Deze advocaten procederen tegen techreuzen: ‘Als ik denk aan de Metabril word ik best kwaad’

Van verslavende algoritmes tot AI die mensen virtueel uitkleedt: de lijst rechtszaken tegen techbedrijven groeit. Het zijn vaak jonge, idealistische advocaten die die strijd in de rechtszaal voeren. Drie van hen vertellen erover.
Procederen tegen bigtechbedrijven. Stichtingen als Offlimits en Bits of Freedom deden dat afgelopen jaar met succes. Maar op het moment suprême, in de rechtszaal, zijn het niet de organisaties die het woord voeren. Dat doen de advocaten. Het is aan hen om te beargumenteren waarom een techreus de regels zou overtreden.
Niet zelden zijn dat jonge mensen die zijn opgegroeid met sociale media. Sommigen vertegenwoordigen dan ook niet alleen het belang van hun cliënt, ze hebben zelf ook een uitgesproken mening over welke rol big tech in de maatschappij zou moeten innemen.
Hoe ver kun je als advocaat gaan bij het etaleren van je eigen idealen? Hoe is het om te procederen tegen miljardenbedrijven? En kun je eigenlijk wel verschil maken? Drie jonge advocaten vertellen wat hen beweegt.

CV
Sinds augustus 2026: advocaat bij Stichting Firewall
• Vertegenwoordigt het onderzoeks- en procedeerplatform in een kort geding tegen Meta over de Metabril (november 2026).
Eerder: advocaat bij Bureau Brandeis
• Vertegenwoordigde samen met collega’s Bits of Freedom in een kort geding tegen Meta over de niet-geprofileerde tijdlijn (september 2025).
Big techbedrijven moeten zich aan onze wet- en regelgeving houden, maar dat doen ze niet. Onze democratie kan hun niets schelen, dat is inmiddels wel gebleken.
“Al sinds mijn kindertijd voel ik de behoefte om bij te dragen aan een betere wereld. Dat is herkenbaar voor mensen die ook een bi-culturele achtergrond hebben, denk ik. Mijn vader is Marokkaans, mijn moeder Nederlands-Indisch, ze waren allebei acht toen ze naar Nederland kwamen. Zij hebben me altijd meegegeven dat rechten als vrijheid en gelijkheid niet vanzelfsprekend zijn.
“Dat motiveert mij om de democratie die we in Nederland hebben te beschermen. Socialemediaplatforms zijn zo’n groot onderdeel van ons leven geworden: door algoritmen heeft iedereen zijn eigen nieuwsvoorziening en daardoor zijn eigen idee van de werkelijkheid. Dat zorgt voor polarisering in de echte wereld, en dat tast onze democratie aan.
“Big techbedrijven moeten zich aan onze wet- en regelgeving houden, maar dat doen ze niet. Onze democratie kan hun niets schelen, dat is inmiddels wel gebleken. Ik denk nog vaak terug aan de tijd dat de eerste smartphones op de markt kwamen, ik zat toen nog net op de middelbare school. Sociale media brengen de wereld dichter bij elkaar, dacht ik. Maar nu wordt duidelijk dat dat niet zo is. Sociale media zijn niet meer zo sociaal. De bedrijven achter die platforms hebben een verdienmodel gecreëerd: gebruikers verslaafd houden.”
22 september 2025: Bits of Freedom tegen Meta
Bits of Freedom, een organisatie die opkomt voor digitale burgerrechten, spande in oktober 2025 een kort geding aan tegen Meta omdat het wilde dat gebruikers van Instagram en Facebook zelf kunnen bepalen hoe hun tijdlijn eruit zou zien, in plaats van dat de pagina steeds weer zou terugspringen naar een door algoritmes aangestuurde tijdlijn. De organisatie won de procedure en Meta moest de tijdlijn van Nederlandse gebruikers aanpassen.
“Ik kies er bewust voor om alleen maatschappelijke organisaties bij te staan waar ik zelf achter sta. Sommige vakgenoten vinden dat ik daarmee mijn onafhankelijkheid aantast, een advocaat zou zich op die manier te veel met het belang van de cliënt verenigen
“Iedereen heeft recht op een advocaat, maar niet iedereen heeft recht op mij. Ik kies voor maatschappelijke organisaties. Waarom zou dat wel de onafhankelijkheid aantasten, en advocaten die grote bedrijven als Meta of X bijstaan niet?”

