is er wel iets aan de hand.
‘Als zij niet snel en daadkrachtig worden aangepakt, dreigt het escalerende geweld op de Westelijke Jordaanoever de regio in vuur en vlam te zetten’, schrijft Matan Vilnai, een gepensioneerde generaal-majoor van de Israëlische strijdkrachten, namens de groep Commandanten voor de Veiligheid van Israël.
Vorige week vrijdag werd de lont in het kruitvat gestoken door een incident zoals dat dagelijks meermaals op de Westoever plaatsvindt: een groep gewapende kolonisten wandelde vanuit hun nederzetting naar een Palestijns dorpje – in dit geval het gehucht Tel, in de buurt van de stad Nablus. Normaal gesproken raken bij dergelijke ‘uitstapjes’ alleen Palestijnen gewond, en soms wordt één van hen vermoord, maar dat haalt tegenwoordig nauwelijks nog het nieuws.
Netanyahu vloog gisteren door het luchtruim van Griekenland, Italië en Frankrijk, op weg naar de Verenigde Staten, waar hij president Trump bezoekt. De drie landen gaven Netanyahu’s toestel toestemming hun luchtruim te gebruiken. Dat is geen schending van hun verplichting Netanyahu te arresteren omdat hij wordt gezocht door het Internationaal Strafhof, maar volgens experts wel ‘tegen de geest’ van het Verdrag van Rome. […]
Het is niet de eerste keer dat Netanyahu het Europese luchtruim gebruikt voor vluchten naar de VS. Volgens een expert internationaal recht, Sergey Vasiliev van de Open Universiteit in Nederland, die daarover sprak met Middle East Eye, creëren landen op deze manier een ‘veilige corridor’. Vasiliev: ‘Op deze manier normaliseren ze deze vorm van afwijkend gedrag onder de staten die partij zijn bij het ICC.’
Het Israëlische leger heeft maandagavond twee Palestijnen in de Gazastrook gedood. Dat meldt het Palestijnse persbureau Wafa op basis van ziekenhuizen.
Het gaat om twee burgers, aldus Wafa. Een man werd gedood in Jabalia in het noorden van de Gazastrook. Een Israëlische drone schoot een raket op hem af. Een tweede man werd gedood bij een aanval in Deir al-Balah in het midden van de Gazastrook.
Ondanks een akkoord met Hamas over een wapenstilstand in oktober vorig jaar, heeft Israël het vuren nooit gestaakt. Het Israëlische leger heeft sindsdien meer dan 1.200 Palestijnen in de Gazastrook gedood, onder wie circa 300 kinderen. De Israëlische luchtmacht blijft in Gaza ‘routinematig’ kinderen doden, berichtte de Israëlische krant Haaretz vorige week.
Deze maand alleen al doodde Israël meer dan 100 mensen in de enclave. Vorig week dinsdag werd een heel gezin van twee ouders en vier kinderen in hun slaap gedood bij een luchtaanval in Gaza-stad.
Een VN-commissie concludeerde vorige maand dat de genocide op de Palestijnen nog altijd door gaat, en dat kinderen daarbij specifiek doelwit zijn van Israël.
De Rotterdamse burgemeester Carola Schouten is donderdag gewoon aanwezig bij de herdenking van de bijna 6800 weggevoerde Joodse Rotterdammers bij Loods 24. Verschillende organisaties en politieke partijen hebben kritiek op de aanwezigheid van de Israëlische ambassadeur bij de herdenking.
Op 30 juli vindt de herdenking plaats bij de Muur en het Joods Kindermonument aan de Stieltjesstraat. In 1942 begonnen de deportaties vanuit deze loods in Rotterdam-Zuid. 6790 Joodse Rotterdammers werden vanaf hier weggevoerd naar onder andere Sobibór en Auschwitz.
‘Ik zal daar ook bij aanwezig zijn’, schrijft Schouten maandag op de website van de gemeente. „Om de mensen te herdenken die hier woonden, werkten, liefhadden en hoopten. Mensen die onderdeel waren van Rotterdam.”
Schouten liet eerder weten signalen van bezorgdheid te krijgen over de waardigheid van de herdenking met aanwezigheid van de Israëlische ambassadeur. „En die bezorgdheid begrijp ik”, zei ze. Of de ambassadeur aanwezig is, is echter aan de stichting zelf, zegt haar woordvoerder.
< Narcistische beleving van het eigen slachtofferschap en alweer de misleidende fabel dat ‘Joods’ en ‘Israel’ samenvallen: Willens en wetens 80 jaar stelselmatig liegen en bedriegen, Palestina illegaal bezetten en grondstoffen stelen, de Palestijnse bevolking vernederen mishandelen en sexueel misbruiken, een smerig sadistische genocide plegen – allemaal van terroristische staatswege en nota bene dan terwijl dit allemaal nog steeds schaamteloos gaande is ‘de ander’ oproepen tot de-polarisatie. ‘Nooit meer’ gold en geldt niet alleen voor joden maar voor iedereen.
De tweejarige Salem ligt al weken aan de beademing in het Nasser-ziekenhuis in Khan Younis. Zijn vader houdt zijn hand vast. Video Bashar taleb
Medische evacuaties Gaza In Gaza wachten duizenden Palestijnse kinderen op vaak levensreddende medische behandeling in het buitenland. Israël laat maar mondjesmaat mensen door en opvang in buurlanden is ontoereikend.
Net als duizenden anderen wacht de vader van Salem op het moment dat zijn kind uit Gaza kan worden geëvacueerd naar het buitenland, voor specialistische behandeling. „We wachten al vier maanden. Ik slaap er niet van.”
18.000 Palestijnen op wachtlijst
Salem is een van de ruim achttienduizend Palestijnen die volgens het Palestijnse ministerie van Gezondheid wachten op medische evacuatie uit Gaza. Onder hen zijn veel zwaargewonden door Israëlische (lucht)aanvallen, maar ook patiënten met bijvoorbeeld kanker of hartfalen, die in Gaza geen specialistische zorg kunnen krijgen.
De afgelopen tweeënhalf jaar heeft Israël het gezondheidssysteem in Gaza systematisch verwoest. VN-experts spreken van „medicide”: zorginstellingen en medische hulpverleners zijn doelgericht aangevallen. Zeker 1.700 zorgverleners zijn gedood en alle 36 ziekenhuizen in Gaza zijn beschadigd of verwoest; de helft functioneert nog gedeeltelijk.
Ondanks het formele ‘staakt-het-vuren’ dat in oktober 2025 werd afgesloten, heeft Israël in Gaza sindsdien ruim duizend Palestijnen gedood. Ook worden volgens hulporganisaties nog steeds te weinig hulpgoederen doorgelaten, waaronder medicijnen, medische apparatuur en brandstof.
Door het hoge aantal gewonden – ruim 170.000 sinds 7 oktober 2023 – en de verwoesting van het zorgsysteem, is de reguliere zorg van veel patiënten noodgedwongen uitgesteld. In maart 2025 bombardeerde Israël het enige gespecialiseerde kankerziekenhuis in Gaza. Er is een groot tekort aan basale diagnostische middelen, zoals naalden om biopten mee af te nemen, of MRI-scans.
Vijfhonderd kinderen in kritieke toestand
Patiënten die op evacuatie wachten „sterven een langzame dood”, zegt Ahmed al-Farra, hoofd van de kinderafdeling van het Nasser-ziekenhuis, vanuit zijn kantoor. Onder de duizenden kinderen in de wachtrij voor evacuatie verkeren er circa vijfhonderd in kritieke toestand, zegt al-Farra. „Voor hen zou behandeling in het buitenland levensreddend zijn.” […]
Medische corridor door Israël potdicht
Het gezondheidssysteem in de bezette Gazastrook was al lang voor 7 oktober 2023 zeer fragiel door Israëls blokkade, waarmee het de landgrenzen, lucht en de zee rond Gaza controleert en alle doorgang van mensen en goederen. Tot 7 oktober 2023 konden ernstig zieke patiënten uit Gaza in Palestijnse ziekenhuizen op de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever worden behandeld – mits Israël daarvoor een vergunning gaf. Die patiënten reisden door Israël. Maar nu houdt Israël deze ‘corridor’ potdicht.
De WHO stuurt onder meer aan op de heropening van de corridor. Maar het is voorlopig „extreem onwaarschijnlijk” dat dat gebeurt, zegt Milena Ansari van de ngo Physicians for Human Rights Israel (PHRI) telefonisch vanuit Jeruzalem.
De demonstratie op de Neude zondagavond, recht tegenover de hoofdingang van de bibliotheek. (C) The Rights Forum
Aan een internationale debatwedstrijd voor studenten, deze week aan de Universiteit Utrecht, doen ook tientallen studenten van Israëlische universiteiten mee. De opening was gisteravond in de centrale Utrechtse bibliotheek. Honderden demonstranten verzetten zich tegen Israëlische deelname. The Rights Forum was erbij.
‘Shame on you! Shame on you!’ klinkt het uit zowat 250 kelen wanneer een groepje debatliefhebbers via café Meneer Potter de bibliotheek aan de Utrechtse Neude binnengaat. Het is zondagavond, bij de aftrap van het Europees Kampioenschap Debatteren dat deze week wordt gehouden, en waar tientallen studenten uit Israël aan meedoen. De Israëlische studenten hadden geweerd moeten worden, vinden de demonstranten, omdat banden met Israël verbroken moeten worden vanwege de genocide en bezetting in Palestina.
In de aanloop naar de debatwedstrijd stond de volledige deelnemerslijstonline. Toen er vragen over kwamen, werd die offline gehaald. Inmiddels waren verschillende mensen al bezig met het checken van de sociale media-accounts van de Israëlische deelnemers. Hadden die gediend in het Israëlische leger?
Student Merel checkte er ook een paar en ja hoor, een aantal deelnemers hadden posities in het leger. ‘Ze deelden dat heel openlijk, alsof het niets is om je voor te schamen.’ Ze merkte op dat sommige Israëlische deelnemers alleen met hun voornaam op de lijst stonden: ‘Dat is vast ook niet voor niets.’
Verenigde Naties De onenigheid begon vrijdag, toen de Verenigde Staten tegen de herbenoeming van Volker Türk als VN-mensenrechtenchef stemden. Daarop schaarde de Franse delegatie de VS „in hetzelfde rijtje als Noord-Korea, Nicaragua, Mali en Rusland”.
De rel begon vrijdag bij een stemming in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties over een tweede termijn voor Volker Türk als Hoge Commissaris voor de Mensenrechten. Zijn eerste termijn loopt in oktober af. 144 landen stemden voor de herbenoeming van Türk voor nog eens vier jaar; slechts tien landen stemden tegen, waaronder de Verenigde Staten. Dertien landen onthielden zich van een stem.
De Oostenrijkse Türk profileert zich als criticus van mensenrechtenschendingen wereldwijd. Zo is hij onder meer kritisch op de Russische invasie van Oekraïne, het Israëlische optreden in Gaza en de Westelijke Jordaanoever, en het migratiebeleid van de Amerikaanse president Donald Trump.
#AmericaAlone
De Franse VN-missie in Genève reageerde zaterdag via haar officiële X-kanaal op de stemming rondom de herbenoeming van Türk. De Verenigde Staten waren volgens de Fransen ooit „een baken van mensenrechten”. Die tijd is voorbij, schreven ze op het sociale medium. Het land staat volgens Frankrijk nu alleen, „in hetzelfde rijtje als Noord-Korea, Nicaragua, Mali en Rusland. En de wereld luistert er niet meer naar.” Onder de boodschap plaatsten de Fransen de hashtag #AmericaAlone.
Rob Jetten heeft nog altijd een account op het extreemrechtse haatmedium X van de AI-kinderporno-faciliterende megagraaier Elon Musk. Beschamend, maar wat meldt de premier daar eigenlijk? Afgelopen weekend een obligate boodschap van afschuw over de aanslag in Berlijn, natuurlijk. In de berichten daarvoor was de premier vooral aan het slijmen bij zijn nieuwe Britse ambtgenoot Andy Burnham.
Wat schrijft Jetten op het progressieve sociale medium Bluesky? Zijn laatste bericht daar stamt van ruim een maand geleden en betrof het overlijden van Wim T. Schippers. Bluesky – moet Jetten gedacht hebben – daar zit de wittewijn-sippende elite. Daar kan ik wel wat woorden wijden aan een VPRO-coryfee, als de elitaire D66’er die ik ooit was.
Ik staar naar deze Januskop van Rob Jetten, ik staar naar zijn X-berichtjes en denk: lees ik hier werkelijk felicitaties van de voormalige klimaatdrammer aan Andy Burnham, die naar verluidt plannen heeft voor nieuwe olie- en gasboringen in de Noordzee? Zegt Jetten in een halleluja-bericht over zijn eerste gesprek met Burnham werkelijk niets over de ondemocratische manier waarop het Verenigd Koninkrijk omgaat met pro-Palestijnse demonstranten, terwijl diezelfde Jetten nog niet zo lang geleden zélf meeliep in Rode Lijn-demonstraties, voordat hij zijn ziel verkocht aan Dilan Yesilgöz?
Wie ís deze Rob Jetten? Welke kant van de Januskop toont de echte premier? En vooral: wáár is hij?
Europa staat in brand. In Frankrijk en Spanje zijn honderdduizenden mensen geëvacueerd. Sicilië ligt te verkolen. In Griekenland en op Cyprus komen de temperaturen ruim boven de veertig graden uit. Op sommige pleinen van Napels is het om half elf ’s ochtends al vijftig graden.
Zelfs in het Verenigd Koninkrijk van olieboorder Burnham staat het Schotse nationale park Cairngorms in de fik.
In Noord-Afrika en de Hoorn van Afrika is een van de meest hittebestendige dieren die we kennen, de dromedaris, bezig te bezwijken onder de uitzonderlijke hitte. De dromedaris! Ik lees het en ik denk: welke mythische plaag is ons hier deelachtig geworden?
In prewetenschappelijke tijden brachten mensen in zulke gevallen offers en dan vertrouwde je erop dat God je gebeden zou verhoren. In onze tijd weten we dat we dit zelfgecreëerde probleem zonder God moeten oplossen, maar zelfs nu zijn we als individuen voor grote ingrepen aangewezen op bidden. Nu niet tot God, maar tot onze leiders, in de hoop dat zij zullen doen wat nodig is om onze leefwereld te redden.
Maar zoals Nietzsche ooit de dood van God diagnosticeerde, zo moeten wij nu vaststellen dat onze leiders dood zijn.
Moreel dood.
De Januskop van Jetten is daar het symbool van.
Waar is onze premier? Waar blijft het uitroepen van de noodtoestand? Waar blijft het definitieve afblazen van de opening van Lelystad Airport? Waar blijft het onmiddellijke stopzetten van fossiele subsidies?
Iemand die als Kamerlid tegen een genocide demonstreert en vervolgens als premier geen poot uitsteekt om die genocide te stoppen, tja, zo iemand kan blijkbaar ook volstrekt passief toekijken terwijl Europa verbrandt.
Jamal Ouariachi is schrijver. Behalve romans en verhalen schrijft hij onder meer recensies en columns.
Rudi was 18 jaar. Op 9 april 1943 liep hij van de trein een bos in. Diezelfde dag stierf hij in de gaskamers van Sobibor. Er is een foto van hem uit 1930, Zandvoort, strand, zon.
Siwar was 1 jaar oud. Op 29 juni 2026 trof een Israëlische aanval haar tent, bij Khan Younis. Een granaatscherfspleet het lichaam van haar moeder in tweeën en doodde het kind. Er is geen foto van Siwar op een strand, alleen een op een brancard.
Bij Rudi bestond nooit twijfel over het woord: uitroeiing. Bij Siwar is dat woord omstreden: oorlog volgens Israël, genocide volgens de VN. Die twijfel bestaat niet omdat de feiten onduidelijk zijn, maar omdat de macht om te benoemen wordt bevochten.
Ik schrijf met Joods bloed, via mijn grootvader Max, die zes kampen overleefde. Dat geeft mij geen alleenrecht op dit oordeel, wel de vrijheid het te zeggen.
Israël gebruikt de Shoah om het heden te duiden. Netanyahu noemde Natanz, Fordo en Isfahan naast Auschwitz, Treblinka, Majdanek en Sobibor. De aanval van Hamas op 7 oktober 2023 heet in Israël een nieuwe pogrom.
Wie de Shoah zo gebruikt, kan niet eisen dat het heden buiten elke vergelijking blijft. Op de Shoah-kinderherdenking, 30 juli in Rotterdam, gaat het over Rudi. Zolang zijn regering kinderen als Siwar doodt onder diezelfde vlag, heeft de ambassadeur er niets te zoeken.
De 25-jarige Zeyad Taha was een van de duizenden patiënten die in de Gazastrook op medische evacuatie wachten. Hij had diabetes, maar ontwikkelde ernstige bijverschijnselen door een gebrek aan medicijnen en zorg. Deze week is hij overleden.