© Bureau Brandeis
Edine Apeldoorn (25)
CV
Sinds februari 2026: advocaat bij Bureau Brandeis
• Vertegenwoordigt samen met collega’s De Consumentenbond in een kort geding tegen Meta over de Metabril (november 2026).
• Dagvaardde samen met collega’s Snapchat namens Stichting Massaschade & Consument. De eerste zitting is in de loop van 2027.
“De Belgische zangeres Angèle schreef een liedje over de haat-liefdeverhouding die ze met haar telefoon heeft. In de videoclip heeft ze zelf een pak aan van een gigantische telefoon. Ze zit in bad, op de wc, of is uiteten met iemand. Op die manier wil ze laten zien dat de smartphone een grote rol heeft in ons dagelijks leven.
Omstanders < van de Meta-brildrager > kunnen daardoor in principe trainingsmateriaal worden van AI en kunnen daar weinig tegen doen.
“Die rol is te groot geworden, vind ik. Ik heb daarom anderhalf jaar geleden de meeste sociale media van mijn telefoon gegooid. In het weekend ruil ik mijn smartphone regelmatig even in voor de klaptelefoon die ik onlangs heb aangeschaft. Dat geeft me veel rust. Ik word gedwongen echt de tijd te nemen om een sms’je te schrijven, in plaats van dat ik gedachteloos de hele dag berichtjes rondstuur.
“Als je wat meer moeite moet doen voor iets, doe je het ook bewuster. Dat geldt voor veel meer dingen: muziek luisteren, series kijken. Door technologie is alles zo makkelijk geworden. Ik denk dat we op dat gebied soms wat meer frictie in ons leven nodig hebben.
“Ik vind niet dat een advocaat die tegen big tech procedeert zelf geen sociale media mag gebruiken. Want om het gevecht aan te kunnen gaan, is het goed dat je weet waar je het over hebt. Nu we tegen Snapchat procederen, heb ik de app weer gedownload om te kijken: hoe werkt het precies? Voor het kort geding over de Metabril hebben we die bril zelf gekocht.
2027: Stichting Massaschade & Consument tegen Snapchat
Stichting Massaschade & Consument stapt naar de rechter om Snapchat minder verslavend en veiliger te maken. De stichting eist naast een schadevergoeding onder andere dat functies zoals de streak, de snapscore en autoplay uit moeten kunnen staan.
“Als ik denk aan de Metabril word ik best kwaad. Je kunt die bril opdoen, filmen en AI allerlei vragen laten beantwoorden. Omstanders kunnen daardoor in principe trainingsmateriaal worden van AI en kunnen daar weinig tegen doen.
“Ik zit natuurlijk in een bubbel waar dit onderwerp heel erg speelt, maar ik merkte door alle aandacht de afgelopen maanden dat die verontwaardiging ook breder in de maatschappij aanwezig is. Het is geruststellend dat ik niet de enige ben.
26 november 2026: Stichting Offlimits, Stichting Firewall & De Consumentenbond tegen Meta
Meer Nederlandse organisaties spannen een kort geding aan tegen de Metabril. De Consumentenbond wil dat Meta aanpassingen doorvoert zodat de bril aan de privacywetgeving voldoet. Offlimits, dat online-misbruik bestrijdt, en het onderzoeks- en procedeerplatform The Firewall willen dat de bril van de markt gaat zolang er een camerafunctie op zit.

© Boekx
CV
Sinds december 2025: advocaat bij Boekx Advocaten
• Vertegenwoordigde samen met een collega Offlimits in een kort geding tegen X over de uitkleedfunctie van AI-chatbot Grok (maart 2026).
• Vertegenwoordigt samen met een collega Offlimits in een kort geding tegen Meta over de Metabril (november 2026).
“Ik vraag me weleens af hoe techbedrijven kijken naar advocaten als ik. Of ik een klein fruitvliegje voor ze ben, of al een vervelende mug. Ik hoop dat laatste, natuurlijk. Ik wil impact maken.
“Na mijn master informatierecht wilde ik iets met het gevoel van onrechtvaardigheid dat ik had over een clubje rijke nerds in Silicon Valley dat heel veel schade aanricht. Kinderen groeien op achter een scherm en de samenleving polariseert doordat iedereen in zijn eigen filterbubbel zit.
Technologie en AI raken vaak de kwetsbare groepen in de samenleving. Neem bijvoorbeeld de Metabril, het zijn meestal vrouwen die stiekem worden gefilmd.
“Mijn droombaan was aanvankelijk om desinformatie te gaan bestrijden bij de Europese Commissie. Maar ik realiseerde dat ik me ook als advocaat kan inzetten tegen big tech. Op die manier kan ik in korte tijd al verschil maken. In december 2025 werd ik beëdigd tot advocaat en in januari ontstond alle ophef rondom AI-chatbot Grok. Ik werd dus echt in het diepe gegooid.
12 maart 2026: Offlimits tegen X
Stichting Offlimits wilde dat AI-chatbot Grok niet langer zonder toestemming mensen zou kunnen uitkleden en spande in maart 2026 een kort geding aan tegen X. Offlimits kreeg gelijk en X mocht de uitkleedfunctie niet meer aanbieden in Nederland.
“Maar het was ook een droom die uitkwam, dat ik aan zo’n belangrijke zaak mocht meewerken. Technologie en AI raken vaak de kwetsbare groepen in de samenleving. Neem bijvoorbeeld de Metabril, het zijn meestal vrouwen die stiekem worden gefilmd. 99 procent van de deepfakes zijn seksuele deepfakes, in het kort geding tegen Grok zag je ook dat het vaak vrouwen waren die de dupe werden.
“Ik denk dat het goed is om je er als advocaat tijdens zo’n zaak van bewust te zijn dat je een grote partij tegenover je hebt, met diepe zakken en veel invloed. Tegelijkertijd hadden wij de grondrechten aan onze zijde. Daardoor dacht ik ook: let’s go. Het enthousiaste gevoel overheerste.
“Mijn collega’s en ik zeggen altijd: binnen tien jaar moet internet veilig zijn. Ik denk niet dat we daar bijna zijn, er is nog een lange weg te gaan. Maar ik blijf wel hoopvol. Dat is ook precies waarom ik dit werk doe. Ik zie deze rechtszaken als allemaal losse druppels op een gloeiende plaat die samen verschil kunnen maken. En als je een rechtszaak hebt gewonnen, kun je op basis van dat vonnis weer sterkere, grotere rechtszaken optuigen.
“Tegelijkertijd denk ik dat het belangrijk is dat er vanuit de politiek een duidelijker signaal komt tegen platforms zoals X. Maar ook dat toezichthouders steviger gaan optreden. De regels zijn er, maar die moeten wel worden afgedwongen. Ik denk dat de hele maatschappij nog wel wat kritischer mag worden over big tech, trouwens, met alleen rechtszaken kom je er niet.”