‘Ik hoop dat hij eindelijk verlichting heeft gevonden’, zegt Alaa Taha, de 28-jarige zus van Zeyad. ‘De afgelopen maanden waren echt een lijdensweg. Zijn grootste hoop was dat hij op een dag Gaza zou kunnen verlaten en de medische zorg zou krijgen die hij zo dringend nodig had. We hebben meermaals geprobeerd goedkeuring te krijgen voor zijn medische evacuatie, maar er gebeurde niets.’
Zeyad werd op jonge leeftijd gediagnosticeerd met diabetes. Hij kon lange tijd goed leven met de chronische ziekte, maar Israël heeft de gezondheidszorg in de Gazastrook verwoest. Van de 33 ziekenhuizen functioneert nog slechts een handvol. Humanitaire organisaties die proberen medische hulp te leveren, kampen met ernstige belemmeringen en tekorten.
Elke dag wordt hij zieker, toch mag Zeyad niet weg uit Gaza. Al vier maanden wacht hij op een medische evacuatie
Vorig jaar zomer sloot Israël de Gazastrook volledig af van de buitenwereld. Niets kon er meer in of uit. Tijdens de periode van hongersnood die volgde, raakte Zeyad ondervoed en kwam hij zonder insuline te zitten. Hij ontwikkelde ernstige bijwerkingen: een te hoge bloeddruk, epileptische aanvallen en nierfalen. In mei vertelde hij zijn verhaal aan de Volkskrant.
De Amsterdamse fracties van PRO, DENK, D66 en Bij1 willen dat het Gemeentelijk Vervoerbedrijf GVB het Spaanse spoorbedrijf CAF uitsluit als leverancier van 75 nieuwe trams. Voor die order loopt een aanbestedinsprocedure.
CAF is betrokken bij de aanleg van de Jerusalem Light Rail, een tramverbinding die Israëlisch West-Jeruzalem verbindt met illegale Israëlische nederzettingen in Oost-Jeruzalem en omgeving. Hierom is CAF door de VN op een zwarte lijst geplaatst (p.9, nummer 38) van bedrijven die bijdragen aan en profiteren van Israëls illegale kolonisering van Palestina.
Meer dan duizend joodse Israëliërs hebben donderdag op de Tempelberg bij de Al Aqsa-moskee gebeden – iets dat formeel niet is toegestaan, en wat kort geleden nog ondenkbaar was.
Toen Israël tijdens de Zesdaagse Oorlog in 1967 de Tempelberg in handen kreeg, zijn er duidelijke afspraken gemaakt: alleen moslims mogen hier bidden, joden mogen de plek wel bezoeken, maar geen religieuze rituelen uitvoeren. Extremistische joden proberen dat echter toch te doen, en uiterst rechtse Israëlische partijen maken er geen geheim van dat zij liefst de Al Aqsa willen afbreken, om op deze plek weer een joodse tempel te bouwen.
Vandaag is het Tisja Beav, de jaarlijkse rouwdag van het jodendom waarbij de verwoesting van de Eerste en de Tweede Tempel wordt herdacht. Honderden extremistische gelovigen trokken ‘s morgens al naar de Tempelberg om daar te zingen en te bidden en wierpen zichzelf op de grond. Dit is streng verboden, maar de Israëlische politie greep niet in. De afgelopen jaren is de politie steeds flexibeler geworden als joodse groepen proberen te bidden binnen het complex, en raakt de status quo steeds meer uitgehold.
Waarom stappen mensen aan boord van de Global Sumud Flotilla, terwijl zij weten dat de missie waarschijnlijk zal worden tegengehouden?
Journalist Gijs Sanders en filmmaker Diederick Groenewoud reisden 38 dagen mee met deze internationale vloot die hulpgoederen naar Gaza probeert te brengen en de Israëlische zeeblokkade wil doorbreken. Ze leggen vast wat er gebeurt aan boord, volgen de gesprekken tussen de opvarenden, de spanning in aanloop naar een mogelijke onderschepping en de gebeurtenissen die daarop volgen.
Zo ontstaat een unieke inkijk in een missie die wereldwijd veel aandacht en discussie oproept.
Met alle aandacht voor de oorlog tegen Iran lijkt een andere strijd van de VS ondergesneeuwd te raken: die van de regering-Trump tegen het Internationaal Strafhof (ICC).
De Amerikanen zijn nooit fan geweest van het internationaal recht. Maar Nederland zou zich veel feller teweer moeten stellen tegen de totale ondermijning van het internationale strafrechtsysteem die zich nu sluipenderwijs voltrekt.
Om te beginnen zijn daar de medewerkers van het ICC, tegen wie de VS voor het eerst sancties uitvaardigden in 2020, toen het hof Amerikaanse militairen wilde vervolgen wegens misdaden gepleegd in Afghanistan. Om die sancties in 2025 vervolgens verder aan te scherpen als reactie op de arrestatiebevelen van het Strafhof voor onder anderen de Israëlische premier Netanyahu.
Het ICC vervolgt oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid wereldwijd. Het hof heeft rechtsmacht voor misdaden die begaan zijn in de 125 landen die zijn aangesloten bij het oprichtingsverdrag van het ICC. De VS en Israël zijn niet aangesloten, maar Afghanistan en Palestina bijvoorbeeld wel, zodat het hof ook misdaden begaan in Gaza kan onderzoeken.
Voor deze functionarissen betekenen de sancties ernstige beperkingen van hun vrijheid. Ze kunnen niet meer reizen naar de VS en ondervinden ernstige hinder in hun mail- en bankverkeer, wat hen het werken bijna onmogelijk maakt. Drie van deze functionarissen, rechters, begonnen een rechtszaak tegen Trump vanwege de sancties, die ze een ‘financiële doodstraf’ noemen. De sancties hangen ook alle medewerkers boven het hoofd die in toekomstige zaken diensten verlenen aan het hof in het onderzoek naar de Israëlische politici, of die diensten verlenen aan andere gesanctioneerde medewerkers. Daarmee staat het hele voortbestaan van het rechtssysteem onder zware druk.
Ook vanuit de EU zou dit gepaard moeten gaan met andere drukmiddelen
Zeker nu de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken deze strijd tegen het hof intensiveert. Hij noemde het ICC onlangs een ‘onaanvaardbare bedreiging voor de Amerikaanse soevereiniteit’. De VS willen niet alleen de persoonlijke sancties verder uitbreiden, maar voeren ook de diplomatieke druk op de landen op die zijn aangesloten bij het verdrag.
Nederland zou hier als gastland – met Den Haag als zetel van het internationaal recht – veel harder voor moeten opkomen en de getroffen medewerkers ook in praktische zin meer kunnen helpen. Eerder sprak de EU zich krachtig hiertegen uit. ‘Wij zijn sterk betrokken bij internationale strafrechtspraak en de strijd tegen straffeloosheid’, klonk het vanuit Brussel. Maar ook vanuit de EU zou dit gepaard moeten gaan met andere drukmiddelen. Handen af van het internationaal recht, zou de inzet moeten zijn van een krachtige, gezamenlijke tegenactie.
Als Europeanen bij elk museumbezoek wordt ingepeperd dat hun welvaart louter door diefstal en uitbuiting is verkregen, zullen ze uiteindelijk niet meer weten welke waarden ze moeten verdedigen.
Doeken die ooit hebben toebehoord aan plantagehouders, slavenhandelaren of hun kinderen zijn voorzien van roodomrande disclaimers. En omdat taal onderhevig is aan een permanent proces van aanpassing en vernieuwing, wordt de bezoekers van het Kelvingrove Museum er bij binnenkomst aan herinnerd welke taalregels met betrekking tot kolonialisme, slavernij en racisme hier gelden. Daar is geen ontkomen aan.
< schrijft de man die nog in 2010 schreef: […] ‘Ik behoor dan ook tot de enigen die Israël nog kan teleurstellen: zijn meest toegewijde vrienden. ‘ Alsof het Gestolen Land niet een voorbeeld bij uitstek is van onterechte en holle aanspraak op recht en bezit van eeuwen her – met bijbehorend koloniaal en genocidaal gedrag. >
Analysts and locals say the move mirrors what happened after the 1967 war with Israel’s occupation of the West Bank.
In Gaza, the Israeli military only needs to move a yellow concrete block a few metres to rewrite the geography on the ground. Originally placed as field markers following the ceasefire to separate Israeli forces from areas slated for withdrawal, these blocks have transformed into an advancing front line.
According to the Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA), this restricted access zone, which Israel calls the “Yellow Line“, expanded to cover 64.9 percent of the Gaza Strip by June 2026, up from 53 percent earlier in the year.
Sarcofaag van koning Ahiram 970 – 937 v. Chr. met op de achtergrond Romeinse tempelresten te Tyrus nabij Byblos by Willem van de Poll, CC0, via Wikimedia Commons
Unesco heeft de Zuid-Libanese stad Tyrus opgenomen in de lijst van bedreigd werelderfgoed. Tyrus, een van de oudste nog bewoonde steden ter wereld, is sinds sinds het uitbreken van het conflict tussen Israël en Hezbollah eind 2023 regelmatig het doelwit geworden van Israëlische bombardementen.
Two Israeli financial firms have long served as partners to Palestinian banks, handling transactions that make possible the West Bank’s imports and exports.
Palestinians in the Israeli-occupied West Bank are routinely being terrorized by military raids and settler violence. But a more obscure menace is threatening to bring the entire West Bank economy to a halt.
Two Israeli financial institutions that have long served as partners for the 13 Palestinian banks — handling transactions that make possible imports to the West Bank of everything from food and clothing to gasoline, water and electricity — have signaled that they may abruptly end those relationships. That would cut the territory’s financial tether to Israel — and the outside world.
1 | Waarom boycot Nederland producten uit illegale Israëlische nederzettingen?
De Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en de Golanhoogte zijn daar gevestigd in strijd met het internationaal recht. Ze staan in bezet Palestijns gebied en het bezetten van andermans grondgebied is verboden, evenals het overbrengen van de eigen bevolking naar bezet gebied. De Verenigde Naties pleiten daarom al decennialang voor een einde aan de Israëlische bezetting en de illegale nederzettingen.
2 | Waarom geen boycot op Europees niveau?
Omdat de Europese Unie een douane-unie is en controle van producten alleen aan de buitengrenzen plaatsvindt, is een EU-brede boycot de meest voor de hand liggende optie. Maar lidstaten zijn verdeeld over de maatregel. Waar Spanje, België, Slovenië en Ierland de boycot al invoerden, zijn landen als Duitsland mordicus tegen. Over sancties moeten alle lidstaten het eens zijn.
3 | Hoe reageren verkopers van producten uit nederzettingen?
Pro-Palestijnse activisten hebben de afgelopen jaren hun pijlen gericht op grote supermarktketens als Albert Heijn en Lidl. Die verkopen onder meer dadels van de Israëlische coöperatie Hadiklaim, die ook actief is in bezet gebied.
4 | Valt een nationale boycot te handhaven?
Dat wordt ingewikkeld, blijkt uit de toelichting van Berendsen. Importeurs moeten aan de Europese buitengrens een verklaring overleggen over de herkomst van een product. Het bewijs daarvoor moeten ze in hun eigen administratie bewaren.
Nederland heeft daarom niet alleen een importverbod ingevoerd, maar ook een verkoopverbod, een koopverbod, een verbod op tussenhandel én een verbod op omzeiling van de regels. Onder dat laatste valt onder meer het opgeven van een verkeerde herkomst of het omleiden van producten via andere EU-landen.
Het Israëlische leger heeft een gezin van zes, onder wie vier kinderen, gedood in Gaza. Dat meldt persbureau Reuters op basis van lokale hulpmedewerkers. Het zou gaan om een aanval op een huis in de wijk Sabra in Gaza-Stad. Het gezin zou hebben bestaan uit een man, vrouw, drie dochters en een zoon.
Israël voert dagelijks aanvallen uit in Gaza, ondanks een in oktober overeengekomen wapenstilstand met Hamas. Sindsdien zijn volgens cijfers van het Palestijnse ministerie van Gezondheid 1.150 Palestijnen gedood door Israël.
Mayor Zohran Mamdani challenged the United States to execute an international arrest warrant against Prime Minister Benjamin Netanyahu of Israel, which New York itself cannot do.
Mayor Zohran Mamdani on Tuesday night challenged the federal government to execute an international arrest warrant against Prime Minister Benjamin Netanyahu of Israel, calling him a “war criminal” and “the architect of a horrific genocide against the Palestinian people” in a striking video statement.
“Benjamin Netanyahu is not welcome in New York City, nor is any other war criminal at large,” Mr. Mamdani said. “While we cannot end the genocide on our own, we can decide whether our silence will become another weapon, and we can examine every tool we have to defend the humanity and dignity of all people.”
Op 22 september gaat een Nederlands handelsverbod in voor producten uit Palestijns bezet gebied. Tot ontzetting van het Israël Producten Centrum in Nijkerk dat de boycot aanvecht.
Het Israël Producten Centrum (IPC), gekoppeld aan Christenen voor Israël (CvI), dreigt met een rechtszaak tegen de staat vanwege de aankondigde boycot van producten van de Westelijke Jordaanoever. Dinsdag maakte minister Berendsen van Buitenlandse Zaken bekend dat het handelsverbod op 22 september ingaat.
Christenen voor Israël verkoopt handelswaar gemaakt door Joodse ondernemers in bezet Palestijns gebied, zoals wijnen en parfums.
De christen-zionistische stichting verkoopt de producten via het Israël Producten Centrum (IPC) in Nijkerk. Dat is al langer omstreden, want de nederzettingen zijn volgens internationaal recht illegaal. CvI bestrijdt dat, vindt dat Joden alle recht hebben om zich in het ‘hartland’ van Israël te vestigen en spreekt dus niet van ‘kolonisten’.
De regering wil producten van deze Joodse kolonisten weren. Een poging om zo’n handelsboycot in Europees verband te regelen, is gestrand. Wel heeft de EU unaniem en tot woede van Israël gewelddadige Israëlische kolonisten de toegang tot Europa ontzegd.
De ambassadeur van Israël zou donderdag 30 juli niet bij de kranslegging bij monument Loods 24 op de Kop van Zuid in Rotterdam aanwezig mogen zijn. Dat vinden de fracties van Denk en de Partij voor de Dieren in de Rotterdamse gemeenteraad. Zij hebben het college om opheldering gevraagd.
< Uiteraard is hier in deze setting geen plaats voor de officiele vertegenwoordiger van de fascistische koloniale en genocidale apartheidsstaat. Die blijkt al 80 jaar lak te hebben aan elk internationaal erkend recht zoals bijvoorbeeld recht op terugkeer voor gevluchte Palestijnen
Recht op ruimte en tijd, recht op veiligheid en ‘nooit weer’, recht op zelfbeschikking, op slachtofferschap en op rouwen om verlies: alles is universeel erkend maar niet in en door Israel en mede-fascistische regimes >
Caption NY Times: The Israeli military has confirmed the authenticity of a photograph depicting a detainee in his underwear, blindfolded and lashed to a metal rod. The image circulated widely online after it was reposted by a Palestinian activist, who wrote that an Israeli soldier first posted it and had since deleted his account.
The photo shows a blindfolded man lying prone on a foldout cot, naked except for underpants. His hands have been zip-tied behind his back, with a cord lashed around his body and what appears to be a broomstick, slipped through a length of square metal pipe, tying him down to the cot.
In Hebrew, a caption says, “Good morning.”
When the photo was posted on social media recently, it showed at least one war crime being committed, and perhaps two, human rights groups said.
De Europese Unie heeft definitief de subsidie voor de Biënnale in Venetië opgeschort omdat Rusland dit jaar weer deelnam aan de tweejaarlijkse internationale kunstmanifestatie, soms wel de Olympische Spelen van de kunst genoemd.
Een woordvoerder van de Europese Commissie maakte bekend dat de lopende bijdrage van twee miljoen euro wordt stopgezet. Voor de opening van de Biënnale in mei was daar al mee gedreigd. De Commissie stelt dat ‘culturele evenementen die gefinancierd worden door Europees belastinggeld de democratische waarden moeten waarborgen en een open dialoog, diversiteit en vrijheid van meningsuiting moeten promoten. Die principes worden momenteel niet gerespecteerd in Rusland.’
< In Israel ook niet maar dat is voor de ‘waarden-gedreven’ EU geen beletsel >
Onderzoeker Tara Alami van het Palestinian Feminist Collective tijdens de presentatie van het rapport. Screenshot van opname van het evenement.
Israëlisch geseksualiseerd geweld tegen Palestijnen kun je alleen begrijpen door te kijken naar het fundamentele kenmerk van de staat Israël: koloniale roofzucht. Dat stelt de Palestijnse organisatie Palestinian Feminist Collective.
Overlevenden van de Nakba (1948) beschreven hoe het nieuws over het geseksualiseerde geweld en de brute wijze waarop Palestijnen in Deir Yassin werden afgeslacht, zich door Palestijnse steden en dorpen verspreidde en een angst aanwakkerde die Palestijnen ertoe aanzette te vluchten.
Door met een dekoloniale, feministische blik te kijken naar het bewijs, dat teruggaat tot de stichting van de staat Israël in 1948 en de grootschalige verdrijving van de Palestijnen van hun land, toont het rapport aan dat het altijd de bedoeling van Israël is geweest de Palestijnen te vernietigen. En dat seksueel geweld daar altijd onderdeel van is geweest.
De onderzoekers gebruiken de term ‘geseksualiseerd’ in plaats van ‘seksueel’, om aan te geven dat zij dit geweld zien als een vorm van Israëlisch machtsmisbruik om Palestijnen als groep te onderdrukken. Ze hebben voor hun analyse allerlei bewijs samengebracht, zoals verklaringen van getuigen en overlevenden, verslagen in de media, academisch onderzoek, en rapporten van mensenrechtenorganisaties en van officiële instanties als de Verenigde Naties.
Dat bewijs gaat ver terug. Op 19 april 1948, tijdens de Nakba en een maand voor de oprichting van de staat Israël, pleegden zionistische milities een massamoord in Deir Yassin, toen een Palestijns dorp en nu een wijk in West-Jeruzalem.
Onze bevindingen tonen zonder twijfel aan dat dit gendergerelateerde en systematische geweld onderdeel is van de Israëlische misdaad van genocide, en wordt uitgevoerd met de uitdrukkelijke bedoeling om genocide te plegen.
Door getuigenissen van Palestijnen sinds 1948 serieus te nemen en in de context van de kolonisatie van Palestina te plaatsen, schrijven de onderzoekers, kunnen ze geseksualiseerd en gendergerelateerd geweld beschrijven op een manier die meer recht doet aan de werkelijkheid. Dat daagt, schrijven ze, ook internationale instituties uit die onderdeel zijn van de macht die Israël in het zadel houdt. Daarmee bedoelen ze organisaties als de Verenigde Naties, de EU en westerse regeringen, die veel macht hebben, maar het Israëlische geweld niet in die grotere, historische context van kolonialisme plaatsen. Daarvan zijn ze immers zelf onderdeel, als instituten en regeringsleiders die, vaak met hun eigen eeuwenlange koloniale geschiedenis, aan de wieg van Israël stonden en het land steunen en de hand boven het hoofd houden.
Alami, tijdens de presentatie:
Zij houden vast aan het beeld van verkrachting als onderdeel van oorlogsvoering. Daardoor wordt dat misdrijf uit de context van machtsstructuren gehaald en teruggebracht tot iets dat puur wordt verklaard door oorlog en conflict. Ons rapport neemt niet oorlog als context, maar de voortdurende koloniale relaties van macht. Dan zie je de ware bedoeling van geseksualiseerd geweld: als methode om te vernietigen.
Geseksualiseerd en gendergerelateerd Israëlisch geweld tegen Palestijnen heeft altijd bestaan, toont het rapport aan. Niet alleen vrouwen, maar ook mannen zijn er slachtoffer van. Sinds het begin van de genocide in Gaza in oktober 2023 doen media en mensenrechtenorganisaties herhaaldelijk melding van seksueel geweld tegen Palestijnen in Israëlische detentiecentra. Door het bredere perspectief van de onderzoekers van het Palestine Feminist Collective en Progressive International, beslaat hun rapport ook allerlei andere vormen van dat geweld die bijdragen aan de vernietiging van Palestijns leven, van het prilste begin tot de laatste adem.
Trainen van honden om gevangenen te verkrachten
Het rapport besteedt ook aandacht aan wat de onderzoekers tot de overtuigendste bewijzen rekenen van de intentie die Israël heeft om geseksualiseerd geweld systematisch in te zetten om Palestijnen lichamelijk en psychisch te breken: het trainen van honden om gevangenen te verkrachten. Tijdens de presentatie van het rapport zei Alami erover:
Dit is niet iets wat een duivelse individuele soldaat doet, het is onderdeel van een koloniaal project, waarbij dit soort geweld door de Israëlische samenleving wordt geaccepteerd, gesteund en aangemoedigd. Het creëert het idee dat Palestijnen niet menselijk zijn en seksuele vernedering, geweld en marteling verdienen. En dat is weer bedoeld om behalve Palestijnse individuen, ook hun families, gemeenschappen, samenleving en collectieve psyche kapot te maken.
Hamas-kopstuk Khalil al-Hayya is verkozen als de nieuwe leider van de militante beweging. De functie was vacant door opeenvolgende Israëlische liquidaties van Hamas-leiders. Sinds de dood van de laatste leider, Yayha Sinwar, eind 2024 maakte Al-Hayya al deel uit van een tijdelijk overgangsbestuur.
De 65-jarige Al-Hayya vervult al jaren hoge functies binnen de politieke vleugel van Hamas. Hij is de voormalig tweede man van Sinwar. Bovendien leidde hij namens Hamas de onderhandelingen met Israël over het beëindigen van de oorlog, die eind 2025 een akkoord opleverden.
„Wat voelt u als u het verwoeste Gaza zo ziet”, vroeg een journalist aan de Israëlische minister van Defensie Israel Katz (Likud) vanaf een versterkt militair punt in Gaza, uitkijkend op het omringende puin van verwoeste gebouwen. „Wat ik voel? Het voelt goed, godzijdank. Dit is allemaal het resultaat van doelbewust beleid”, antwoordde de minister.
De ambassadeur van Israël zou donderdag 30 juli niet bij de kranslegging bij monument Loods 24 op de Kop van Zuid in Rotterdam aanwezig mogen zijn. Dat vinden de fracties van Denk en de Partij voor de Dieren in de Rotterdamse gemeenteraad. Zij hebben het college om opheldering gevraagd.
Eind deze maand is de jaarlijkse herdenking van de (kinder-)slachtoffers die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gedeporteerd. De plechtigheid is bij de toenmalige Loods 24, waar nu woonwijk Landtong is gevestigd. Tijdens de herdenking bij ‘de Muur’ aan de Stieltjesstraat zullen kransen worden gelegd namens verschillende instanties, waaronder ook de wijkraden. De ambassadeur van Israël zal daarbij aanwezig zijn en een toespraak houden.
Denk-raadslid Serkan Soytekin en zijn collega Pinar Coşkun van de Partij voor de Dieren hebben daar moeite mee. „Wij hebben signalen ontvangen dat de aanwezigheid van de ambassadeur in het verkeerde keelgat schiet bij verschillende wijkraden.’’ Volgens de twee hebben de wijkraden Bloemhof, Hillesluis en Oosterflank al aangegeven de krans niet in hun naam te willen leggen. Ook zal er namens deze raden niemand aanwezig zijn.
< Tsja, 80 jaar lang illegaal Palestina bezetten, leegroven, de Palestijnen vernederen in een apartheidssysteem, nu resulterend in een puur sadistische genocide met ten minste 70.000 vermoorde Palestijnen onder wie ten minste 20.000 kinderen. Israel heeft zich al lang buiten de internationale orde geplaatst en dan zou nu de vertegenwoordiger van dat fascistische regime hier ongestoord ‘zijn’ doden mogen komen herdenken? >
De rechtse regering van Benjamin Netanyahu heeft vorige week een hele lijst controversiële wetten aangenomen die volgens critici het toezicht op de regering ondermijnen, bevriende media bevoordelen en de premier verzekeren van de toekomstige steun van zijn ultraorthodoxe bondgenoten.
De timing was niet toevallig: vrijdag is het verkiezingsreces van start gegaan, dus dit was het laatste moment waarop er over nieuwe wetten kon worden gestemd. Het is bovendien nog maar de vraag hoe de huidige coalitie uit de verkiezingsstrijd komt. Op dit moment heeft zij nog een riante meerderheid in het parlement, maar als je naar de peilingen kijkt, is dat na de verkiezingen van 27 oktober waarschijnlijk niet meer het geval.
< De ‘rechtse regering’? De extreemrechtse aka fascistische regering! >
En dus werd er deze week een wetgevende marathon gelopen met aan de finish ‘een Israël dat wordt getransformeerd tot een dictatoriale staat die is gebaseerd op Joodse wetgeving’, zoals de centrum-linkse krant Haaretz dat fijntjes in haar commentaar omschreef.
De Israëlische minister van Defensie heeft plannen aangekondigd voor drie nederzettingen in Gaza. Deze zouden moeten worden gebouwd in het deel dat Israël nu als ‘bufferzone’ aanhoudt – een gebied dat steeds verder groeit en nu al 65 procent van de hele Gazastrook beslaat.
Binnen wijkraden van Rotterdam heerst ongemak over het spreken van een vertegenwoordiger van Israël, omdat deze staat verantwoordelijk is voor de moord op meer dan 20.000 kinderen in de Gazastrook. Het was de bedoeling dat een krans zou worden gelegd namens alle wijk- en dorpsraden, maar verschillende wijkraden willen daar niet aan mee doen.
Het Israëlische leger heeft sinds oktober 2023 meer dan 20.000 kinderen gedood in de Gazastrook. Ruim 5000 van deze kinderen waren jonger dan vijf jaar, ruim 1000 van hen waren nog geen jaar oud.
Zo stemde de wijkraad van Bloemhof, onderdeel van het gebied Feijenoord waar de kranslegging zal plaatsvinden, unaniem tegen deelname. Van de raden van de wijken Hillesluis en Oosterflank zal eveneens niemand aanwezig zijn. Ook in diverse andere wijkraden is tegenstand en wordt deelname nog besproken.
‘Normaal gesproken doen we hier aan mee,’ zegt Benjo Zwarteveen, wijkraadslid van Bloemhof namens de Partij voor de Dieren. ‘Dat is belangrijk en een mooi onderdeel van de taken van de wijkraden.’
‘Het is extra wrang dat op een herdenking van vermoorde Joodse kinderen, een vertegenwoordiger komt spreken van een regime dat op dit moment kinderen vermoordt.’
Maar als de Israëlische ambassadeur een podium krijgt, is dat voor Zwarteveen een no-go. ‘Het is duidelijk dat Israël zich niet aan mensenrechten houdt’, zegt hij. ‘Het is extra wrang dat op een herdenking van vermoorde Joodse kinderen, een vertegenwoordiger komt spreken van een regime dat op dit moment kinderen vermoordt.’
Israël vertegenwoordigt Joden niet
Ook vanuit Joodse hoek klinkt verontwaardiging over de geplande toespraak van de omstreden ambassadeur.
‘Israël is niet de erfgenaam van de Europese Joodse traditie, en moet daar van weg blijven’
‘Bij zo’n herdenking wil je geen vertegenwoordiger van een fascistisch land hebben, en al helemaal niet van een land dat zich recent schuldig heeft gemaakt aan het vermoorden van meer dan 20.000 kinderen’, zegt Jaap Hamburger van Een Ander Joods Geluid. ‘De eerste die weg zou moeten blijven, is Israël.’
Volgens Hamburger wordt de herdenking besmeurd en ongeloofwaardig als de Israëlische ambassadeur komt spreken. Dit zou de vermoorde kinderen die worden herdacht ‘onteren’, aldus Hamburger. ‘Het is een schande tegenover deze kinderen.’
Daarbij benadrukt hij dat Israël niet spreekt namens het Europese jodendom, en dat het deze rol uit politieke overwegingen probeert te vertolken. ‘Israël is niet de erfgenaam van de Europese Joodse traditie, en moet daar van weg blijven’, zegt Hamburger.
Westelijke Jordaanoever Voor de Palestijnse inwoners van Sebastia op de bezette Westelijke Jordaanoever zijn de archeologische opgravingen bij hun dorp „onderdeel van het dagelijks leven”. De Israëlische regering en kolonisten willen het gebied innemen en uitbouwen tot themapark. „Mijn familie zal al haar olijfbomen en abrikozenbomen verliezen.”
Naast de ruïnes van het Romeinse forum in Sebastia ligt een grote, uitgestorven parkeerplaats. De luiken van souvenirwinkels zijn dicht. In de lucht klinkt het monotone gezoem van een drone. Voorbij het forum voeren rotsige, slingerende paden een wild begroeide heuvel op, bezaaid met archeologische opgravingen. Tussen het groen liggen onder meer de restanten van een Romeins theater, een Byzantijnse kerk, en een muur uit de Hellenistische tijd.
Het Palestijnse dorp Sebastia ligt op een heuvel in het noorden van de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever. Buiten het dorp liggen de archeologische opgravingen, daaromheen uitgestrekte boomgaarden van Palestijnse dorpelingen.
Sebastia bevat ruïnes uit meerdere historische periodes. De plek wordt geassocieerd met de door koning Herodes uitgebreide Romeinse stad Sebaste en met de Israëlitische hoofdstad Samaria. In het dorp zelf ligt het graf van de profeet Yahya (Johannes de Doper in het christendom) in een moskee, voorheen een kruisvaarderskathedraal.
Forty years after Edward Said demanded ‘permission to narrate’, the truth from Palestine has never been more widely known. And yet the annihilation continues.
Last year, the online magazine +972 revealed the existence of a specialised military intelligence unit known as the “legitimisation cell”. Its mandate is narrative management. “Whenever criticism of Israel in the media intensified on a particular issue,” the report said, the cell combed through intercepted calls and fragments of intelligence from Gaza to identify material that could be deployed to defend Israel on the international stage.
“If the global media is talking about Israel killing innocent journalists, then immediately there’s a push to find one journalist who might not be so innocent,” an intelligence source told the journalist Yuval Abraham. In one case, the cell misrepresented intelligence to frame a journalist in Gaza as a Hamas fighter. “They were eager to label him as a target, as a terrorist – to say it’s OK to attack him,” another source told Abraham. “They said: during the day he’s a journalist, at night he’s a platoon commander. Everyone was excited. But there was a chain of errors and corner-cutting. In the end they realised he really was a journalist.”
When Israeli air strikes killed Al Jazeera journalist Anas al-Sharif in August 2025, the cell released documents claiming that he had been in Hamas from 2013 until 2017 – even if true, long before the current war. More egregious still was the case of Ismail al-Ghoul, another Al Jazeera correspondent, who was assassinated in a drone strike that also killed his cameraman and a boy passing on a bicycle. The legitimisation cell then presented evidence from “a Hamas computer” claiming that al-Ghoul had joined its military wing in 2007, when he would have been 10 years old.
Van deze archeologische toplocatie in Palestijns gebied willen Israëlische kolonisten een nationalistisch themapark maken –
De Nakba („catastrofe”) – de etnische zuivering van de Palestijnse samenleving in 1948 rond de oprichting van de staat Israël, waarbij circa 750.000 Palestijnen werden verdreven en ruim vierhonderd dorpen zijn verwoest – is in Palestijnse literatuur alomtegenwoordig.
Het verhaal van Chirbet Chiz’a, een heruitgave van Ruben Verhasselts soepele Nederlandse vertaling uit het Hebreeuws, is uniek in zijn bijna eigentijdse en onverholen beschrijvingen van de verdrijvingen in 1948.
In de Israëlische literatuur is de Nakba nog altijd taboe. Aan ruïnes van Palestijnse dorpen geen gebrek. Maar deze functioneren doorgaans als stille getuigen, als decors voor contemplatie – de Palestijnen zijn er aanwezig door hun afwezigheid.
Het verhaal van Chirbet Chiz’a, een heruitgave van Ruben Verhasselts soepele Nederlandse vertaling uit het Hebreeuws, is uniek in zijn bijna eigentijdse en onverholen beschrijvingen van de verdrijvingen in 1948.
De soldaat reflecteert onderwijl op het jodendom, de diaspora en het zionisme. „De aanklacht van ons volk tegen de wereld: ballingschap! Ik had het kennelijk met de moedermelk ingezogen. En wat richtten we hier vandaag eigenlijk aan? Wij, Joden, legden hun die ballingschap op.”
De roman onderstreept dat het taboe op de gebeurtenissen van de Nakba in 1949 blijkbaar niet zo groot was. Israëliërs konden zich erin herkennen. Weliswaar zorgde het boek voor opschudding, maar het werd in 1964 in het Israëlische schoolcurriculum opgenomen – en daar later onder rechtse druk weer vanaf gehaald.
Oorlog in het Midden-Oosten Het is een patroon: wanneer de VS en Iran het mogelijk eens worden, intensiveert Israël de strijd in Libanon. Intussen weet het zich amper raad met de glasvezeldrones van Hezbollah.
Wanneer Donald Trump stelt dat een diplomatieke doorbraak met Iran nabij is, zoals hij afgelopen weekend weer eens deed, wordt dat steevast gevolgd door dezelfde patronen. Een daarvan is dat de Amerikaanse president zijn woorden niet per se nakomt: voor hetzelfde geld gooit hij de volgende dag weer bommen.
Een ander vast patroon is de reactie van Israël. In Jeruzalem ontstaat er telkens weer onrust als er sprake is van een akkoord tussen de VS en Iran. Premier Benjamin Netanyahu maakt er geen geheim van dat hij door wil vechten. Om dat te kunnen doen, ontplooit hij twee tactieken. Eén: hij mobiliseert bevriende Republikeinen tegen de plannen van hun partijgenoot in het Witte Huis. Twee: hij intensiveert de strijd in een van de andere oorlogen die Israël voert – die in Libanon.
De rechtbank oordeelt echter dat niet kan worden uitgesloten dat de bevindingen van de deskundige die het OM opvoert “politiek of anderszins gekleurd” zijn. Daarom is “voorzichtigheid geboden”.
Ook is volgens de rechtbank onvoldoende vast komen te staan dat de liefdadigheidsorganisaties waar het geld terechtkwam door Hamas werden gecontroleerd. Verder staat geen van de organisaties waarnaar geld is overgemaakt op de sanctielijst van Nederland of de EU.
Bij het bepalen van de strafmaat zegt de rechtbank te hebben meegewogen dat “het primaire doel van de verdachte het verlenen van humanitaire hulp was en niet het op enigerlei wijze geldelijk steunen van Hamas of aan Hamas gelieerde organisaties”.
screenshot van een van de ministers uit het extreemrechtse Israelische kabinet
screenshot van een van de ministers uit het extreemrechtse Israelische kabinet
De extreemrechtse Israëlische minister van Nationale Veiligheid, Itamar Ben-Gvir, heeft een video gedeeld waarin vastgebonden activisten van de Global Sumud Flotilla te zien zijn. In reactie daarop hebben Nederland, Frankrijk, Italië en Canada de Israëlische ambassadeurs in hun land ontboden.
De ruim vierhonderd activisten maakten deel uit van een grote vloot van de Global Sumud Flotilla, een organisatie die zich inzet voor de rechten van Palestijnen in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever. De activisten wilden met de vloot de Israëlische zeeblokkade doorbreken en hulpgoederen aan de Palestijnen leveren. De Israëlische marine heeft de schepen in internationale wateren geënterd en de activisten opgepakt.
Ik beantwoord de vraag van Laura van Baars volmondig met ja. En ik denk dat het nog meer zou helpen als ook Joodse Nederlanders, Joodse instellingen en organisaties zich wat nadrukkelijker zouden laten horen in hun kritiek op het huidige handelen van Israël. Met een groot gevoel van instemming en opluchting las ik hieromtrent het interview van Arnon Grunberg met Omer Bartov in de Verdieping (Trouw, 23 mei). Gelukkig , ze zijn ze er wel: Joden van een Ander Joods Geluid.
Canadian Prime Minister Mark Carney | Lea-Kim, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
Prime Minister Mark Carney called for an independent investigation into treatment of detained Gaza flotilla activists while speaking with Israeli President Isaac Herzog on Monday.
Carney “reiterated that the appalling treatment of civilians, including Canadian citizens, aboard the Gaza-bound flotilla was unacceptable,” according to a readout of the conversation from the Prime Minister’s Office.
POCOB – Openbaar verhoor Ronald Sandee – screenshot yotube
Financieringszaak In een zaak tegen een vermeende Hamas-financier leunt het OM op terrorisme-expert Ronald Sandee. Maar deze deskundige, van wie onpartijdigheid wordt geëist door de gedragscode, beschuldigt de verdachte al langer – op grond van dubieuze bronnen in Israël.
Deze woensdag doet de rechtbank Rotterdam uitspraak in een omvangrijke Hamas-strafzaak. Amin Abou Rashed, voorzitter van de grootste Palestijnse vereniging in Nederland, wordt verdacht van het doorsluizen van zo’n 8,4 miljoen euro aan Hamas. Zijn volledige naam mag van hem worden genoemd. Het OM heeft vier jaar celstraf geëist, waarvan één voorwaardelijk. De expert op wie het OM zich baseert in het proces, heet Ronald Sandee.
Frankrijk noemde het ‘onbeschrijfelijk’ gedrag en verbande hem per direct van Frans grondgebied. De Italiaanse premier eiste excuses, Spanje vond het ‘monsterlijk’, de Raad van Europa was ‘geschokt’. Zelfs premier Rob Jetten vond het ‘alle perken te buiten gaan’, maar pas nadat zelfs de Israëlische premier de actie van zijn eigen minister ‘als beschamend’ had veroordeeld.
Wie de afgelopen drie jaar niet onder een steen leefde, denkt: huh? Itamar Ben-Gvir laat zich al maandenlang filmen terwijl hij gevangenen beschimpt en mishandelt. In februari stampte hij op de hoofden van gedetineerden terwijl ze met hun gezicht op de vloer lagen in de Ofer-gevangenis in Ramallah, op de Westelijke Jordaanoever.
De systematische verkrachting en mishandeling van Palestijnse gevangenen wordt al ruim twee jaar beschreven door die gevangenen zelf, is vastgelegd op video en opgeschreven in rapporten als Welcome to Hell. Ben-Gvir deelde machinegeweren uit aan kolonisten, toostte op de doodstraf voor Palestijnen en riep op tot de moord op Palestijnse functionarissen. Al die tijd was het geluid uit de Europese hoofdsteden: krekels.
Journalisten met een Arabische achternaam worden niet alleen minder geloofd, ze lopen ook veel meer gevaar. In het café waarin we spraken hing de afbeelding van de Libanese Reuters-cameraman Issam Abdallah, die op 10 oktober 2023 werd gedood terwijl hij met zeven collega’s in persvesten verslag deed vanaf de grens tussen Libanon en Israël.
Het duurde drie maanden voordat Reuters durfde te rapporteren dat de raket die hun eigen collega had gedood afkomstig was van het Israëlische leger. Tot die tijd schreef Reuters dat de raket ‘uit de richting van Israël kwam’, zo bang was de redactie voor mogelijke kritiek.
Sindsdien kwamen zestien Libanese journalisten om het leven. ‘Als ik nu naar bepaalde gebieden in het zuiden ga, neem ik altijd een witte collega mee’, gaf Bulos toe. ‘Het spijt me dat ik het moet zeggen. Omdat ik gewoon bang ben dat als ik alleen rondrijd ik een makkelijk doelwit ben. Het is verschrikkelijk om te zeggen, maar ik gebruik eigenlijk mijn witte collega als menselijk schild.’
De internationale activisten van het Gaza-konvooi weten nu dat niemand veilig is voor het fanatisme van ministers als Itamar Ben-Gvir. Israël had het kunnen weten: in 1995 trok hij het embleem af van de dienstauto van de Israëlische premier Yitzhak Rabin, met de woorden: ‘Als we bij zijn auto kunnen komen, kunnen we bij hem komen’. Enkele weken later werd Rabin door een andere extremist vermoord. Zevenentwintig jaar later werd Ben-Gvir toch minister.
Wie zich de rampen uit het verleden al te dwangmatig en gretig herinnert, is gedoemd dat verleden te herhalen, vreest schrijver Arnon Grunberg. Hij gaat in gesprek met genocidewetenschapper Omer Bartov over hoe de herinneringscultuur in Israël ontspoorde.
De genocide in Gaza is de eerste genocide sinds 1945 die openlijk door het Westen wordt ondersteund. Het is een unieke genocide.
Omer Bartov delivers the lecture “Colonialism, Genocide, and the Holocaust: Between the “Duty to Remember” and the Urge to Forget.”
In 1988 woedde de Eerste Intifada in Israël, een opstand die begon in Gaza, nadat eind 1987 een Israëlische truck in het noorden van de strook moedwillig over vier Palestijnen was heen gereden. De opstand sloeg snel over naar de Westelijke Jordaanoever en de Israëlische premier Yitzhak Rabin (1922-1995) sprak publiekelijk over ‘het breken van armen en benen’ van Palestijnen om de intifada de kop in te drukken.
Op 2 maart 1988 publiceerde de Israëlische filosoof Yehuda Elkana (1934-2012) een artikel in de krant Haaretz onder de kop ‘De noodzaak om te vergeten’. Daarin betoogde hij dat de herinnering aan de Holocaust zo diep in het Israëlische bewustzijn was doorgedrongen, dat van de kreet ‘never again’ voor de meeste Joodse Israëliërs alleen nog de gedachte was overgebleven dat dit hen nooit meer mocht overkomen.
Het cliché luidt dat wie zich het verleden niet herinnert, gedoemd is het te herhalen. Vermoedelijk is het omgekeerde eveneens waar: wie zich de rampen uit het verleden al te dwangmatig en gretig herinnert, is gedoemd het verleden in sneltreinvaart te herhalen.
Bartovs meest recente boek heeft de simpele titel Israel: What Went Wrong?
“Mijn boek komt uit in allerlei landen”, vertelt Bartov, “behalve in twee landen: Israël en Duitsland. Dat is schokkend en ook een beetje triest. Mijn Duitse uitgever, Suhrkamp, publiceerde mijn vorige twee boeken en zal het volgende boek publiceren, maar deze wilden ze niet.”
“Gaven ze uitleg?”
“Ja”, zegt Bartov. “Mijn vorige boek deed het niet zo goed et cetera. Dat soort dingen. Het gaat erom dat ik het thema van genocide aansnijd.”
“Volgens de Duitsers is er maar één genocide, de genocide die zij hebben veroorzaakt”, zeg ik.
“En je mag niets slechts over de Joden zeggen”, voegt Bartov eraan toe. “Dat is een ding waarover Duitsers en Joden het met elkaar eens zijn.”
En je mag niets slechts over de Joden zeggen. Dat is een ding waarover Duitsers en Joden het met elkaar eens zijn.
En dan is er het whataboutism. Somalië. Rusland. China. Myanmar. Het grote verschil is dat Israël wordt ondersteund door de landen die beweren het internationale recht hoog in het vaandel te dragen. Myanmar niet. De genocide in Gaza is de eerste genocide sinds 1945 die openlijk door het Westen wordt ondersteund. Het is een unieke genocide.”
Opvarenden van de door Israël geënterde hulpvloot voor Gaza spreken in schokkende getuigenissen over mishandelingen en seksueel geweld terwijl zij gevangen zaten.
Enkele dagen nadat het Israëlische leger de flotilla-hulpvloot op weg naar Gaza enterde, komen aangrijpende getuigenissen naar buiten over de behandeling van de opvarenden. Activisten uit verschillende landen verklaren dat Israëlische militairen en gevangenispersoneel hen beschoten met rubberen kogels en zich schuldig maakten aan marteling en tasergeweld.
Vast op de ‘martelboot’
Een van de Israëlische marineschepen waarmee de opvarenden zijn vervoerd noemen sommigen de ‘martelboot’. Het schip zou een geïmproviseerde gevangenis aan boord hebben, waar 180 activisten zijn vastgehouden. Het was ‘de belangrijkste locatie van intens geweld’ tegen de opgepakte opvarenden, laat de organisatie weten in een bericht dat vrijdag is verspreid via Telegram.
Global Sumud Flotilla spreekt over activisten die bij elkaar tientallen botbreuken opliepen. De organisatie rapporteerde minstens twaalf gevallen van seksueel geweld op het ‘martelschip’. Een van die incidenten zou gaan om een anale verkrachting en gedwongen penetratie met een handvuurwapen. Ook verklaart de organisatie over ‘betasting’ en ‘trekken aan geslachtsdelen’.
Filmmaker Diederick Groenewoud werd drie dagen vastgehouden door het Israëlische leger, net als andere opvarenden van de Global Sumud Flotilla. Hij zag hoe mensen werden mishandeld en gemarteld door Israëlische soldaten, ‘zeer systematisch en gestructureerd’.
Anderzijds geschokt door wat we hebben meegemaakt en om ons heen hebben gezien. Het geschreeuw, je ziet letterlijk hoe mensen worden mishandeld.
‘Het gaat verder dan een pak rammel, we hebben echt alles gezien. Mensen werden natgegooid met water en dan getaserd met stroomstootwapens, in elkaar geslagen door diverse mensen. Er zijn verhalen van seksueel geweld, al heb ik dat niet met eigen ogen gezien. De meest kwalijke vormen van geweld hebben we ervaren. Dus we zijn vooral blij dat we daar vanaf zijn.’
‘Ik ben geschokt door wat ik heb meegemaakt, vooral door wat ik heb gezien en gehoord bij andere mensen. Geschokt door hoe een staat kan optreden. Inhumaan, absurd gewoon. Na de entering maandag werden we afgevoerd op twee grote marineschepen, gevangenisschepen eigenlijk. Daar werden we in containers gezet. Er was alleen een beetje water en brood en dat was het.
In elkaar geslagen
‘Je kon nergens op slapen. Het was expres nat gemaakt, dus ik kwam al aan met natte schoenen en spullen. Het wordt koud in de nacht en dan probeert iedereen een beetje bij elkaar te schuilen. De soldaten probeerden je wakker te houden, mensen werden ook ’s nachts getaserd. Bewakers speelden spelletjes met ons, ook met wapens. Dan zeiden ze: ga naar links, ga naar rechts. Als je te laat was schoten ze met rubberkogels.
‘Er was een meisje – we hadden haar gefilmd, haar naam kan ik nog niet noemen – dat werd geblinddoekt, op de grond gegooid en door vijf man in elkaar getrapt. We hoorden haar geschreeuw. En dat ging af en aan. Je ziet het om je heen, mensen worden gewoon in elkaar geslagen.
‘Aan wal heb ik het zelf ervaren. Je bent de hele tijd gekneveld, getiewrapt, dan word je meegenomen om gefouilleerd te worden. Ze tilden me horizontaal op, mijn armen in mijn nek, en voerden me af naar een tentje. Daar hebben ze me een goed pak slaag gegeven, op mijn ribben. Maar ik wil het niet te veel over mijzelf hebben. Er zijn mensen die het echt veel zwaarder hebben gehad.
‘Dat gebeurde veel, slaan op plekken die niet goed zichtbaar zijn. Daarom wordt er niet veel op het gezicht geslagen, want dan is het te zien, ook voor de media. Wel op je onderlichaam. Er zijn veel mensen met gebroken ribben. Het is eerder opmerkelijk dat er mensen zijn die dat niet hebben.’
We gaan aangifte doen tegen Kamerlid Markuszower naar aanleiding van zijn oproep om Palestijnse asielzoekers met ‘maximaal geweld’ tegen te houden. Deze uitspraken zijn niet alleen moreel verwerpelijk, maar zetten naar onze mening aan tot geweld tegen Palestijnen.
Kamerlid Gidi Markuszower sprak in een interview over ‘maximaal geweld’ tegen Palestijnen. Het is niet voor het eerst dat hij radicale uitspraken doet.
De Israëlische historicus Adam Raz onderzocht officiële Israëlische bevelen uit 1948 om Palestijnse burgers te vermoorden en het land etnisch te zuiveren. Hij ziet een directe link met de genocide in de Gazastrook. ‘Israëliërs vermoorden Palestijnse kinderen en drinken vervolgens een glaasje Aperol Spritz op het strand van Tel Aviv.’
Bevelen om hele dorpen met de grond gelijk te maken terwijl de Palestijnen zich soms nog in de huizen bevonden. Om álle inwoners van een gemeenschap te doden. Om hele gebieden etnisch te zuiveren. ‘Vermoord iedereen die zich verstopt.’ Of: ‘Dood elke Arabier die zijn huis niet wil verlaten. Mannen, vrouwen, kinderen.’ En: ‘Sluit de Arabieren op en steek het gebouw in brand. Maak ze af.’ Met daaronder de handtekening van de desbetreffende Israëlische commandant. Zwart op wit.
Nee, minister Tom Berendsen, je hóeft geen Palestijnen te helpen als je niet wilt. Of wacht: het moet toch wel.
De voorzieningenrechter in Den Haag heeft de minister van Buitenlandse Zaken opgedragen 48 Palestijnse studenten uit Gaza consulaire hulp te bieden bij het ophalen van hun voorlopige visum op de Nederlandse ambassade in Jordanië. Aan hen waren al zowel een visum als een studieplek in Nederland toegezegd.
En rara, Israël laat ze niet zelfstandig uit Gaza vertrekken.
Ali Smith Haar nieuwe roman is opnieuw ingenieus, geëngageerd en gelaagd. Als je het iemand toevertrouwt de huidige wereld scherpzinnig te duiden dan is het Ali Smith. Glyph is een van de eerste romans – wellicht zelfs dé eerste – over de westerse houding ten aanzien van Gaza.
Ruth Franklin, literair criticus van het Amerikaanse tijdschrift The New Republic, schreef eerder een veelgeprezen biografie van Shirley Jackson, de griezelschrijver van onder meer The Haunting of Hill House. Die schrijversbiografie smaakte naar meer, veel meer zelfs, en dus richt ze zich ditmaal op de auteur van het bestverkochte non-fictieboek aller tijden: Anne Frank.
Of misschien specifieker: ze richt zich in haar biografie De vele levens van Anne Frank opzowel Anne Frank als ‘Anne Frank’. Dat betekent: ze richt zich zowel op Franks daadwerkelijke, historische leven als op de manier waarop ze in de decennia na haar dood is ‘verdraaid, vervormd, veranderd, verraden, vernauwd; is geïnfantiliseerd, veramerikaniseerd, gehomogeniseerd, sentimenteel gemaakt, vervalst, in kitsch veranderd en eigenlijk schaamteloos en arrogant ontkend’.
